سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - ساحل رضائی: در دوره جنگ ۱۲ روزه، علی مقدم(عاصی خراسانی) شاعر جوان خراسانی، در حمایت از حمله موشکی ایران به رژیم صهیونی، شعری رجزگونه با ردیف «بزن که خوب می‌زنی» سرود. آنگونه که خودش می‌گوید، از آنجایی که این شعر مناسبت‌محور بود چندان مورد توجه خود شاعر قرار نگرفت. اما این قطعه در جنگ رمضان، با دو شعر دیگر ترکیب و توسط «مهدی رسولی» مداح کشور به اجرا درآمد و در میان مردم به اوج محبوبیت رسید؛ به گونه‌ای که نه تنها در ایران، بلکه در حمایت‌های مردمی کشورهای خارجی از ایران و همچنین اعتراضات آن‌ها به جنایات اسرائیل و آمریکا علیه ایران، این شعر خوانده می‌شود و دست به دست می‌چرخد.

علی مقدم درباره علل محبوبیت شعر «بزن که خوب می‌زنی» در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا گفت: هر شاعر باید وظیفه خود را در شرایط خاص بشناسد و آن را به‌درستی انجام دهد. در زمان جنگ و در برابر دشمنان، وظیفه شاعر دو چیز است؛ نخست، ایجاد غیرت و حماسه در مردم و دوم، جلوگیری از وطن‌فروشی و انفعال در برابر دشمن. این وظیفه باید با شعر و سایر ابزارهای هنری به دیگران منتقل شود و هر کسی باید با زبان خود این کار را انجام دهد تا جامعه را به سمت مقاومت و ایستادگی سوق دهد.

نقش شعر در ایستادگی مردم

وی افزود: یکی از ویژگی‌های خاص شعر فارسی مسئله ردیف است. ما در شعر عربی، به‌ویژه در شعر فصیح، ردیف نداریم. در شعر عربی تنها قافیه مطرح است. اما به‌دلیل ساختار خاصی که زبان فارسی دارد، ردیف در شعر فارسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌شود. خود ردیف ظرفیت‌های مختلفی را ایجاد می‌کند. مثلاً در شعر مکتب هندی، ردیف نقش مهمی دارد؛ زیرا با ردیف، به‌ویژه ردیف‌های اسمی، می‌توان مضامین زیادی ساخت.

علی مقدم ادامه داد: نکته‌ای که در ردیف وجود دارد این است که در اشعاری که قرار است به صورت شعار روی زبان مردم تکرار شوند، معمولاً از ردیف‌هایی استفاده می‌شود که راحت‌ و تکرارپذیر باشند. حالا نکته‌ای که در این شعر باعث تاثیرگذاری آن شده‌است، این است که ردیف جمله «بزن که خوب می‌زنی» هم ساده است و هم مخاطب به راحتی با آن ارتباط برقرار می‌کند و می‌تواند هم‌زمان با خوانش آن را تکرار کند. این ویژگی باعث می‌شود که شعر تاثیرگذارتر شود.

شاعر شعر «بزن که خوب می‌زنی» خاطر نشان کرد: این شعر بیشتر به‌سمت شعارگونه بودن پیش رفته‌است؛ شعار نه به معنای مذموم آن بلکه به این معنا که تکرارپذیر باشد و مردم بتوانند آن را در تجمعات فریاد بزنند.

شعر در برابر دشمنان باید حماسه ایجاد کند

وی با بیان اینکه در طول تاریخ شعر همیشه تأثیرگذار بوده‌است، ادامه داد: در برخی مواقع، شعر می‌تواند به جامعه آرامش بدهد و در مواقع دیگر، مانند دوران جنگ، شعر می‌تواند به مردم روحیه مقاومت و ایستادگی بدهد. در برابر دشمنان خارجی، شعر باید حماسه و غیرت ایجاد کند. به عنوان مثال، وقتی پروین اعتصامی در شعر «سگ و گرگ» می‌گوید: «پیام داد سگ گله را شبی گرگی / که صبحدم بره بفرست میهمان دارم /مرا به خشم میاور که گرگ بد خشم است/ درون تیره و دندان خون‌فشان دارم»، در اینجا گرگ، نماد اجنبی است که می‌خواهد حمله کند. اما وقتی صحبت از سگ می‌شود که نماد وفاداری به میهن است، اشعار حماسی مطرح می‌شوند. مثلاً می‌گوید: «مرا گران بخریدند تا به کار آیم / نه آنکه کار چو شد سخت سر گران دارم» یا «مرا نکشته و آغل درون نخواهی شد / دهان من نتوان دوخت تا دهان دارم». می‌بینید که پروین اعتصامی از موضع حماسه و غیرت این موضوع را مطرح می‌کند. در این زمینه، شعرا در طول تاریخ دو وظیفه اصلی داشتند؛ نخست، مدح ایستادگی و مقاومت و دوم مذمت وطن‌فروشی و انفعال. این دو مضمون همیشه در شعرهای حماسی وجود داشته است و در جنگ‌های اخیر هم باید همین دو موضوع در اولویت قرار بگیرند.

دلیل محبوبیت شعر «بزن که خوب می‌زنی»

علی مقدم در رابطه با علت محبوبیت شعرش گفت: شعر «بزن که خوب می‌زنی» محبوبیت زیادی پیدا کرده است. این محبوبیت فقط به لطف خداوند است، چرا که من هیچ‌گاه فکر نمی‌کردم این شعر این‌قدر فراگیر شود. در کلام معصوم هم می‌بینیم که فرموده‌اند: «کُن لِما لا تَرجُو أرجیمِنکَ لِما تَرجُو» یعنی «به آنچه امیدش را نداری امیدوارتر باش از آنچه بدان امید داری!» بنده هم این شعر را به عنوان یک وظیفه نسبت به کشور و انقلاب سرودم و در یک کانال منتشر شد، اما به لطف خداوند، این شعر خیلی زود بین مردم فراگیر شد.

وی تاکید کرد: عواملی مثل حماسی بودن شعر، نماد مطالبه مردم از نیروهای مسلح برای ایستادگی در برابر دشمن، و بازسازی اسطوره‌ها از علل محبوبیت این شعر است. این بازسازی به این معناست که اسطوره‌ها از فضاهای تاریخی بیرون کشیده شده و به آن‌ها عینیت داده شده‌است. وقتی خطاب به نیروهای مسلح یا بسیجی که پای لانچر ایستاده‌اند می‌گوییم: «تو رستم تهمتنی بزن که خوب می‌زنی / تو شیر پیل افکنی بزن که خوب می‌زنی»، این به نوعی به‌روزسازی نمادهای حماسه در کشور است.

تأثیرگذاری نمادهای ملی و مذهبی در رجزخوانی

مقدم همچنین خاطرنشان کرد: استفاده از نمادهای حماسی و ملی مانند رستم و تهمتن در بیت آغازین و اشاره و پرداختن به مسائل مذهبی مثل توحید و توکل که در ابیات بعدی شعر مشاهده می‌شود، باعث شد که این شعر به‌روز شود و نمادهای حماسی کشور به شکلی نو درآید. ردیف شعر که هم حماسی است، هم تکرارپذیر است و هم حرف دل مردم را می‌گوید نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر در این محبوبیت بود. همچنین اجرای «مهدی رسولی»، با صدای گرم و اخلاص فراوان، این شعر را در دل مخاطبان ماندگار کرد.