سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): فرهنگ کتابخوانی در لرستان، همچون بسیاری از استانهای کشور، تلفیقی از علاقه، چالش، امید و دغدغه است. در میان کوچهها و خیابانهای این استان از دانشآموزان تا بازنشستگان، هر کدام روایت و تجربهای از کتاب و مطالعه دارند.
بررسی میدانی خبرنگار ایبنا نشان میدهد که نگاه مردم به مطالعه بسیار متنوع است؛ برخی آنرا ضرورتی جدی برای رشد فرهنگی میدانند و برخی دیگر معتقدند کتاب در زندگی روزمره جایگاه پررنگی ندارد.
روایت علاقهمندان به مطالعه/ کتاب به مثابهدوست صمیمی
شیوا یوسفوند، دانشجوی رشته مدیریت آموزشی دانشگاه لرستان، از پیادهرو شلوغ خیابان شهدا در حال عبور است و در دستش کتابی از روش تحقیق علی دلاور دیده میشود. او گفت: من روزی نیمساعت هم شده مطالعه میکنم. کتاب برایم الهامبخش است؛ هم آرامش میدهد و هم کمک میکند نگاه دقیقتری به زندگی داشته باشم. به نظرم اگر کتابخانهها زیباتر و برنامههای فرهنگی بیشتری برگزار شود، مردم بیشتر جذب میشوند.
کمال بیرانوند، فرهنگی بازنشسته ۶۰ ساله، معتقد است نسل امروز از امکانات مطالعه بیشتری برخوردار است، او اعتقاد دارد: ما حتی برای پیدا کردن یک کتاب مجبور بودیم به شهرهای دیگر برویم. الان هم کتابخانهها زیاد شده و هم اینترنت کمک کرده است. اگر نوجوانها با کتاب انس بگیرند، جامعه بهتر میشود.
الهه گودرزی، در یکی از کتابفروشیهای شهر بروجرد مشغول به کار است، او بخش زیادی از مشتریانش را نوجوانان و جوانان معرفی کرد و گفت: بیشترشان دنبال رمان، فلسفه سادهخوان و کتابهای روانشناسیاند. خوشبختانه دیدم که نسل جدید بیعلاقه نیست؛ فقط باید نیازشان را شناخت و به آن پاسخ داد.
منتقدان چه میگویند؟/ کتاب هست، اما وقت و توان خریدش نیست
در سوی دیگر، برخی شهروندان نگاه متفاوتی دارند. رضا حیدری، کارگر ۳۲ ساله از ازنا، معتقد است قیمت کتابها انگیزه مطالعهاش را کم کرده است: من به کتاب علاقه دارم، اما درآمدها محدود است؛ برای خیلیها اولویت با نیازهای ضروری است.
سارا پناهی، مادر یک دانشآموز ۱۲ ساله در کوهدشت نیز به خبرنگار ایبنا گفت: کودکان سرگرمیهای دیگری پیدا کردهاند، فرزند من وقتی موبایل و بازی باشد، سمت کتاب نمیرود. مدرسه هم خیلی انگیزه ایجاد نمیکند. فکر میکنم خانوادهها باید جدیتر وارد شوند.
یک دانشجوی رشته برق و قدرت در خرمآباد هم گفت: من از منابع آنلاین استفاده میکنم و کمتر سراغ کتاب چاپی میروم. یک دلیلش قیمت است، یک دلیلش دسترسی آسان به خلاصههاست. راستش حوصله کتاب خواندن طولانی کمتر شده است.
دیدگاههای میانه؛ کتابخوانی خوب است اما فرهنگسازی لازم دارد
گروهی از شهروندان نه مخالف کتاباند و نه از علاقهمندان پرشور؛ بلکه مسئله اصلی را «فرهنگسازی ناکافی» میدانند. شهرام لطفی، فروشنده لوازمخانگی در بروجرد نیز در این باره به خبرنگار ایبنا گفت: کتاب چیز خوبی است، شکی نیست. اما مردم از کودکی به مطالعه عادت نکردهاند. اگر در مدارس برنامههای جذابتر بگذارند یا کتابخانهها پویا شوند، تاثیرش خیلی بیشتر میشود.
یک دانشآموز دختر کلاس دوازدهم در ازنا نیز معتقد است: مدرسه ما قبل از جنگ مسابقه کتابخوانی میگذاشت ولی محدود بود. اگر بیشتر روی کتابهای مورد علاقه نوجوانها کار شود، استقبال بهتر میشود.
مریم ابراهیمیپور، کارشناسارشد نرمافراز است، او نیز گفت: تا زمانی که ما در مدارس فرهنگ کتابخوانی بدون اجبار را نتوانیم ایجاد کنیم هیچ اتفاقی رخ نخواهد داد و این در شرایطی است که واقعا هنوز بعضی از مدارس ما کتابخانه ندارند، اگر کتاب خوب در دسترس قرار گیرد قطعاً مردم هم به کتابخوانی گرایش پیدا میکنند.
بررسی این نظرات نشان میدهد که فرهنگ کتابخوانی در لرستان با سه چالش عمده مواجه است، اولین مسئله مشکلات اقتصادی و هزینه بالای کتاب است. برای بسیاری از خانوادهها، کتاب در سبد خرید جایگاه ثابتی ندارد. افزایش قیمت کاغذ و کتاب، آثار محسوسی بر کاهش خرید کتاب در شهرهای استان به ویژه شهرهای کوچکتر داشته است.
چالش دوم تغییر سبک زندگی و غلبه سرگرمیهای دیجیتال است. بازیهای موبایلی، شبکههای اجتماعی و محتوای کوتاه باعث شده تمرکز روی مطالعههای طولانی کمتر شود و مسئله سوم نیز نیاز به برنامههای مؤثر و مداوم فرهنگی است چراکه فعالیتها و مراسمهای کتابمحور معمولاً مقطعی هستند و استمرار کافی ندارند.
البته در کنار این مشکلات، نسل جدید همچنان علاقهمند است؛ بهویژه در موضوعات خودسازی، رمان و توسعه فردی؛ اما این علاقه نیازمند حمایت، دسترسی آسان و قیمت مناسب است.
امید به آینده مطالعه در لرستان
فرهنگ کتابخوانی در لرستان، همچون یک رودخانه آرام، گاه پررونق و گاه کمآب است؛ اما همچنان جاری است. عضویت بیش از ۳۸ هزار نفر در کتابخانههای عمومی استان، آمار مناسب چاپ کتاب در استان، این موارد نشان میدهد که علیرغم چالشهای اقتصادی و اجتماعی، رغبت به خواندن کتاب در بین بخش قابلتوجهی از مردم وجود دارد؛ کافی است زیرساختهای فرهنگی تقویت شود و کتابخانهها و مدارس نقش فعالتری بگیرند.
اگر برنامههای ترویجی منسجمتر شود و مسیر دسترسی به کتاب آسانتر شود، لرستان میتواند یکی از استانهای پیشرو در حوزه مطالعه و فرهنگ عمومی باشد.
نظر شما