سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مرجانه حسین‌زاده: دهه کرامت، ایامی سراسر نور و برکت است، در آستانه این ایام، با هدف ترویج فرهنگ مطالعه و آشنایی با سیره و اندیشه امام رئوف، بر آن شدیم تا کتابی فاخر و تاثیرگذار را به جامعه فرهنگی و ادبی معرفی کنیم. این معرفی‌، با هدف گشودن پنجره‌ای تازه به سوی نور، دانایی و تأمل در ارزش‌های دینی و فرهنگی است.

کتاب «امام رضا(ع) و فرقه‌های شیعه» به قلم زهرا بختیاری که توسط بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی به چاپ رسیده، پژوهشی است که به بررسی عمیق و کم‌پرداختِ مواجهه امام رضا (ع) با انشعابات و جریان‌های فکری مختلف در میان شیعیان در دوران امامت ایشان می‌پردازد. انگیزه اصلی نگارش این اثر، علاقه نویسنده به سیره ائمه اطهار علیهم‌السّلام و کشف موضوعی بکر در باب برخورد روشنگرانه امام رضا علیه‌السّلام در فضای پرتلاطم فکری آن دوران بوده است.

زهرا بختیاری نویسنده کتاب «امام رضا (ع) و فرقه‌های شیعه» در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، در خصوص این کتاب گفت: علاقه به سیره ائمه علیهم‌السلام همیشه همراه من بود، اما چگونگی برخورد امام با فرقه‌های شیعه موضوعی تقریباً بکر و کم‌پرداخت بود و همین موضوع چراغی در ذهنم روشن کرد.

وی افزود: می‌خواستم بدانم آن حضرت در آن فضای پرالتهابِ فکری و فرقه‌ای چگونه روشنگری می‌کردند. این شد که برای پایان‌نامه کارشناسی ارشدم به سراغ همین موضوع رفتم و با راهنمایی‌های ارزشمند استاد نعمت‌الله صفری به این موضوع پرداختم.

معرفی فرقه‌های مهم شیعه

این نویسنده با اشاره به ساختار این اثر گفت: کتاب در شش فصل تنظیم شده است. در ابتدا فضای کلی و مفاهیم پایه توضیح داده شده است، بعد شرایط سیاسی و فرهنگی دوران امام رضا علیه‌السّلام روایت شده، در ادامه، هر فصل به یکی از فرقه‌های مهم شیعه پرداخته است، زیدیه، اسماعیلیه، فطحیه، واقفیه و غالیان. در این اثر تلاش کردم این موضوع را تبیین کنم که امام علیه‌السّلام با هر شخص یا فرقه چگونه سخن گفتند، استدلال کردند و حقیقت را روشن کردند. در پایان کتاب هم جمع‌بندی کوتاهی آمده است.

بختیاری درباره مخاطبان این کتاب گفت: اگرچه کتاب رنگ‌وبوی علمی دارد، اما فقط برای پژوهشگران نیست. دانشجویان تاریخ، علاقه‌مندان به سیره امام رضا علیه‌السّلام و هر کسی که دوست دارد بداند فضای فکری شیعه در آن دوران چگونه بوده، می‌تواند به‌خوبی با مطالب آن ارتباط بگیرد. یکی از مزیت‌های مهم کتاب این است که پیشینه فرقه‌ها را بررسی می‌کند تا مخاطب بتواند دلیل اختلاف‌ها را بهتر بفهمد.

وی با بیان اینکه این کتاب تلاشی است برای روشن‌تر کردن گوشه‌ای از زمانه امام رضا علیه‌السّلام اظهار کرد: امام هشتم در دورانی زیستند که فرقه‌های مختلف شیعی هر کدام ادعاهایی داشتند و جامعه نیازمند روشنگری بود. امام با آرامش، منطق و گفت‌وگو، بسیاری از این انحراف‌ها را اصلاح و جریان‌های نادرست را تضعیف کردند. در این مسیر، از تاریخ، حدیث، رجال و کلام کمک گرفتم تا تصویری روشن‌تر به خواننده ارائه شود.

سفری به زمانه امام هشتم

بختیاری ادامه داد: این کتاب سفری است به دوران امام رضا علیه‌السلام، سفری برای فهمیدن اینکه ایشان چگونه با حکمت و آرامش، فرقه‌های مختلف شیعی را هدایت کردند.

وی بیان کرد: من تحصیلاتم را از دیپلم تجربی شروع کردم و بعد وارد دانشگاه باقرالعلوم شدم؛ جایی که کارشناسی و ارشد را گذراندم و در ادامه، دکتری تاریخ اسلام را در دانشگاه الزهرا ادامه دادم. بیشتر پژوهش‌هایم درباره پیامبر اکرم(ص) و امام رضا (ع) بوده است. از دل همین کتاب، چندین مقاله علمی درباره واقفیه، زیدیه، غلو، فطحیه و جایگاه شیعیان در عصر امام رضا (ع) چاپ شد.

این نویسنده افزود: پایان‌نامه‌ای که پایه این کتاب بود، رتبه اول جشنواره رضوی را به دست آورد. مقاله «تعامل امام رضا(ع) با زیدیه» رتبه دوم جشنواره‌ای مرتبط با فرهنگ رضوی را کسب کرد و مقاله «تعامل امام رضا (ع) با واقفیه» نیز در یک همایش بین‌المللی به‌عنوان مقاله تشویقی برگزیده شد.