سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، عبدالحسین آذرنگ در کتاب «مبانی نشر کتاب» در تعریف اصطلاح نشر الکترونیکی آورده است:
اصطلاح «نشر الکترونیکی» نخستینبار در ۱۹۸۵ در نوشتهای از پاول برینر به کار رفت. برینر میگفت: برای نشر تنها به دو سختافزار نیاز هست: رایانه و چاپگر(پرینتر)، و اگر این دو را کنار هم روی یک میز جای دهیم، عملا موسسه انتشاراتی و چاپخانه را کوچک کرده، در یک اتاق و روی یک میز قرار دادهایم.
پس از آن اصطلاح «نشر رومیزی» به کار رفت، که به آن اشاره شد.
نشر الکترونیکی از دهه ۱۹۷۰ در جهان غرب، و از اواخر دهه ۱۳۶۰ ش در ایران به تدریج رواج یافت. در دهه ۱۹۶۰ با پیدایش ماشینهای تحریر مغناطیسی آی. بی. ام.، ماشینهای تحریر برای تبدیل شدن به واژهپرداز، یک گام بیشتر فاصله نداشت. این تبدیل که صورت گرفت، برای رواج نشر الکترونیکی، یک گام دیگر لازم بود. رواج گسترده رایانههای شخصی و اختراع دستگاههای چاپگر، بهویژه چاپگر لیزری، نشر الکترونیکی را عملا متحقق ساخت.
نشر الکترونیکی پس از رواج، تحولی بنیادین در نشر ایجاد کرد، زیرا تقسیم کار و تخصصها را به هم زد، در شکل، فضا و مناسبات محیط کار دگرگونی به بار آورد، از طول و عرض موسسههای نشر کاست، فاصلههای جغرافیایی را از میان برداشت، هزینهها را کاهش داد و از وابستگی نشر به تخصصهای دیگر کم کرد.
در عین حال به پدیدآورندگان بسیاری این امکان را بخشید که خود بتوانند ناشر آثار خود باشند. ابزارها و دستگاههای اصلی که در نشر الکترونیکی به کار میرود، بسیار معدود و عبارتاند از:
۱. رایانه شخصی(برای حروفنگاری، پردازش و اطلاعآمایی).
۲. چاپگر(پرینتر) (برای ثبت کردن نوشتار و نقش برکاغذ یا تلق).
۳. پویشگر (اسکنر) برای انتقال شکل و تصویر به محیط رایانهای).
۴. نرمافزار(برای استفاده در حروفنگاری، طراحی و رسّامی، صفحهآرایی، ویرایش، پردازش و وظایف دیگر). نرمافزار به سرعت درحال افزایش است و تنوع و کارکرد آنها مدام بر امکانات نشر رومیزی میافزاید.
از این چهار ابزار اساسی که بگذریم، ابزارهای دیگری که در سالهای اخیر ساخته شده است، مانند چاپگرهای تصویرنشان، دستگاههایی که مرحله عکاسی و فیلم را از مراحل چاپ حذف کرده است، پویشگرهای فوق سریع تفکیک رنگ، پویشگرهای هوشمند و مجهز به پرتوهای لیزری و بسیاری از ابزارها و دستگاههای حساس الکترونیکی دیگر، فاصله چاپ و نشر را حذف یا کم کرده و دامنه عمل نشر الکترونیکی را در همه جهات آن گسترش داده است.
به سبب همین تحولات است که اکنون از «نشر الکترونیکی» در برابر «نشر غیرالکترونیکی» یا «نشر سنتی» سخن به میان میآید و آنچه در کشور ما در کشورهای همانند ما نشر نامیده میشود، با برچسب «نشر سنتی» از نشر جدید متمایز میکنند.
این نامگذاریها و این دستهبندیها چه روا باشد و چه نباشد، واقعیت جهان امروز این است که در عصر جهانی و دیجتالی شده، الکترونیک و پدیدههای الکترونیکی در همه عرصهها، و ازجمله در چاپ و نشر، رسوخ میکند و تحول به بارمیآورد.
نظر شما