به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در خرمآباد، محمدرضا جلیلیان روز سهشنبه در نشست ادبی «بوستان اردیبهشت» که به مناسبت بزرگداشت شیخ اجل، سعدی شیرازی برگزار شد، به تبیین جایگاه ویژه سعدی در ادبیات فارسی و اهمیت جهانی اندیشههای او پرداخت.
وی با اشاره به اینکه بیش از هفت قرن از نگارش آثار ماندگاری چون گلستان و بوستان میگذرد، تأکید کرد که مضامین و پیامهای سعدی همچنان زنده و پویا هستند و با مفاهیم انسانی و اجتماعی امروز نیز همخوانی دارند.
سعدی؛ فراتر از زمان و مکان
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان به محبوبیت بیبدیل سعدی در میان فارسیزبانان اشاره کرد و گفت: با وجود گذشت قرنها، کلام سعدی همچنان طراوت خود را حفظ کرده است. این موضوع نشاندهنده عمق اندیشه و جهانبینی اوست که توانسته فراتر از زمان و مکان، با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند.
وی افزود: شاید در ترجمه برخی از زیباییهای زبانی و بلاغی کلام سعدی از بین برود، اما مضمون متعالی آن همواره منتقل خواهد شد.
تعریف انسانمداری در اندیشه سعدی
یکی از محورهای اصلی سخنان جلیلیان، تعریف انسان از دیدگاه سعدی بود. وی با اشاره به ابیات مشهور «بنی آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» که گفته میشود بر سردر سازمان ملل متحد نقش بسته، گفت: این کلام، فراتر از یک حدیث نبوی است که مؤمنان را به مثابه پیکری واحد معرفی میکند. سعدی با بهکارگیری واژه «بنی آدم»، دایره شمول این انسانیت را گستردهتر کرده و همه انسانها را در بر میگیرد.
وی با رد این تصور که صرف نطق، ظاهر راست قامت یا تعلق به دین، مبنای انسان بودن است، گفت: سعدی معتقد است که انسان واقعی کسی است که بتواند قوای نفسانی خود مانند غضب، شکمبارگی و... را در حد تعادل نگه دارد. در غیر این صورت، ممکن است فردی از نظر ظاهری انسان باشد، اما در باطن رفتارهایی غیرانسانی از خود نشان دهد.
رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه لرستان با ذکر مثالهایی از دوران معاصر، به مصادیق بارز رفتارهای غیرانسانی اشاره کرد و گفت: متأسفانه امروزه شاهد نمونههایی هستیم که حتی از شیطان هم بدترند؛ جاهطلبی، درندهخویی و ظلم، ویژگیهایی است که در برخی افراد و حتی در جوامع دیده میشود.
وی با ابراز تأسف از این وضعیت، افزود: اینجاست که اندیشههای سعدی در باب انسانمداری و پرهیز از ظلم، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سعدی؛ معلم اخلاق و سرمایه جهانی
جلیلیان سعدی را نه تنها استاد سخن و شاعر انسانیت، بلکه معلم اخلاق و سرمایهای جهانی معرفی کرد و گفت: سعدی با ظرافتی مثالزدنی، مفاهیم عمیق فلسفی و اخلاقی را در قالب کلامی دلنشین بیان کرده است که مخاطب در نگاه اول شاید به سادگی آن توجه نکند، اما با اندکی تأمل، عمق و غنای آن را درمییابد.
وی با اشاره به اینکه بیش از هفت قرن از نگارش آثار سعدی میگذرد، تأکید کرد که این آثار همچنان چراغ راه انسانها در دنیای پیچیده امروز هستند.
سعدی ترازوی اندیشه و هنر در نظم و نثر فارسی است
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان نیز در این نشست با گرامیداشت روز سعدی، این شاعر بزرگ را نه تنها یکی از پنج ستاره پرفروغ ادب ایران، بلکه مایه فخر ادب جهان دانست.
میثم محتشم با اشاره به دیدگاه استاد شفیعی کدکنی در مورد سعدی افزود: سعدی از آن دست شاعرانی است که حضورش برای هویت ادبی ما حیاتی است؛ خدا را شاکریم در فرهنگی نفس میکشیم که سعدی در آن زیسته و نام بلندی چون او بر تارک آن میدرخشد.
وی با استناد به تحقیقات ادبی، سعدی را یکی از نمونهترین شاعران در عرصه ادب جهان توصیف کرد و اظهار کرد: ویژگی منحصربهفرد سعدی در ترازوی اندیشه و هنر اوست؛ زمانی که نثرش را میخوانیم به اوج هنرش در نثر پی میبریم و وقتی نظم او را مرور میکنیم، درمییابیم که در شعر نیز عنوان اول را دارد. هیچ شاعر و نویسندهای تا این اندازه در هر دو حوزه نظم و نثر تراز نبوده است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان حق دوم سعدی بر ادب فارسی را ظهور حافظ پس از او دانست و گفت: اگر سعدی ظهور نمیکرد، قطعاً شاعری به نام حافظ را در ادب فارسی نمیتوانستیم داشته باشیم.
محتشم با ابراز شکر برای داشتن چنین شاعری گفت: برخلاف بسیاری از فرهنگهای مدعی مانند یونان و مصر، ما امروز همچنان به زبانی سخن میگوییم که سعدی سخن گفته است؛ شعر سعدی همان کلام امروز ماست و بسیاری از ابیات او به ضربالمثل بدل شده است.
وی با تأکید بر لزوم آشناییزدایی در نحو کلام سعدی، ابراز امیدواری کرد که با حضور دیگر کارشناسان، این جلسات ادبی ادامه یابد.
آثار سعدی کارآمدترین ابزار در ارتقای سواد خواندن
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان، با اشاره به نامگذاری یکم اردیبهشت به نام روز نثر فارسی و بزرگداشت این شاعر نامدار، نکاتی را درباره اهمیت آثار سعدی در ارتقای سواد خواندن و ترویج مطالعه بیان کرد.
برنا با اشاره به مطالبی از مهدی خطیبی، همکار خود در نهاد کتابخانههای عمومی کشور، به کارآمدی «مهندسی متن» در آثار سعدی، حتی پس از گذشت قرنها، اشاره کرد و گفت: آثار سعدی همچنان به عنوان کارآمدترین ابزار در ارتقای سواد خواندن و ترویج مطالعه عمل میکند.
الهام برنا تعریف نوین کتابخانهها را «زیستبوم اطلاعاتی» دانست که کتابدار متخصص، سازماندهی و بازیابی این اطلاعات را بر عهده دارد و افزود: در این زمینه شباهت ساختاری «گلستان» سعدی را با یک پایگاه داده سازمانیافته شگفتانگیز است.
وی گفت: گلستان با طبقهبندی موضوعی و تقسیم هر باب به واحدهای اطلاعاتی خرد و مستقل به نام «حکایت» و «اثر»، ساختاری واحد، بندی شده و پیمانهای دارد. ویژگی برجسته این حکایات، استقلال معنایی آنها در عین پیوستگی در یک ساختار کلی است.
برنا افزود: در عصر حاضر که با پدیده اضافه بار اطلاعاتی و کاهش دامنه توجه مواجه هستیم، الگوهای مطالعاتی به سمت متنهای کوتاه گرایش پیدا کرده است. این ساختار پیمانهای در گلستان، مزیت فوقالعادهای برای بحث ترویج خواندن محسوب میشود.
سعدی؛ نماد اعتدال و اعتلای زبان فارسی
وی با اشاره به اینکه سعدی شیرازی، شاعر و نویسنده قرن هفتم هجری قمری، یکی از بزرگترین چهرههای ادبیات فارسی است که به دلیل سبک نثر مسجع و روان و اشعار پندآموزش، مشهور شده است افزود: آثار او، به ویژه «گلستان» و «بوستان»، نه تنها از نظر ادبی ارزشمندند، بلکه حاوی درسهای اخلاقی، اجتماعی و سیاسی عمیقی هستند که همچنان راهگشای انسانها در زندگی است.
برنا گفت: «گلستان» سعدی مجموعهای از نثر مسجع و شعر است که در هشت باب تنظیم شده است. هر باب به موضوعی خاص میپردازد و شامل حکایات کوتاه و آموزنده است. این ساختار، خواندن کتاب را برای عموم آسان کرده و به همین دلیل «گلستان» از دیرباز مورد توجه و استقبال فراوان بوده است.
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان افزود: «بوستان» نیز که به نظم سروده شده، بر موضوعات اخلاقی و تربیتی تمرکز دارد و سعدی در آن با زبانی ساده و آهنگین، فضایل اخلاقی را ستوده و رذایل را نکوهش کرده است.
وی گفت: نامگذاری یکم اردیبهشت به عنوان «روز بزرگداشت سعدی» و «روز نثر فارسی»، ادای احترامی به مقام این شاعر بزرگ و همچنین تأکیدی بر اهمیت و جایگاه والای نثر فارسی در فرهنگ و ادب ایرانی است.
در این نشست شاعران علاوه بر خوانش غزلیاتی از سعدی، نوسرودههای خود را با موضوعات مختلف همچون فصل بهار، دفاع از میهن، شهدای وطن و موضوعات آزاد نیز قرائت کردند. این نشست به همت اداره کل کتابخانههای عمومی لرستان، با همکاری انجمن قلم شعبه لرستان و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان برگزار شد.
نظر شما