به گزارش سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، عصر شعر «قهرمان بمان وطن» همزمان با سالروز ولادت امام رضا (ع) به یاد فرزندان ایران و دختران مدرسه میناب با حضور شاعران و نویسندگان کودک‌ونوجوان برگزار شد.

کبری بابایی در این نشست گفت: در تمام تاریخ بشر، فرزندانی بودند که گرفتار شرایطی شدند که لیاقت تجربه کردن آن را نداشتند. همچون جنگ تحمیلی اخیر که اتفاقاتی چون فاجعه مدرسه میناب، مفاهیم تازه‌ای برایمان خلق کرد.

وی افزود: شاعران کودک و نوجوان شعرهایی در این باره سرودند، شاعران بزرگسال نیز در این‌باره تلاش کردند تا طریقه ارتباط با این رنج، با تکیه بر بال هنر طی کنیم و این فاجعه در حافظه تاریخی ادبیات ثبت شود.

بابایی با تاکید بر اینکه نمی‌توانیم بی‌تفاوت از این ماجرا عبور کنیم، ادامه داد: شعر خواندن و شنیدن درباره بچه‌ها، می‌تواند در این شرایط کمک‌کننده باشد.

کبری بابایی در ادامه گفت: در برهه های مختلف تاریخی، در تمام دنیا، کودکان و نوجوانان بسیاری ناچار به تحمل شرایطی سخت شدند که حق شان تجربه کردن آن را نبود. همچون جنگ تحمیلی اخیر که اتفاقاتی چون فاجعه مدرسه میناب، در آن مفاهیم تازه‌ای برایمان خلق کرد.

در این نشست پس از شعرخوانی شاعرانی چون جعفر ابراهیمی، طیبه شامانی، محمود پوروهاب، غلامرضا بکتاش، اکرم‌سادات هاشمی‌پور و حسین تولایی، سیداحمد میرزاده ضمن خوانش شعر به تبیین نکاتی درخصوص ادبیات دفاع مقدس پرداخت.

میرزاده در این نشست گفت: با مصیبت‌های این جنگ، جای تبریک هم دارد که این شجاعت‌ها و حماسه‌ها خلق شد.

وی افزود: برای همه ما به خصوص ادیبان، جنگ منفور است. جنگ باعث آفت و مصیبت است، داغداری و بی‌خانمانی دارد و شاعران همیشه به دنبال آرمان‌شهر بدون جنگ هستند. اما واقعیت این است که تا وقتی ظلم در جهان هست، گریزی از جنگ نیست.

این شاعر ادامه داد: وقتی دشمن به خاک ما حمله کرده و عزیزان ما را به شهادت رسانده، نمی‌توان سکوت کرد. باید ظلم را محکوم کنیم و اتفاقی که می‌افتد را به درستی تبیین کنیم.

وی با تاکید بر نظریه‌ای که می‌گوید باید جنگ را از دنیای کودکان جدا کرد، گفت: این حرف شدنی نیست. وقتی بچه‌ها صدای جنگ می‌شنوند و شهادت افراد را می‌بینند، آن را حس می‌کنند. اما مسئله مهم این است که جنگ خشن و سیاه را چگونه در شعر کودکانه بیاوریم.

میرزاده در تبیین آفت‌های شعر دفاع مقدس گفت: نگاهی به اشعار این دوره نشان می‌دهد که گاهی فضا جنگی است. این سیاه‌نمایی است و با دنیای کودکان فرق دارد. کلیشه و شعار و مستقیم‌گویی‌هایی که شعر نیستند و فاصله از ذهنیت و زبان کودکانه هم در برخی از این اشعار وجود دارند.

وی افزود: در جنگ تحمیلی هشت‌ساله، خیلی آثار خلق شد که ممکن است شاعرانگی‌شان کم بوده باشد. تکنیک‌هایی وجود دارد که این اتفاق نیفتد؛ مثل توصیف فضای جنگی به‌عنوان بازی. مثلا ادوات جنگ را اسباب بازی می‌بینند تا به جهان کودکانه نزدیک شود؛ مثل دختربچه‌ای که سفارش موشک صورتی داد. افشین علا نیز شعری دارد که موشک را زیبا توصیف می‌کند.

میرزاده ادامه داد: نکته دیگر پرداختن به وجه مثبت جنگ است. جنگ صددرصد منفی نیست. فرصت‌هایی هم هست برای شکوفا شدن فضیلت‌های انسانی که می‌توانیم به آن‌ها بپردازیم؛ مثل اتحاد، همدلی، فداکاری، شجاعت. حتی جنگ می‌تواند میان لحظه‌های دشوار، شاد هم باشد؛ مثل چشم‌انتظاری که به اتمام می‌رسد. نزدیک شدن به طنز هم یک راهکار است. بعضی شاعران مثل مزینانی، شعر طنز برای جنگ گفته‌اند.

وی با تاکید بر اینکه مشکل برخی اشعار این دوره، این است که نوآوری ندارند، گفت: تکرار سوژه‌ها شعر نیست. وقتی مجموعه اشعار برای دختران شهید میناب را خواندم، دیدم اغلب آن‌ها یک حرف می‌زدند و نگاه جدیدی مشاهده نمی‌شد.

این شاعر افزود: 40 سال پیش، مدرسه دخترانه میانه بمباران شد و افشین علا برایشان شعر سرود که شبیه شعرهای امروز برای مدرسه میناب است. شاعر باید دست به کشف بزند. مثلا فاطمه غلامی برای رهبر شهید شعری کودکانه سرود و به کتاب‌دوستی ایشان پرداخت و درواقع نگاه تازه‌ای داشت.

وی مثال‌های دیگری در این خصوص یادآور شد و گفت: سمیه بابایی نیز در شعر انفجار، نگاه تازه‌ای رقم زد و به این نکته اشاره کرد که میان پیکرهای متلاشی‌شده، جای دل خالی است و احساس زودتر پر کشیده و رفته است. میثم یاوری نیز دو شعر سرود و نوآوری او به این‌گونه بود که یک مصرع فارسی و یک مصرع انگلیسی داشت. زهرا داوری نیز در شعر خود از طنز استفاده کرده و جنگنده و موشک را به ساندویچ تشبیه کرده که نوعی تخیل رقم خورده است.

میرزاده در پایان خاطرنشان کرد: شعری که برای دفاع مقدس گفته می‌شود باید کشف و تخیل داشته باشد. وقتی مستقیم بیان می‌کنیم، نگاه شاعرانه رقم نخورده است. درواقع آفت شعر دفاع مقدس کلی‌گویی است. باید به جزئیات بیشتر پرداخت. مثلا به‌جای خط و نشان برای عنوان دشمن، برای ماکان نصیری، شهید مفقودالاثر میناب شعر بنویسیم. شعر کلی، عاطفه انسان را درگیر نمی‌کند.

گفتنی‌است در این نشست نیایش عظمایی، شاعر نوجوان از هرمزگان نیز به شعرخوانی پرداخت.