سرویس دینواندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): «عالیترین مکتب تربیت و اخلاق یا ماه مبارک رمضان» از آثار برجسته آیتالله صافیگلپایگانی است که بههمت دفتر نشر آثار ایشان در قم منتشر شده است. ویرایش دوم کتاب که در سال ۱۳۹۲ به چاپ رسیده، به بررسی جامع ماه مبارک رمضان بهمثابه مکتبی متعالی در اسلام میپردازد. مولف در این اثر، رمضان را نه صرف یک ماه عبادی، بلکه برنامهای کامل برای پرورش روح و جسم انسان معرفی میکند. کتاب با استناد به آیات قرآن، احادیث معصومین (ع) و داستانهای واقعی از صدر اسلام، خواننده را به تأمل در اهمیت روزهداری وامیدارد. آیتالله صافیگلپایگانی در این کتاب، با تلفیق فقه، اخلاق و تاریخ، رمضان را عالیترین مکتب میداند که میتواند جامعه اسلامی را بهسوی کمال سوق دهد.
کتاب مشتمل بر ۱۶ فصل است که هر یک، لایهای از فضایل ماه مبارک رمضان را واکاوی میکند. مقدمه کتاب، با توصیفی زیبا از رمضان بهعنوان «بهار قرآن» و «مدرسه تربیت» یاد کرده، تأکید میکند که رمضان فرصتی است برای خودسازی که در آن، انسان از بند شهوات رها شده و بهسوی کمال الهی گام برمیدارد. بهباور مولف، رمضان ماهی است که در آن درهای رحمت الهی به روی بندگان گشوده میشود و شیاطین در زنجیرند، تا انسان بتواند با روزه، نماز و قرآن، به مقام تقوا برسد.
فصل اول با عنوان «فضیلت ماه مبارک رمضان در خطبه رسول خدا (ص)»، خطبه مشهور ایشان در استقبال از ماه رمضان را بررسی میکند. در این خطبه، که از منابع معتبر مانند صحیفه سجادیه نقل شده، پیامبر اسلام (ص)، رمضان را «ماه خدا» مینامد و فضایل آن را برمیشمارد، از جمله بخشش گناهان، افزایش پاداش اعمال و دعوت به مهمانی الهی. نویسنده با تحلیل این خطبه، نشان میدهد که چگونه رمضان میتواند زندگی مسلمانان را دگرگون کند. در فصل دوم که «روزه: ندای الهی» نام دارد، بحث به فلسفه روزه کشیده میشود. آیتالله صافیگلپایگانی در این فصل، با اشاره به آیه ۱۸۳ سوره بقره، روزه را ندایی از سوی خداوند برای تربیت نفس میداند. وی استدلال میکند که روزه نهتنها گرسنگی و تشنگی است، بلکه تمرینی برای کنترل غرایز و پرورش وجدان اخلاقی محسوب میشود. در این فصل، داستانهایی از عمیربنحمام و حارثبنعوف آورده شده تا نشان دهد چگونه روزهداری در صدر اسلام، افراد را به سوی پرهیزکاری سوق میداد.
«رمضان: ماه نزول قرآن» فصل سوم کتاب است. مولف در این فصل، فضیلت قرآن را در سه بخش فضیلت کلی قرآن، فضیلت تلاوت آن و معجزه جاودان بودنش بررسی میکند. وی با نقل نظرات دانشمندان غربی همچون گوته و موریس بوکای، که قرآن را عظیمترین کتاب میدانند، تأکید میکند که رمضان بهترین زمان برای تدبر در قرآن است. این فصل خواننده را ترغیب میکند تا قرآن را نهتنها بخواند، بلکه بهعنوان کتاب زندگی به کار گیرد.
مباحث کتاب در فصل چهارم با عنوان «قرآن: کتاب زندگی» به کاربرد قرآن در جامعه اسلامی امتداد مییابد. نویسنده معتقد است که قرآن باید محور اتحاد مسلمانان باشد و با مثالهایی از تاریخ اسلام، نشان میدهد چگونه تمسک به قرآن میتواند مشکلات اجتماعی را حلوفصل کند. فصل پنجم که «سلام بر ماه خدا» نام گرفته، به برنامه اخلاقی اسلام در ماه مبارک رمضان میپردازد. در این فصل، ادعیه این ماه مبارک، نماز جماعت و نقش روزه در بهداشت جسم و روح بررسی میشود. نویسنده تأکید دارد که رمضان مظهر اتحاد و نماز جماعت در آن، نمادی از وحدت مسلمانان است.
«هلال ماه رمضان» فصل بعدی کتاب «عالیترین مکتب تربیت و اخلاق یا ماه مبارک رمضان» است. صافیگلپایگانی در این فصل، به تسخیر جهان از سوی انسان از دیدگاه اسلام اشاره دارد و رمضان را پایگاهی برای پرهیزکاری معرفی میکند. فصل هفتم «پایگاه پرهیزکاری» با داستانهای واقعی، اهمیت تقوا را برجسته میسازد و بهترین روزهای رمضان را توصیف میکند.
فصل هشتم «روزه: عبادتی آسان»، با آیات کریمه و احادیث شریفه، روزه را عبادتی ساده اما پربار نشان میدهد. نویسنده استدلال میکند که روزه، برخلاف ظاهر سختش، آسانترین راه برای نزدیکی به خدا است. در فصل بعدی با عنوان «روزه و پرورش وجدان» نیز، بحث به جنبه روانشناختی روزه میرسد و آیتالله صافیگلپایگانی توضیح میدهد چگونه روزه وجدان را بیدار کرده و انسان را از گناه دور میکند.
«برنامههای عبادی: بخش نجات انسان» عنوان فصل دهم کتاب است که برنامه عبادی رمضان را بررسی میکند و بر اتحاد اسلامی تأکید دارد. در فصل یازدهم نیز، «روزه و آموزش آزادی» ابزاری برای یادگیری آزادی واقعی که همان آزادی از بند نفس اماره است معرفی میشود. فصل دوازدهم با عنوان «روزه و سیر زمان»، نقش علم در ایمان را کاوش میکند و با این نکته کلیدی، اسلام را از خرافات دور میداند.
فصل سیزدهم، «نقش روزه در روح انسان» نام دارد که به جنبههای اجتماعی رمضان میپردازد و آن را مدرسهای عالی برای جامعه معرفی میکند. فصل بعد با عنوان «روزه: مدرسه عالی اجتماعی»، دعا در رمضان را برجسته میسازد و بر آن است که رمضان ماه دعا است و همه باید دعا کنند. در این فصل، داستان بومیان موریس و روشهای توبه در ملل دیگر آورده شده تا مقایسهای جالب ارائه شود. همچنین در این فصل، شب قدر، تعیین آن و حکمت پنهان بودنش مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرد. فصل پانزدهم، «رمضان از دیدگاه اسلام و ما» است که به تجدید عهد با ولایت امیرالمؤمنین (ع) میپردازد، و در نهایت، فصل شانزدهم با عنوان «عید سعید فطر»، با اشاره به نماز و زکات فطریه، رمضان را بهمثابه «ماه یزدان» و مکتب «توبه الی الله» توصیف میکند.
«عالیترین مکتب تربیت و اخلاق یا ماه مبارک رمضان» در ۲۷۰ صفحه بههمت دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی حاج شیخ لطفالله صافیگلپایگانی منتشر شده است.
نظر شما