به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از کانورسیشن، متوسط آمریکاییها بیش از ۱۴۰ بار در روز گوشی خود را چک میکنند و به طور میانگین روزانه ۴٫۵ ساعت وقت خود را در فضای دیجیتال میگذرانند. حدود ۵۷ درصد مردم نیز اعتراف کردهاند که به تلفن همراه خود «وابسته» شدهاند.
این حجم از مصرف رسانهای، به گفته نویسندگان مقاله، بستر مناسبی برای گسترش اطلاعات نادرست فراهم کرده است. شرکتهای فناوری، تولیدکنندگان محتوا و اینفلوئنسرها برای جلب توجه کاربران رقابت میکنند و همین رقابت باعث شده کیفیت اطلاعات اغلب قربانی سرعت و جذابیت شود.
در چنین فضایی، مهارتهای خواندن انتقادی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. با این حال آمارها نشان میدهد سطح سواد خواندن در حال کاهش است: نمرات درک مطلب افت کرده، بسیاری از والدین نسل زد برای فرزندان خود کتاب نمیخوانند و تعداد زیادی از دانشجویان حتی قادر نیستند یک کتاب کامل را به پایان برسانند.
نویسندگان مقاله – جیتی تورس، متخصص آموزش، و جف سیریس-فوی، استاد روانشناسی – توضیح میدهند که شبکههای اجتماعی با طراحی الگوریتمی خود، کاربران را به «تعامل منفعلانه» عادت میدهند. این الگوریتمها محتوایی شبیه آنچه قبلا دیدهایم به ما نشان میدهند و همین تکرار، باورپذیری اطلاعات را افزایش میدهد؛ پدیدهای که در علوم شناختی به «توهم حقیقت» معروف است.
در مقابل، «خواندن عمیق» فرآیندی آگاهانه و فعال است که شامل تحلیل، استنتاج، مقایسه دیدگاهها و پرسشگری درباره متن میشود. این نوع خواندن ممکن است دشوار و گاه خستهکننده باشد، اما میتواند ذهن را از حالت انفعال خارج کند و قدرت تفکر انتقادی را تقویت نماید.
پژوهشها همچنین نشان میدهد استفاده افراطی از شبکههای اجتماعی با افزایش احساس تنهایی، بیحوصلگی و اضطراب وجودی ارتباط دارد. در حالی که فعالیتهایی مانند مطالعه عمیق، بهویژه زمانی که با گفتوگو و تعامل اجتماعی همراه باشد، میتواند حس هدفمندی و ارتباط انسانی را تقویت کند.
نویسندگان پیشنهاد میکنند برای تقویت این مهارت، افراد از گامهای کوچک شروع کنند: خواندن داستانهای کوتاه، شعر یا مقاله، و سپس حرکت به سمت کتابهای طولانیتر. ایجاد حلقههای کتابخوانی خانوادگی یا دوستانه و گفتوگو درباره متون خواندهشده نیز راهی موثر برای عمیقتر کردن تجربه مطالعه است.
به باور این پژوهشگران، تنها چند ثانیه مکث پیش از پذیرش یا بازنشر یک مطلب میتواند احتمال فریب خوردن از اطلاعات نادرست را کاهش دهد. آگاه شدن از تاثیر شیوههای خواندن دیجیتال بر مغز، نخستین قدم برای بازیابی تمرکز و بازگشت به دنیای خواندن عمیق است.
در پایان مقاله تاکید شده است که خواندن عمیق نه تنها راهی برای مقابله با اخبار جعلی است، بلکه ابزاری برای گشودن ذهن به دیدگاههای تازه و گفتوگوی سازنده با دیگران – چه در دنیای واقعی و چه حتی در شبکههایی مانند تیکتاک – محسوب میشود.
نظر شما