محمدرضا تولایی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در بندرعباس، عنوان کرد: در شرایط بحران، انسانها معمولاً با حجم زیادی از اخبار، شایعات، تحلیلها و اطلاعات پراکنده مواجه میشوند. این وضعیت گاهی سبب افزایش اضطراب و سردرگمی میشود. کتابها در چنین فضایی میتوانند به عنوان منابعی عمیقتر و قابل اعتمادتر عمل کنند و فرصتی برای اندیشیدن آرام و منظم فراهم آورند.
وی با اشاره به اهمیت کتاب و کتابخوانی گفت: از سوی دیگر، مطالعه میتواند به تقویت تابآوری فردی و اجتماعی کمک کند. تابآوری به معنای توانایی انسان برای سازگاری با شرایط دشوار و ادامه دادن زندگی با امید و معناست. بسیاری از آثار علمی، تاریخی و ادبی به انسان کمک میکنند تا تجربههای مشترک بشری را بهتر درک کند و بداند که جوامع در طول تاریخ بارها از بحرانها عبور کردهاند.
این پژوهشگر هرمزگانی با تأکید بر اینکه پیشنهادهای مطالعاتی برای عموم مردم در شرایط بحرانی را میتوان در چند حوزه اصلی دستهبندی کرد، افزود: کتابهای مربوط به آرامش روانی و مدیریت اضطراب، آثار مربوط به سواد رسانهای و تفکر انتقادی، کتابهای تاریخی برای درک تجربههای گذشته، آثار اخلاقی و معناگرا، و در نهایت ادبیات داستانی که نقش مهمی در همدلی و تخلیه عاطفی دارد.
تاثیر مطالعه کتب روانشناسی برای مدیریت بهتر احساسات
محمد رضا تولایی در ادامه به معرفی این حوزهها و نمونههایی از کتابهای مناسب برای مطالعه عمومی اینگونه پرداخت و گفت: نخست کتابهایی برای آرامش ذهن و تقویت تابآوری، زیرا یکی از نخستین واکنشهای طبیعی انسان در شرایط بحرانی افزایش اضطراب و نگرانی است. در چنین شرایطی مطالعه کتابهایی که بر اساس روانشناسی علمی نوشته شدهاند میتواند به افراد کمک کند تا احساسات خود را بهتر مدیریت کنند و با ذهنی آرامتر با مسائل روزمره مواجه شوند.
دبیر محفل ادبی اندیشه بندرعباس اضافه کرد: کتابهای حوزه روانشناسی کاربردی، بهویژه آثاری که بر پایه رویکردهای درمان شناختی ـ رفتاری یا مهارتهای ذهنآگاهی نوشته شدهاند، ابزارهای عملی و سادهای برای مدیریت افکار و احساسات ارائه میدهند. این آثار به مخاطبان میآموزند که چگونه چرخههای فکری منفی را شناسایی کنند، چگونه با اضطراب برخورد کنند و چگونه تمرکز ذهنی خود را افزایش دهند.
او اضفه کرد: در کنار آثار جهانی، کتابهای متعددی در حوزه مدیریت اضطراب و ذهنآگاهی توسط نویسندگان ایرانی نیز منتشر شدهاند که به دلیل نزدیکی فرهنگی و زبانی میتوانند برای مخاطبان عمومی بسیار قابل استفاده باشند و مطالعه این کتابها میتواند به افراد کمک کند تا در شرایط پرتنش، آرامش بیشتری پیدا کنند و زندگی روزمره خود را با ثبات بیشتری ادامه دهند.
تولایی همچنین با گریز به کتابهایی برای تقویت سواد رسانهای و تفکر انتقادی، عنوان نمود: در دنیای امروز، بخش مهمی از تجربه بحرانها از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی منتقل میشود. حجم بالای اطلاعات و سرعت انتشار خبرها باعث میشود که افراد گاهی در تشخیص واقعیت از شایعه با مشکل مواجه شوند. به همین دلیل، یکی از مهمترین مهارتهای مورد نیاز در چنین شرایطی، سواد رسانهای و قدرت تفکر انتقادی است.
وی ادامه داد: کتابهایی که در این حوزه نوشته شدهاند به مخاطبان کمک میکنند تا با شیوههای تحلیل خبر، تشخیص مغالطهها و بررسی منابع اطلاعاتی آشنا شوند. این آثار نشان میدهند که چگونه احساسات جمعی میتواند بر قضاوت انسان تأثیر بگذارد و چگونه میتوان با نگاهی دقیقتر و منطقیتر به اطلاعات نگاه کرد.
کتابهای آموزشی سواد رسانه مهارت ارزیابی خبر را ارتقا میدهد
این چهره فرهنگی گفت: کتابهای آموزشی درباره سواد رسانهای، منطق و مغالطهها که توسط پژوهشگران و استادان دانشگاه در ایران نوشته شدهاند، میتوانند برای عموم مردم مفید باشند. این کتابها مهارتهایی مانند ارزیابی منابع خبری، تشخیص شایعات و تحلیل روایتهای رسانهای را آموزش میدهند.
تولایی از کتابهایی برای درک تاریخی بحرانها گفت و افزود: یکی دیگر از مسیرهای مفید مطالعه در شرایط بحرانی، مراجعه به تاریخ است. تاریخ نشان میدهد که جوامع انسانی بارها با شرایط دشوار و پیچیده مواجه شدهاند، اما در بسیاری از موارد توانستهاند با همکاری، خرد جمعی و تلاش اجتماعی از این شرایط عبور کنند.
وی تاریخ را راهنما و راهگشا دانست و بیان داشت: مطالعه تاریخ کمک میکند تا افراد دیدی بلندمدتتر نسبت به رویدادها پیدا کنند و بدانند که بسیاری از چالشهای امروز، در گذشته نیز به شکلهای مختلف تجربه شدهاند. این نگاه تاریخی میتواند احساس امید و واقعبینی را تقویت کند.
وی همچنین عنوان کرد: کتابهایی که به روایت تجربههای انسانی در دورههای بحران میپردازند، بهویژه آثاری که زندگی مردم عادی را توصیف میکنند، در این زمینه بسیار ارزشمند هستند.
تولایی مطالعه کتابهایی درباره تاریخ معاصر ایران که به بررسی تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی میپردازند را توصیه کرد و گفت: این کتابها میتواند به درک بهتر شرایط جامعه کمک کند. این آثار نشان میدهند که جامعه ایرانی در طول تاریخ چگونه با چالشها روبهرو شده و چگونه توانسته مسیرهای تازهای برای ادامه زندگی پیدا کند.
این پژوهشگر بندرعباسی، کتابهایی برای معنا، اخلاق و امید را در اولویت دانست و اضافه کرد: در کنار منابع علمی و تاریخی، آثار ادبی و فلسفی نیز نقش مهمی در ایجاد آرامش و معنا دارند. ادبیات کلاسیک ایران سرشار از حکمتها و اندیشههایی است که میتواند در شرایط دشوار به انسان آرامش و امید ببخشد.
چرا بوستان سعدی بخوانیم؟
وی از جمله مهمترین آثار در این زمینه را بوستان سعدی عنوان کرد و توضیح داد: بوستان در قالب حکایتها و داستانهای کوتاه به موضوعاتی مانند اخلاق، عدالت، صبر و کرامت انسانی میپردازد. زبان روان و حکمتهای عمیق این اثر باعث شده است که قرنها مورد توجه خوانندگان قرار گیرد.
این مثنوی پژوه هرمزگانی در ادامه افزود: همچنین مثنوی معنوی اثر مولانا یکی از مهمترین آثار ادبی و عرفانی جهان است. بسیاری از داستانهای مثنوی با زبانی نمادین به موضوعاتی مانند رنج، امید، صبر و شناخت انسان میپردازند و میتوانند برای مخاطب امروز نیز الهامبخش باشند.
محمدرضا تولایی، ادبیات داستانی و نقش آن در همدلی اجتماعی را مورد تاکید قرار داد و گفت: ادبیات داستانی یکی از مؤثرترین ابزارها برای درک تجربههای انسانی است. رمانها و داستانها به خوانندگان اجازه میدهند زندگی و احساسات شخصیتهای مختلف را از نزدیک تجربه کنند و با جهانهای متفاوت آشنا شوند.
وی اذعان داشت: مطالعه چنین آثاری به افراد کمک میکند احساسات خود را بهتر درک کنند و بدانند که تجربههای انسانی در بسیاری از نقاط جهان شباهتهای فراوانی با یکدیگر دارد، بنابراین در شرایط بحرانی، داستان میتواند نقش مهمی در تخلیه عاطفی و افزایش همدلی اجتماعی داشته باشد. بسیاری از رمانها و داستانها به زندگی مردم عادی در شرایط دشوار میپردازند و نشان میدهند که چگونه انسانها با امید، دوستی و همکاری از مشکلات عبور میکنند.
این فعال فرهنگی اظهار نمود: در ادبیات فارسی نیز آثار متعددی وجود دارند که به زندگی اجتماعی، امید و مقاومت انسان در برابر سختیها میپردازند. این آثار میتوانند برای مخاطبان عمومی بسیار جذاب و تأثیرگذار باشند.
تولایی در ادامه گفت: مطالعه در شرایط بحرانی تنها یک فعالیت فرهنگی یا سرگرمی نیست، بلکه میتواند به عنوان ابزاری برای حفظ سلامت روانی و اجتماعی جامعه عمل کند. کتابها امکان اندیشیدن آرام، فهم عمیقتر واقعیتها و یافتن معنا در زندگی را فراهم میآورند.
وی همچنین اضافه کرد: ترکیبی از کتابهای روانشناسی کاربردی، آثار مربوط به سواد رسانهای، منابع تاریخی و ادبیات کلاسیک و داستانی میتواند برای عموم مردم مفید باشد. این آثار به مخاطبان کمک میکنند تا در کنار مدیریت احساسات و اضطراب، قدرت تحلیل و فهم خود را نیز تقویت کنند.
محمدرضا تولایی در پایان تاکید کرد: کتاب در روزهای دشوار، نه تنها منبعی برای دانستن، بلکه پناهگاهی برای اندیشیدن، آرام گرفتن و امید داشتن است. گسترش فرهنگ مطالعه در چنین شرایطی میتواند به تقویت همبستگی اجتماعی و حفظ آرامش عمومی کمک کند.
نظر شما