به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال امروز (نوزدهم بهمن) در تالار وحدت برگزار شد و برگزیدگان و شایستگان تقدیر این دوره در بخشهای مختلف، از جمله ادبیات، معرفی شدند.
در ادامه مروری خواهیم داشت بر کتابهایی که در این دوره از جایزه کتاب سال در حوزههای ادبیات بزرگسال و کودک و نوجوان، چه در حوزه ترجمه و چه تألیف و تحقیق و تصحیح متن و نقد ادبی، به عنوان آثار برگزیده و شایسته تقدیر معرفی شدند.
برگزیدگان رمان و داستان کوتاه
امسال جایزه کتاب سال در بخش رمان ایرانی به «لمس» از محمدرضا کاتب تعلق گرفت؛ رمانی که ادامه سبک همیشگی کاتب در روایتگری است و همان راهی را میرود که کاتب با رمان «هیس» بهطور جدی آغاز کرد و با «پستی» و «وقت تقصیر» و دیگر رمانهایش تا «لمس» که تازهترین اثر اوست ادامهاش داشت.
در «لمس» نیز، مانند بسیاری از آثار کاتب، جنایت و مرگ از مضامین محوری داستان است. همچنین در این اثر نیز با عدم قطعیت و تکثرِ معمول در آثار این نویسنده مواجهیم.
«لمس» داستان یک قتل است و داستان مردی به نام صبور که بهاتهام این قتل بازداشت میشود و این سرآغاز یک کلاف سردرگم است و سرآغاز یک بازی غریب و پیچیده که خود را نهفقط در محتوا که در فرم رمان نیز به رخ میکشد.
اما در بخش داستان کوتاه، امسال مجموعه داستان «من ابنبطوطه هستم» نوشته خسرو عباسی خودلان بهعنوان مجموعه داستان برگزیده کتاب سال معرفی شد؛ مجموعه داستانی که در آن به مضامینی چون تبعید، مهاجرت، سفر و جاکنشدن و سرگردانی و سرگشتگی پرداخته شده است.
برگزیده متون قدیم
امسال، جایزه کتاب سال در بخش متون قدیم، تصحیحی تازه از دیوان منوچهری دامغانی را بهعنوان اثر برگزیده معرفی کرد. این تصحیح تازه را راضیه آبادیان به انجام رسانده است. آبادیان در این تصحیح از روش «اساس نسبی» بهره برده است. این روش وقتی به کار میرود که هیچ دستنویس واحدی از یک متن کهن، آنقدر قدیمی و بیعیب نباشد که بتوان به عنوان مرجع به آن اتکا کرد. بنابراین مصحح از میان نسخههای موجود، اصیلترین آنها را ملاک میگیرد.
در تصحیح آبادیان از دیوان منوچهری، نسخه پاریس به عنوان اساس نسبی، ملاک قرار گرفته است. این تصحیح تازه فرصتیست برای خواندن نسخهای دقیقتر از اشعار شاعری بزرگ در سبک خراسانی که طبیعت را با کلمات، به طرز سحرآمیز و غریبی نقاشی میکرد و تصاویری بدیع از طبیعت ارائه میداد.
برگزیدگان داستان تألیفی کودک و نوجوان
در بخش داستان تألیفی کودک و نوجوان چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال، دو کتاب «مامان جادوگر من با طعم خامهشکلاتی» و «من بال و پر دارم»، اولی نوشته مژگان بابامرندی و دومی از محدثه گودرزنیا، بهطور مشترک به عنوان آثار برگزیده این حوزه معرفی شدند.
«مامان جادوگر من با طعم خامهشکلاتی» که تصویرگریاش را سحر پریرخ انجام داده است، داستان دختری بیمار است که زمانی در مرکز کودکان بیسرپرست ساکن بوده تا اینکه زنی او را به فرزندی قبول میکند و این زن، تحولی مثبت را در زندگی دختر رقم میزند.
«شیدخت»، دیگر اثر برگزیده امسال جایزه کتاب سال، داستان فاجعه و سوگ و ماتمیست که شخصیت اصلی داستان را به کشف ریشهها و رازهای خانوادگیاش و نیز به شناخت خود سوق میدهد. نویسنده در این رمان، حادثه هولناک آتشگرفتن ساختمان «پلاسکو» را دستمایه قرار داده است.
شخصیت اصلی رمان «شیدخت» دختری نوجوان است که پدرش را در آتشسوزی «پلاسکو» از دست میدهد و با قلبی سوگوار، عازم شمال ایران میشود؛ جایی که خانواده پدریاش در آن ساکنند و شخصیت اصلی رمان، برای اولین بار با آنها ملاقات میکند و این سرآغاز کشف اسرار پنهان و معماهایی خانوادگی است و سرآغاز کشف خویشتن.
برگزیدگان شعر کودک و نوجوان
در بخش شعر کودک و نوجوان نیز، مانند بخش داستان تألیفی، امسال دو اثر در این حوزه بهطور مشترک، برگزیده جایزه کتاب سال شدند؛ یکی «بادکنکهای رنگیرنگی بردار» سروده افسانه شعباننژاد و دیگری «من بال و پر دارم» سروده سعیده موسویزاده.
«بادکنکهای رنگیرنگی بردار» که تصویرگریاش را سمیه محمدی انجام داده، شامل سرودههاییست حامل ایدههایی برای هرچه شادتر و خاطرهانگیزتر کردن روز تولد برای کودکان.
«من بال و پر دارم» که تصویرگریاش را ثریا علیجانزاده انجام داده، شامل اشعاری کودکانه و خیالانگیز است؛ اشعاری که در آنها کرهاسبی خود را اسبی بالدار تصور میکند که همراه مادرش این ور و آن ور میرود و شگفتیهای جهان و طبیعت را سیاحت میکند.
شایسته تقدیر در بخش زبانشناسی
کورش صفوی از آن نامهاییست که در ایران نمیشود از زبانشناسی سخن گفت و یاد او نیفتاد. صفوی در دوران حیات خود سهمی ارزنده در معرفی نظریات مدرن زبانشناسی به مخاطب فارسیزبان ایفا کرد.
امسال، گرچه خود او چندیست دیگر در میان ما نیست، کتابش با عنوان «زبان و معنی» به عنوان اثر شایسته تقدیرِ جایزه کتاب سال انتخاب شده است.
«زبان و معنی» درسنامهای در معنیشناسی است، اما نه یک درسنامه متعارف. این اثر، کتابی راهگشا در حوزه زبانشناسی و معنیشناسی است که مثل دیگر آثار کورش صفوی، با نگاهی نو و انتقادی سراغ این مباحث رفته است.
شایسته تقدیر در بخش شعر معاصر
امسال در بخش شعر معاصر، کتاب «تداعی» سروده زینب احمدی در بخش شعر کلاسیک و کتاب «عینک فتوکروم» سروده محبوبه راد در بخش شعر نو به عنوان آثار شایسته تقدیر چهل و سومین جایزه کتاب سال معرفی شدند.
«تداعی» مجموعهای شامل غزلهای عاشقانه و آیینی است و «عینک فتوکروم» مجموعهای از اشعار سپید در بیان شاعرانه عواطف و احساسات و تجربیات زیسته.
شایسته تقدیر در بخش نقد ادبی
در چهل و سومین دوره جایزه کتاب سال، کتابی که در بخش نقد ادبی به عنوان اثر شایسته تقدیر معرفی شد، کتاب «تقلید و خلاقیت در غزل، استقبال از فغانی» نوشته پل ادوارد لوزنسکی و ترجمه علی خزاعیفر و سید مهدی زرقانی بود.
این کتاب، شامل تحقیقی در تحولاتیست که غزل فارسی بین سالهای ۸۵۴ تا ۱۰۵۴ هجری شمسی از سر گذرانده است. لوزنسکی در این کتاب، مفهوم تقلید را از یک عمل تکراری به عملی خلاقانه ارتقا میدهد و نشان میدهد که بابافغانی شیرازی چگونه با شکستن چارچوبهای سنتی غزلسرایی، راه را برای ظهور سبک هندی هموار کرد.
شایستگان تقدیر ادبیات زبانهای دیگر
در بخش ادبیات ترجمه، دو اثر در جایزه کتاب سال امسال به عنوان آثار شایسته تقدیر معرفی شدند؛ یکی «رمان سکوتم را به شما تقدیم میکنم» ماریو بارگاس یوسا با ترجمه سعید متین و دیگری «کتابرسان» نوشته کارستن هِن به ترجمه حسین تهرانی.
«سکوتم را به شما تقدیم میکنم» آخرین رمان یوسا و دعوتیست به بازاندیشی درباره رابطه هنر و هویت و سیاست. غول ادبیات امریکای لاتین در این رمان، این باور رایج را که هنر میتواند جهان را نجات دهد، زیر سوال میبرد و به دیده تردید در آن مینگرد.
«کتابرسان» رمانیست برای کتاببازها و عشاق کتاب؛ رمانی که از تأثیر کتاب بر زندگی انسان سخن میگوید.
شایستگان تقدیر داستان و شعر تألیفی کودک و نوجوان
در بخش داستان تألیفی کودک و نوجوان، امسال کتاب «صدای نی از کجا میآمد؟» راضیه احمدی به عنوان کتاب شایسته تقدیر جایزه کتاب سال معرفی شد. این کتاب که تصویرگریاش را الهه جوانمرد انجام داده، با الهام از یکی از حکایتهای «مرزباننامه» اما با نگاهی متفاوت به این حکایت نوشته شده است.
در بخش شعر تألیفی کودک و نوجوان هم کتاب «اتلمتل نانینی» طیبه شامانی و مجموعه «من بلدم خوانم» مصطفی رحماندوست و مریم هاشمپور بهطور مشترک به عنوان آثار شایسته تقدیر معرفی شدند.
«اتلمتل نانینی» که تصویرگریاش را رضوانه خاوری انجام داده، شامل شعرهاییست برای شناخت کودکان از تواناییهایشان.
مجموعه «من بلدم بخوانم» شامل اشعاری است برای آموزش الفبا به زبان شعر.
شایستگان تقدیر داستان ترجمه در حوزه کودک و نوجوان
در بخش داستان ترجمه در حوزه کودک و نوجوان نیز امسال دو کتاب به طور مشترک به عنوان آثار شایسته تقدیر جایزه کتاب سال معرفی شدند. این دو اثر عبارتند از: «اگر میشد من را ببینی» از آن لیانگ و ترجمه زهرا توفیقی و «مادهغول و شکارچیان اژدها» از کلی بارنهیل و ترجمه کیارش درگاهی.
«اگر میشد من را ببینی» داستان دختری بااستعداد به نام آلیس سان است که در حالی که دچار مشکلی در تحصیلش شده، یکباره میفهمد که قدرت نامرئیشدن پیدا کرده است.
«مادهغول و شکارچیان اژدها» رمانی فانتزی درباره شهری است که دچار خشکسالی و ویرانی شده و شهردار و مردم شهر، یک مادهغول مهربان و بیگناه را در این باره گناهکار میدانند، اما حقیقت چیز دیگریست؛ چیزی که بچههای شهر از آن آگاهند و همین بچهها هستند که در پی نجات شهر برمیآیند.
نظر شما