به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «تهران: خرداد ۵۸» با عنوان فرعی گرایشهای فرهنگی و نگرشهای اجتماعی در ایران، گزارشی از یک نظرخواهی در تهران به کوشش علی اسدی، مهدی بهکیش و منوچهر محسنی از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به بازار کتاب آمد.
این کتاب بازنشر نتایج پیمایشی اجتماعی است که سه محقق شناخته شده در خرداد ۱۳۵۸ در تهران اجرا کردند. این پیمایش تا حدی به نیت تکرار پیمایش ۱۳۵۳ اجرا شد. در خرداد ۱۳۵۸ جامعه ایران روزهای پرتبوتابی را پشت سر میگذاشت و این سه محقق کوشیدند گزارشی از «گرایشهای فرهنگی و نگرشهای اجتماعی» در تهران انقلابی بر مبنای «نظرخواهی» از مردم به دست دهند.
مولفان در پیشگفتار به این پیمایش اجتماعی نگاهی دارند: «در بهار ۱۳۵۸ کیانوش عیاری جوان با همراهی چند کارمند تلویزیون دوربینی بر دست گرفت، در «تهران انقلابی» پرسه زد، از میان انبوه مشاهداتش از مردم کوچه و خیابان شماری را انتخاب کرد و مستند تازهنفسها را ساخت. مستند عیاری روایت تصویری پراکنده، اما متنوعی از «پایتخت انقلابی» در روزهای بیدولتی پیش چشم مخاطب میگذارد. تصویرها از گوشهوکنار شهر گزینش شدهاند: از ازدحام مردم در پیادهروهای خیابان انقلاب که به تسخیر کتابهای سیاسی و مذهبی درآمده، از مردمی که در برابر سردر دانشگاه تهران به «زهرا خانم» گوش سپردهاند، از مردمان دیگری که به پرتاب دارت یا عکس برداشتن با تصویر بزرگ یاسر عرفات یا خرید از کیوسکهای اغذیهفروشی سرگرم شدهاند، از جماعتی که در پارک سرخوشانه ادای شاه و سناتورهای حکومت پیشین را درمیآورند و از تاترهایی با مضامین سیاسی که پرده آخرشان با پخش سرودهای انقلابی روز پایین میآید و همزمان نمایشهای دیگری که عناصر همیشگی تاتر عامهپسند را با بزکودوزکهای سیاسی روی صحنه آوردهاند. البته همه هم حال و هوای انقلابی ندارند، از جمله کارگرانی که خیلی زود به محاسبه سود و زیانهای «عینی» انقلاب مشغول شدهاند و میان آنان جروبحثی درگرفته بر سر مقایسه وضعیت اقتصادیشان پیش و پس از انقلاب و نیز گودنشینهایی که از دید مخالفان حکومت پهلوی نماد بیچون و چرای شکست مدرنیزاسیون شاه بودند و البته راسته معتادان جنوب شهر که هر چه بود مسلما «تازهنفس» تلقی نمیشدند، اما شاید انتظار میرفت «تازه نفسها» چنین «معضلاتی» را از دل جامعه و تاریخ بزدایند و براندازند.»
کتاب «تهران: خرداد ۵۸» بعد از پیشگفتار و مقدمه در هفت بخش اصلی به شناخت جامعه آماری، رسانههای همگانی، رضایت اجتماعی، ارزشها و هنجارهای اجتماعی، رفتارها و گرایشهای خانوادگی، گرایشها و رفتارهای مذهبی و رفتارها و گرایشهای اقتصادی میپردازد.
مقدمه کتاب، نزدیک به نیم قرن پس از انجام این پژوهش، دربردارنده تاملی درباره مبانی و محتوای آن است.
در مقدمه این کتاب با عنوان هدف مطالعه آمده است: «از آنجا که شناخت گرایشهای فکری و فرهنگی هر جامعه از ضرورتهای برنامهریزی فرهنگی و اجتماعی و حتی اقتصادی میباشد، بررسی حاضر که هدف آن شناخت رفتارها و نگرشهای اجتماعی-اقتصادی و گرایشهای فکری و فرهنگی جامعه ایران است در تابستان ۱۳۵۸ به مرحله اجرا گذاشته شد. این بررسی به خاطر محدودیتهای مختلف تنها به شهر تهران محدود شده است.
بررسی حاضر در واقع مرحله دوم از یک مطالعه درازمدت و مستمر شناخت گرایشهای فکری جامعه ایران است؛ مرحله نخست آن در زمستان ۱۳۵۳ از سوی مرکز سنجش افکار و تحقیقات اجتماعی سازمان رادیو و تلویزیون و همکاری طرح آیندهنگری این سازمان انجام شده است.
با استفاده از تجربیاتی که از بررسی نخستین به دست آمده بود، محتوی پرسشنامه مورد تجدیدنظر کامل قرار گرفت و سوالات آن با توجه به شرایط بعد از انقلاب طرحریزی شد. البته واضح است که خطوط اصلی بررسی حاضر، چون بررسی گذشته، شناخت گرایشهای فکری و اجتماعی جامعه در شرایط زمان مطالعه بوده است. البته با این توجه که تکرار بررسی روند تحول جامعه گرایشهای فرهنگی آن را نمایان میسازد.
مراحل انجام این مطالعه، چون هر بررسی افکار، دارای پنج مرحله مشخص بوده است که به ترتیب عبارتند از: تنظیم پرسشنامه، نمونهگیری، جمعآوری اطلاعات، محاسبات آماری، تجزیه و تحلیل و تنظیم گزارش. اطلاعات موردنیاز در خردادماه ۱۳۵۸ در شهر تهران جمعآوری شده است.»
در بخش چهارم با عنوان «ارزشها و هنجارهای اجتماعی» میخوانیم: «نظر به اهمیت دگرگونی ارزشهای اجتماعی و تاثیر آن در ساخت اقتصادی و اجتماعی جامعه، چند جنبه خاص را که در جامعه کنونی ما دارای اهمیت هستند در رابطه با محیط اجتماعی (خرد و کلان) و از دیدگاه انعکاس تاثیرات جمعی در رفتارها و نگرشهای فردی مورد بررسی قرار دادیم. با توجه به اینکه ارزشها و هنجارها در ذهنیت فرد و نیز در رابطه با ارتباط او با دیگران تجلی مییابند، پرسشها به نحوی تدوین شدند که حتیالامکان به نحوی غیرمستقیم بازگوکننده این ابعاد باشند.
ارزشهای اجتماعی و زندگی فردی: هنگامی که سوال کردیم از میان موارد زیر (سلامتی، فرزند، خشنودی، ثروت، زیبایی، داشتن همسر) کدامیک برای شما مهمتر است و در حالی که افراد میبایستی فقط یکی از این موارد را تعیین میکردند، تندرستی به عنوان مهمترین مورد از سوی ۸۳.۹ درصد از افراد انتخاب شد و بقیه موارد با اختلاف بسیار فاحشی به ترتیب اهمیت نسبی عبارت بودند از: داشتن فرزند، داشتن همسر، احساس خشنودی. نسبت کسانی که بر اهمیت سایر ارزشها تکیه کردند برابر با ۵.۸درصد شد.»
کتاب «تهران: خرداد ۵۸» با عنوان فرعی گرایشهای فرهنگی و نگرشهای اجتماعی در ایران، گزارشی از یک نظرخواهی در تهران به کوشش علی اسدی، مهدی بهکیش و منوچهر محسنی با ۱۳۳ صفحه، شمارگان ۵۰۰ نسخه و بهای ۲۰۰ هزار تومان از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به بازار کتاب آمد.
نظر شما