سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب(ایبنا)- کتاب «امپراتوریهای سایه» نوشته توماس جفرسون بارفیلد با ترجمه مجتبی یاسبلاغی از سوی انتشارات فراهم منتشر شده است.
تاریخ رسمی جهان غالباً تک گویی قدرتهای یکجانشین است؛ روایتی که شکوه را تنها در بناهای عظیم سنگی مرزهای ثابت و دیوان سالاریهای پیچیدهای روم چین و پارس جستوجو میکند. اما در فراسوی دیوارهای این تمدنهای بزرگ قدرتی دیگر در جریان بود که تاریخنگاران اغلب آن را با برچسبهایی کلیشهای چون «بربر» یا «غارتگر» به حاشیه راندهاند. توماس بار فیلد در «امپراتوریهای سایه» این روایت کلاسیک را به چالش میکشد و نوری خیرهکننده بر زوایای تاریک قدرت میتاباند.
این کتاب روایتی است از ظهور و سقوط امپراتوریهای برونزا حکومتهایی جسور و منعطف که بدون مرز مشخص و پایتخت ثابت نه با تکیه بر دیوانسالاری سنگین بلکه با تسلط بر شریانهای حیاتی تجارت و باجگیری هوشمندانه از همسایگان قدرتمند خود، قرنها بر اوراسیا حکم راندند. نویسنده با نگاهی انسانشناسانه استدلال میکند که این «سایهها» از سوارکاران استپها و وایکینگها تا شبکههای تجاری دریایی انگلهایی ساده نبودند بلکه رقیبانی تکامل یافته بودند که پا به پای امپراتوریهای بزرگ رشد کردند و سرنوشت جهان را تغییر دادند.
برای خواننده ایرانی این اثر اهمیتی دو چندان دارد؛ چرا که با عبور از نگاههای سنتی، جایگاه ایران را نه صرفاً به عنوان قربانی تهاجمات کوچنشینان بلکه به عنوان کانونی پیچیده برای تعامل فرهنگی و سیاسی با این قدرتهای سیال باز تعریف میکند. اما شاید تکاندهندهترین بخش کتاب اتصال هوشمندانه گذشته به اکنون باشد بار فیلد میپرسد آیا امروز شرکتهای چند ملیتی و غولهای دیجیتالی که بدون سرزمین مشخص و فراتر از دولتها بر جهان مسلط شدهاند. همان «امپراتوریهای سایه» در لباسی نو نیستند؟ امپراتوریهای سایه دعوتی است به سفری از استپهای مغولستان تا قلب اقتصاد مدرن برای بازاندیشی در ماهیت واقعی و پنهان قدرت.
توماس جفرسون بارفیلد نویسنده و باستانشناس آمریکایی است که پژوهشهای متعددی درباره تمدنها و فرهنگهای مختلف دارد.
نظر شما