طاهر ایرانی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره تاثیر تخفیف‌ کتاب بر فروشگاه‌های برخط، بیان کرد: تخفیف‌ها، آسیب جدی به بدنه کتابفروشی‌ها وارد کرده است، این فروشگاه‌ها بخش قابل توجهی از مخاطبانی را که پیش‌تر به کتابفروشی‌های سطح شهر مراجعه می‌کردند، به سمت خود جذب کرده‌اند و همین موضوع موجب کاهش فروش و وارد شدن ضرر مستقیم به کتابفروشان شده است.

وی افزود: تخفیف‌هایی که در این سایت‌ها اعمال می‌شود، مشخص نیست بر چه اساس و با چه نوع قراردادی میان فروشگاه، ناشر یا پخشی اعمال می‌شود و این وضعیت در بلندمدت، نه‌تنها به کتابفروشی‌ها، بلکه به خود ناشران نیز آسیب می‌زند.

این کتابفروش، با بیان اینکه کتابفروشی‌ها تنها در مناسبت‌های خاص امکان ارائه تخفیف دارند، ادامه داد: فقط می‌توانیم در زمان‌هایی مانند «هفته کتاب» یا برخی مناسبت‌ها، تخفیف‌هایی برای حفظ مشتریان در نظر بگیریم. نهایت تخفیفی که یک کتابفروش توان ارائه آن را دارد، حدود ۱۵ درصد است و بیشتر از این از توان اقتصادی کتابفروش خارج است.

مدیر کتابفروشی کیهان، افزود: کتابفروشان، کتاب را از پخشی‌ها یا ناشران با حدود ۲۵ درصد و در بهترین حالت ۳۰ درصد تخفیف تهیه می‌کنند. در چنین شرایطی، زمانی که ناشر مستقیم وارد فروش می‌شود و با تخفیف‌های زیاد کتاب را عرضه می‌کند، عملاً کمر کتابفروشی‌ها شکسته می‌شود و دیگر، امکان رقابت برای آن‌ها باقی نمی‌ماند.

وی با تأکید بر ضرورت حمایت از کتابفروشان، ادامه داد: اگر بخواهیم فرهنگ کتابخوانی زنده بماند، باید کتابفروشی‌ها را تقویت و گسترش دهیم، حتی اگر شرایط اقتصادی اجازه ندهد آنگونه که باید فعالیت کنند. در سال‌های گذشته طرح‌های فصلی و مناسبتی فروش کتاب اجرا می‌شد که در مقاطع مختلف، به افزایش فروش و حفظ چرخه اقتصادی کتابفروشی‌ها کمک می‌کرد. حذف کامل این طرح‌ها موجب شده کتابفروشی‌ها بیش از گذشته دچار رکود شوند و توان ادامه فعالیت را از دست بدهند.

ایرانی، با اشاره به گسترش فناوری و نقش فروش اینترنتی، بیان کرد: وجود فروشگاه‌های برخط کتاب، با توجه به شرایط امروز، ضروری است و می‌تواند به رونق بازار کتاب کمک کند، اما در کنار آن باید فروش کتاب در کتابفروشی‌های سنتی نیز حفظ شود. مسئله اصلی، کنترل تخفیف‌های بی‌رویه و غیرمنطقی است.

وی با اشاره به تلاش کتابفروشان برای حضور در فضای مجازی، گفت: برای ارتباط با مخاطبان جدید، سایتی ایجاد کرده‌ایم و در آن تبلیغات انجام می‌دهیم، اما در این فضا عملاً توان رقابت نداریم؛ زیرا عامل اصلی جذب مشتری، قدرت تخفیف است و کتابفروش چنین قدرت مانوری ندارد.

ایرانی، با اشاره به تغییر کاربری برخی کتابفروشی‌ها، افزود: متأسفانه بسیاری از کتابفروشی‌ها برای اینکه از نظر اقتصادی زمین نخورند، بخش عمده فضای خود را به فروش محصولات غیرکتابی اختصاص داده‌اند. البته منظور من لوازم‌التحریر نیست، بلکه کالاهایی کاملاً نامرتبط مانند ظروف، وسایل تزئینی و اجناس مشابه است که جای کتاب را گرفته‌اند. بسیاری از کتابفروشی‌ها به‌مرور زمان ضعیف‌تر شده‌اند و تعدادی از آن‌ها نیز ناچار به تعطیلی کامل شده‌اند.

وی ادامه داد: این وضعیت در نهایت به هویت کتابفروشی لطمه می‌زند، اما نمی‌توان کتاب فروش را مقصر دانست؛ زیرا وقتی فروش کتاب پاسخگوی هزینه‌ها نیست، ناچار به این کار می‌شود. با این حال، روشن است که این مسیر راه‌حل اصلی مشکل نیست.

این کتابفروش نبود تبلیغات در رسانه‌های عمومی را یکی دیگر از مشکلات جدی این حوزه دانست و گفت: در رسانه‌های عمومی برای کتابفروشی‌ها تبلیغی انجام نمی‌شود و همین موضوع باعث شده کتابفروشی‌ها از نگاه عمومی جامعه دور بمانند.

ایرانی در ادامه به مسئله پیاده‌روهای اطراف کتابفروشی‌ها اشاره کرد و افزود: پیاده‌روی جلوی کتابفروشی‌ها به دستفروشان واگذار شده و حتی جلوی در خود کتابفروشی‌ها نیز در اختیار آن‌ها قرار گرفته است. در حالی که این فضا باید متعلق به کتابفروش باشد تا بتواند در طول سال میز بگذارد و کتاب عرضه کند.

دستفروشان بیشتر از کتابفروشی‌ها است

وی با بیان اینکه در شرایط فعلی درآمد دستفروشان از کتابفروشی‌ها بیشتر شده است، گفت: اگر کتاب‌ها جلوی در کتابفروشی چیده شود، این کار نوعی تبلیغ فرهنگی و تشویق مردم به ورود به کتابفروشی است. مردم از بیرون نگاه می‌کنند، کتاب می‌بینند و ترغیب می‌شوند وارد شوند، نه اینکه کالاهای غیرمرتبط عرضه شود.

ایرانی، ادامه داد: میز جلوی کتابفروشی در معرض دید است و نقش ویترین را ایفا می‌کند. تجربه نشان داده که حدود ۹۸ درصد افراد ابتدا از بیرون نگاه می‌کنند و تنها 2 درصد وارد می‌شوند، اما همین ورود می‌تواند به خرید منجر شود. چیدمان کتاب در بیرون، به‌معنای ویترین فرهنگی است.

وی با انتقاد از افزایش مداوم قیمت کتاب در بازار نشر، بیان کرد: قیمت کتاب دائماً در حال تغییر است و کتابفروش امکان تغییر مداوم قیمت‌ها را ندارد. افزایش قیمت کاغذ ضربه مستقیمی به کتابفروشان وارد کرده است. هرچه قیمت کتاب بیشتر می‌شود، سفره کتابفروشی‌ها کوچک‌تر می‌شود و در نهایت گرانی کتاب بیشترین آسیب را به این بخش وارد می‌کند.