به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، محمدرضا اسدزاده، روزنامهنگار کهنهکار عرصه فرهنگ و مدیر انتشارات خبرگزاری خبرآنلاین، در گفتوگو با ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، درباره اینکه برگزاری مجازی نمایشگاه کتاب تهران در وضعیت آتشبس شکننده «جنگ رمضان» چه جوی میتواند در جامعه حاکم کند، گفت: به این پرسش میتوان با رویکردهای متفاوتی پاسخ داد. من از دو رویکرد به پرسش شما پاسخ میدهم؛ اول با رویکرد ارتباطی و رسانهای و دوم با رویکرد روانشناسی اشتیاق اجتماعی.
مدیر انتشارات خبرگزاری خبرآنلاین با مقایسه نمایشگاههای حضوری و مجازی کتاب تهران بیان کرد: نمایشگاه کتاب مرسوم هر ساله، گسترهای ملموس و عینی را در فضای اجتماعی ایجاد میکرد؛ اما امسال در اردیبهشت فقط نمایشگاه مجازی برگزار میشود. البته مزایای این فروش مجازی در سالهای پیش هم تجربه شده است و در بخش مقدار فروش و الزامات پست و ارسال کتاب، مورد توجه همه ناشران بوده است؛ اما برای اینکه مدیران برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران بتوانند امسال اثرگذاری این نمایشگاه را چه در عرصه نشر و چه در فضای فرهنگی و اجتماعی بالا ببرند، باید به دو شاخص و ارزش افزوده مهم توجه کنند.
شاخص نخست: دربرگیری رسانهای و ارتباط با خبرنگاران
این روزنامهنگار فرهنگی در پاسخ به این پرسش که اولین شاخص چیست بیان کرد: شاخص اول رویکردی ارتباطی دارد، که آن را با عنوان شاخص دربرگیری بیان میکنم. میخواهم به این مسئله بپردازم که نمایشگاه مجازی کتاب تهران چگونه در شاخص دربرگیری در دو بعد مادی و معنوی بر روی افراد جامعه تأثیر میگذارد؟ چه گروههایی را در برمیگیرد؟ چه اثرات مادی و معنویای به بار میآورد؟
وی در ادامه به یک ایده مشخص مدیریت فرهنگی و رسانهای برای تحقق این شاخص اشاره کرد و توضیح داد: برای مثال باید نسبت روشنی بین نمایشگاه مجازی کتاب با رسانههای آنلاین و برخط تعریف شود. مثلاً «باکس ارتباطی و تبلیغاتی» مشخصی در صفحه اول همه خبرگزاریها و سایتهای آنلاین تعریف و جاگذاری شود. این موضوع، جدا از اطلاعرسانی مرسوم است که با ارسال خبر برای هر یک از رسانهها انجام میشود. البته در حوزه ارزش دربرگیری معنوی و مادی نمایشگاه مجازی با جامعه میتوان ایدههای دیگری هم مطرح کرد.
شاخص دوم: اشتیاقآفرینی اجتماعی با محوریت نویسندگان
عضو شورای سردبیری خبرگزاری خبرآنلاین دومین شاخص را اینگونه تعریف کرد: عنصر دیگری که باید در اثرگذاری بیشتر نمایشگاه مجازی کتاب مد نظر داشت، از منظر روانشناسی اجتماعی تعریف میشود و آن عنصر اشتیاق اجتماعی است. در روانشناسی اجتماعی برای هر یک از پدیدههای جمعی این بحث مطرح است که این پدیده فرهنگی چقدر اشتیاق اجتماعی را بالا میبرد؟ متخصصان حوزه روانشناسی اجتماعی مطرح میکنند که بسیاری از مدیران اجتماعی، دو موضوع انگیزه با اشتیاق را با هم اشتباه میگیرند. این در مدیریت نمایشگاه مجازی کتاب باید مد نظر باشد. اینکه چه انگیزههایی برای خرید کتاب بهصورت مجازی وجود دارد و مطابق هر ساله چه حجمی از کتاب فروخته میشود، با اینکه این حجم از فروش و این بستر مجازی نمایشگاه چه اشتیاقی در جامعه به وجود میآورد، دو امر جداگانه هستند.
اسدزاده برای روشنتر شدن این ایده به نقش گروههای مرجع اشاره کرد و گفت: باید در مدیریت نمایشگاه مجازی کتاب، برای ایجاد اشتیاق اجتماعی برنامهریزی شود. برای مثال نقش نویسندگان، هنرمندان و مؤلفان در نسبت با این نمایشگاه مجازی چگونه تعریف میشود؟ چون این ظرفیت نخبگانی گروههای مرجع است که میتواند به تحقق اشتیاق اجتماعی کمک کند.
اسدزاده دو ایده عملیاتی برای تحقق این هدف ارائه کرد. او درباره نخستین پیشنهادش که از جنس حمایت صنفی بود گفت: برای مثال میتوان برنامهریزی کرد که نویسندگان و مؤلفان با حضور در کتابفروشیها و گفتوگو با مخاطبان از خدماتی برخوردار شوند. مثلاً هر کتابفروشی مستقل از نهاد دولت اگر برنامه ویژهای برای حضور نویسندگان تدارک دید، خدمات و حمایت تعریفشدهای برای آن کتابفروشیها و نویسندگان در نظر گرفته شود.
محمدرضا اسدزاده درباره پیشنهاد دوم که بهگفته خودش نسبتی مستقیم با «فضای دفاع ملی ایران امروز» دارد گفت: باید نویسندگان و مؤلفان مختلف را در ایام نمایشگاه مجازی به استیجهای خیابانها دعوت کنیم، بهویژه نویسندگان متنوع حوزه ادبیات دفاع مقدس را تا با مردم خیابان ارتباط بگیرند. دوم خانه کتاب و ادبیات ایران میتواند دهها فضای ساده مشخص را در اماکن فرهنگی و اجتماعی تخریبشده توسط دشمن ایجاد کند و از نویسندگان برای گفتوگو درباره کتاب دعوت کند و هدایایی را نیز برای حضور هر نویسنده در این فضاها در نظر بگیرند؛ مثل کتابفروشیهای تخریبشده، موزههای ویرانشده، مدارس تخریبشده و هر مکانی که دشمن به آن آسیب زده، اینها بستر حضور نویسندگان شوند. این کار باید روی یک صندلی ساده در فضای تخریبشده، خیلی ساده و بدون آلایش برگزار شود. حضور نویسندگان در این فضاها و سخن گفتن آنها و دعوت رسانهها برای پوشش خبری همزمان با برگزاری نمایشگاه مجازی میتواند فضاسازی اجتماعی کند.
اسدزاده اشاره کرد: این نوع اقدامات فرهنگی، موجب فضاسازی و اثرگذاری و اشتیاق جمعی در نسبت مردم و نمایشگاه مجازی کتاب خواهد شد.
نظر شما