سرویس دین‌واندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- رضا دستجردی: نوزدهم رمضان‌المبارک مصادف با سال‌روز ضربت خوردن امیرالمومنین علی (ع) و نخستین شب از لیالی پرفیض و برکت قدر، شب نزول قرآن و مقدر شدن امور یک‌ساله انسان‌هاست. قرآن در سوره‌های قدر و دخان از این شب سخن می‌گوید. براساس آیات قرآن و روایات، ارزش شب قدر بیش از هزار ماه است و این شب بافضیلت‌ترین شب سال و شب رحمت الهی و آمرزش گناهان است که در آن، فرشتگان به زمین می‌آیند و بنابر برخی از احادیث شیعه، مقدرات سال آینده بندگان را بر امام عرضه می‌کنند. در باب این شب عظیم‌الشأن، آثار متعددی تحریر و به انتشار رسیده است، که از آن جمله است «شب‌های بی‌قراری: گفتارهایی پیرامون شب‌های قدر» به‌قلم سیدمحمد بنی‌هاشمی و ‌اهتمام ایمان روشن‌بین که به‌همت نشر منیر در سال ۱۳۸۷ منتشر شده است.

کتاب مشتمل بر سه گفتار است. گفتار نخست با عنوان «زشتی گناه»، در فرازهایی چند، درون‌مایه‌هایی چون ایمن از گناه نیستیم، اثر گناه را باور نداریم، آثار گناه، بالاترین مشکل: فراموشی گناهان است، اقرار و اعتراف به گناه، ناسپاسی گناه بزرگی است، ائمه معصومین (ع) این‌گونه دعا می‌فرمودند، مشکل باورنداشتن عذاب الهی است، آخر به فریادش رسیدند، ضمانتی برای دستگیری نیست، بزرگ‌ترین مصیبت، فراموش‌شده، او هنوز از یاد نبرده، امام زمان (ع) بی‌تاب‌اند، و باید فکری کرد را مورد کنکاش قرار می‌دهد. گفتار دوم «بهار استغفار» نام دارد که بنی‌هاشمی در آن به تجزیه‌وتحلیل شیطان انسان را گرفتار می‌کند، خودکرده را تدبیر نیست، دوای درد، گروهی شب قدر هم بخشوده نمی‌شوند، نسخه‌ای برای عاق والدین، پدر واقعی ما، آیا عاق امام زمان نیستیم؟ باید چه کرد؟ پناه کودک، این رسمش نیست، و بخوان دعای فرج را؛ دعا اثر دارد می‌پردازد. نهایتاً کتاب با گفتار «شب بیست‌وسوم، شب قدر» مشتمل بر اعمال شب قدر، چهار گروه حتی شب هم بخشوده نمی‌شوند، بالاترین مصداق رحم، دشمنی‌ها با ظهور به پایان می‌رسند، حق‌الناس گناه نابخشودنی، راه اول توبه، بهترین راه توبه، جور فرزند پدر را می‌کشد، امام زمان (ع) شرمنده گناهان ما هستند، امام زمان (ع) بی‌تاب شده‌اند، گرفتاری‎اش را فراموش نکن، امام زمان (ع) حاجت ما را فراموش نمی‌کنند، و بهترین کار، به پایان می‌رسد.

پیش‌گفتار کتاب با فرازهایی از دعای عبرات آغاز می‌شود: «شب‌های بی‌قراری، قرار بی‌قراران است! بار خدایا! ای آن‌که به اشک‌ها رحم می‌کنی! ای کسی که گرفتاری‌ها را رفع می‌کنی! معبود من! مرا از چنگال این قوم ظالم نجات ده! به من ضرر و زیان رسیده است و تو مهربان‌ترین مهربانانی! مولای من! می‌بینی سرگردانی‌ام را در کارم! آیا می‌بینی که دلم سوزان است و قلبم آتش گرفته؟ خدای من! گشایشی، فرجی در کارم قرار ده! بار الها! مژده و بشارتی به من ده و دلم را شاد گردان». سیدمحمد بنی‌هاشمی می‌آورد: «این تعابیر عادی نیست. نشان از آن است که گوینده‌اش در اوج درد و گرفتاری است. آری! امام زمان (ع) نیز حاجت‌ها دارند و امیدها به اجابت. مشکل دارند و پی حل آن‌اند. اینان فرازهایی است از درد دلم دردمند عالم. سوز دل آن سوخته‌دل. شب‌های قدر شب‌های بی‌قراری است. هرکس، دستی به آسمان دارد و امیدی به اجابت. در این میانه اما، حکایتی دیرین و بعضی فروخفته از سالیانی غربت. نه! روا نیست. این‌گونه زیستن را روا نیست. این نیست غیرت و مردانگی. این نیست رسم بندگی و ارادت به ارباب. پس کجاست وفای با وفایان؟ شب‌های قدر به یاد خود باشی و صاحب این شب‌ها را از یاد ببری. حاجت‌هایت برای اجابت به امضای امام عصر (ع) می‌رسد، اما در این میان، یک دعا برای او نباشد. نباید از یاد برد منتظری را که خود منتظر است.»

مولف در ادامه، هدف از نگارش اثر را، آن‌سان تعبیر می‌کند تا شاید با بیان گفتار پیام‌آوران الهی، ائمه معصومین (ع)، دلی به لرزه درآید و اشکی از چشمی بر گونه‌ای جاری شود و در همان لحظه، دعایی از لبانی برای آن «پرده‌نشین غیبت» خارج شود و به هدف اجابت نشیند. آن‌گاه، لبخندی از شادی بر لبان آن «سفرکرده» نشیند. به‌تعبیر بنی‌هاشمی، اثر حاضر نوشتاری است تذکری، به آن امید که در شب‌های قدر، دلی به درد آید و نیمه‌شب، آهی از سودای دلی برآید و آمرزش طلب نماید، آن‌گاه، دست نیاز به سوی آن بی‌نیاز بلند نماید و دعایی بر فرج آن «دردمند عالم» نماید.

در این نوشتار که در سه شب قدر سال ۱۳۸۲ش بیان شده و در ادامه، تحریر شده، سیدمحمد بنی‌هاشمی در ترجمه روایات کوشیده تا با حفظ محتوا، آن را دست‌خوش ویرایش ادبی کرده تا معنایش ملموس‌تر گردد و با سیاق متن نیز هم‌خوانی بیشتری داشته باشد.

در ادامه، قسمتی از بخش نخست گفتار پایانی کتاب با عنوان «اعمال شب قدر» را می‌خوانیم: «هر دقیقه و هر لحظه این شب، غنیمت است. دری است دست‌نایافتنی. برترین عمل در این شب شریف، زیارت اباعبدالله‌الحسین است. چه از دور و چه از نزدیک. امام صادق (ع) فرمودند: «اگر توان رفتن به کربلا نداری، بر بام منزل رو، نگاهی به سمت راست آسمان کن، آن‌گاه به‌سمت چپ آسمان نظری نما، آن‌گاه سرت را رو به آسمان گردان و خطاب به قبر مطهر امام حسین (ع) این‌گونه سلام بده: السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَاعَبْدِاللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ. در سجده و قیام و قعود و هر حالتی که بودی، دعای فرج را فراموش نکن که ورود این دعا در شب قدر است. آن‌چه در این مجال باید گفت: مهم‌ترین عمل در این شب، توجه به وجود ذی‌وجود امام زمان (ع) است.»

«شب‌های بی‌قراری: گفتارهایی پیرامون شب‌های قدر» در ۸۴ صفحه به‌همت نشر منیر منتشر شده است.