به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در ارومیه، محمود نیکمرام» در نشست نقد و بررسی دو کتاب در حوزه سینما و هنرهای نمایشی که به همت مؤسسه «آوای هنرهای زیبا» و با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی میاندوآب، نشر شطرنج و انجمن نمایش این شهرستان برگزار شد، با اشاره به اینکه تئاتر کودک نباید صرفاً به سرگرمی تقلیل یابد، گفت: این هنر میتواند بستری برای تربیت، تأمل و تجربه زیسته باشد.
وی افزود: آشناییزدایی در تئاتر کودک، نه یک تکنیک صوری، بلکه رویکردی برای بازآفرینی نگاه کودک و گشودن امکان تجربه تازه است.
نیکمرام با استناد به مباحث کتاب خود بیان کرد: کودک زمانی درگیر اثر میشود که جهان آشنا را به شکلی تازه ببیند، آشناییزدایی، فاصلهای خلاق میان کودک و امر آشنا ایجاد میکند؛ فاصلهای که در آن تخیل فعال میشود و یادگیری از مسیر تجربه شکل میگیرد، نه تکرار.
وی افزود: تئاتر کودک باید از بازتولید الگوهای تثبیتشده فاصله بگیرد و به سمت بازتعریف اشیاء، موقعیتها و روابط حرکت کند، زیرا این بازتعریف است که کودک را از مصرفکننده منفعل به مفسر و مشارکتکننده تبدیل میکند.
نیکمرام همچنین بر میانرشتهای بودن تئاتر کودک تأکید کرد و گفت: این هنر میتواند در پیوند با تربیت، روانشناسی و هنرهای تجسمی، تجربهای چندلایه برای کودک ایجاد کند.
معنا در سینما نه در تصویر، بلکه در مواجهه مخاطب با تصویر
در ادامه نشست، فاطمه عبادالهوند نویسنده کتاب سینما منهای تأویل با تشریح رویکرد هرمنوتیکی و پدیدارشناسانه کتاب خود، به پرسش بنیادینی پرداخت که محور اصلی اثر است و گفت: «آیا میتوان تصویر را دید، بیآنکه آن را فهمید؟»
وی افزود: کتاب سینما منهای تأویل تلاشی است برای بازاندیشی در نسبت میان تصویر و معنا و نشان دادن اینکه تجربه سینمایی بدون تأویل، تجربهای ناقص و تهی از عمق است.
عبادالهوند گفت: در عصر تصویر، دیدن بر دانستن پیشی گرفته است؛ اما سینما تنها زمانی به هنر بدل میشود که مخاطب در تاریکی سالن، نه فقط تماشا کند، بلکه معنا بسازد. تصویر بدون تأویل، دادهای حسی است؛ اما با تأویل به رخداد تبدیل میشود.
وی با اشاره به فصلهای کتاب، تأکید کرد: تأویل در این اثر نه یک روش تحلیلی، بلکه شیوهای برای بودن در جهان معرفی شده است.
عبادالهوند افزود: معنا در سینما نه در نیت مؤلف، بلکه در فاصله میان تصویر و نگاه مخاطب شکل میگیرد. این فاصله همان جایی است که تجربه زیباشناختی، فهم و مشارکت مخاطب در خلق معنا رخ میدهد.
وی همچنین به نقد دیدگاههایی پرداخت که تصویر را خودبسنده میدانند و گفت: حتی در فرمالیستیترین آثار، ذهن انسان ناگزیر از معناجویی است. تأویل، جان سینماست و بدون آن، تجربه سینمایی ناتمام میماند.
در بخش پایانی نشست، حاضران درباره مباحث مطرحشده در دو کتاب به گفتوگو پرداختند و دانشآموزان هنرستانی نیز پرسشهایی درباره نقش تخیل در تئاتر کودک، جایگاه مخاطب در خلق معنا و نسبت میان تصویر و فهم در سینما مطرح کردند.
نظر شما