به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یاسوج، آیتالله سید شرفالدین ملکحسینی ظهر سهشنبه در آیین اختتامیه سومین جشنواره ملی شعر مهدوی اقوام ایرانی با تأکید بر جایگاه قدسی شعر آیینی گفت: شاعری که ممدوح او حقیقتی مقدس است، دیگر صرفاً به بازی با الفاظ و صنعتهای ادبی اکتفا نمیکند، بلکه مفاهیم قدسی به او القا میشود.
وی افزود: در چنین شعری، شاعر به دنبال کشف معناست، نه صرفاً ساختن کلام. مدح اهلبیت (ع) زمانی به زیبایی حقیقی میرسد که معرفت امام، جهالت را از میان بردارد و شعر، ابزار شناخت و هدایت شود، نه صرفاً ستایش ظاهری.
ملک حسینی با اشاره به تفاوت «نظم» و «شعر» تصریح کرد: هر کلام موزونی الزاماً شعر نیست. شعر آیینی با شعر غیرهدایتی تفاوت دارد؛ چراکه در شعر هدایت، چگونگی بیان اهمیت دارد. مفاهیم آسمانی باید با واژگان انسانی به زمین بیایند تا برای مخاطب قابل فهم شوند و سپس انسان را از زمین به آسمان ببرند. شعری که صرفاً خیالپردازی یا اغراق بیهدف باشد، هرچند زیبا، اما فاقد غایت الهی است.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری افزود: شعر مدح اهلبیت (ع) پلی میان آسمان و زمین است؛ پیونددهنده مُلک، ملکوت، جبروت و لاهوت. این نوع مدح با مدح حاکمان یا شخصیتهای دنیوی تفاوت دارد؛ چراکه ممدوح، حقیقتی خدانماست. از همین رو، شاعر در تشبیه، تمثیل و توصیف باید مراقب باشد تا شعرش در مسیر حقیقت، هدایت و تعالی انسان حرکت کند و از سطحگرایی و تشبیههای نازل فاصله بگیرد.
وی افزود: معرفی اقوام، نه بهمعنای معرفی یک شهر یا مکان جغرافیایی، بلکه معرفی نسبهاست. اقوام، نشاندهنده پیوندهای نسلی و هویتیاند، در حالی که مکانها صرفاً محل زندگیاند. این انسانها هستند که به مکانها معنا میبخشند، نه مکانها به انسانها. نسبها مدنیت میآفرینند، اما مکانها بهتنهایی چنین کارکردی ندارند.
ملکحسینی با اشاره به پیامدهای نگاه صرفاً جغرافیایی تصریح کرد: در روزگار ما، مرزها، سرحدها و تقسیمات مکانی گاه زمینهساز دشمنی شدهاند، اما اقوام به دلیل پیوندهای خونی و نسبی، بستر ارتباط، الفت و رخدادهای مبارک را فراهم میکنند.
وی با اشاره به نمونهای از شعر عشایری اظهار کرد: این شاعر در تشبیهات شعری خود، به جای توصیف چهره یا اندام انسان، از طبیعت، بیابان، درختان و وقایع تاریخی بهره گرفت و شعر خود را به بستر غدیر و معرفی امیرالمؤمنین (ع) پیوند زد. این نوع تشبیه، نشاندهنده حفظ حرمت کلام و دوری از توصیفهایی است که ذهن را از حقیقت قدسی دور میکند.
وی تأکید کرد: هر زبانی به مدح اهلبیت (ع) گشوده نمیشود، مگر آنکه روح قدسی الهی معنا را بر قلبی پاک نازل کند. وقتی شعر در مدح اهلبیت جاری میشود، نشانه پاکی زبان و قلب شاعر است. همانگونه که قرآن کریم میفرماید: الهام قدسی، در دلهای آلوده به غوغای مادی شکل نمیگیرد.
ملکحسینی خطاب به شاعران و مخاطبان گفت: قدر این زبانها و این قلبها را بدانید؛ هم شاعرانی که زبانشان به مدح اهلبیت گشوده شده و هم گوشهایی که برای شنیدن این مدح باز شدهاند. این توفیق، نعمتی الهی است.
شعر، زبان گفتمان فرهنگی و دینی جامعه
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد نیز با تأکید بر جایگاه شعر در انتقال مفاهیم دینی و فرهنگی گفت: شعر از دیرباز تا امروز، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، نقشی اثرگذار در زندگی مردم داشته و امروز نیز زبان گفتمان فرهنگی جامعه است.
زریر صالحپور با اشاره به پیوند عمیق شعر با معارف قرآنی و آموزههای اهلبیت (ع) تصریح کرد: اشعاری که از سرچشمه قرآن و کلام معصومین (ع) الهام میگیرند، تأثیری عمیق در فرهنگسازی دارند و جشنواره شعر مهدوی نیز در همین مسیر گام برمیدارد.
وی با بیان اینکه دانشگاه آزاد اسلامی آینهای برای بازتاب فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی است، افزود: خوشحالیم که این دانشگاه میزبان گفتمان مهدویت و فرهنگ انتظار است و امیدواریم برگزاری چنین جلساتی با قوت و تداوم بیشتری ادامه یابد.
ثبت بیش از هزار اثر در سومین جشنواره ملی شعر مهدوی اقوام ایرانی
دبیر سومین جشنواره ملی شعر مهدوی اقوام ایرانی نیز از رشد بیش از ۱۲۰ درصدی آثار رسیده به دبیرخانه این جشنواره نسبت به سال گذشته خبر داد و گفت: امسال یکهزار و ۱۱۵ اثر در سامانه جشنواره ثبت شد که پس از داوری، ۷۵ اثر برگزیده در قالب کتاب «آدینههای بیقرار» منتشر شده است.
محمدهادی خالقزاده با بیان اینکه این جشنواره برای سومین سال پیاپی برگزار میشود، اظهار کرد: از تیرماه سال جاری با انتشار پوستر فراخوان و راهاندازی سامانه جشنواره، مسیر اجرایی این رویداد آغاز شد و طی هشت ماه گذشته، ۱۲ پیشرویداد و ۲۹ نشست علمی و اجرایی برای تحقق اهداف جشنواره برگزار شد.
وی با اشاره به استقبال چشمگیر شاعران از سراسر کشور افزود: سال گذشته ۴۸۵ اثر به دبیرخانه جشنواره واصل شده بود اما امسال، علیرغم برخی مشکلات از جمله اختلالات اینترنتی، آثار ثبتشده در سامانه به یکهزار و ۱۱۵ اثر رسید که نشاندهنده رشدی بیش از ۱۲۰ درصدی است.
دبیر جشنواره ملی شعر مهدوی اقوام ایرانی ادامه داد: هیئت داوران با صرف چندین روز بررسی دقیق آثار، ۷۵ اثر را برای انتشار در کتاب «آدینههای بیقرار» انتخاب کردند که از میان آنها، ۶ اثر به عنوان آثار برتر معرفی شد.
وی یاسوج را «سرزمین زیباییهای ناشناخته با دنایی در اوج» توصیف کرد و جشنواره شعر مهدوی را تلاشی فرهنگی در مسیر خدمت به ساحت امام عصر (عج) دانست.
آرمانگرایی و شناخت امام زمان (عج) اساس مهدویت است
معاون سیاسی استاندار کهگیلویه و بویراحد نیز در این مراسم با تأکید بر اصول بنیادین مهدویت اظهار کرد: دو اصل در مهدویت فوقالعاده مهم، کاربردی و اثرگذار است؛ نخست آرمانگرایی. آرمانگرایی به زندگی انسان قدرت، جهت و آمادگی میبخشد. آرمانها جریان پیوسته تاریخ هستند، موجب بلوغ اجتماعی میشوند، استعدادها را پرورش میدهند و انسان را تربیت میکنند.
محمدی افزود: آرمانگرایی عامل شکلگیری امید به آینده است. انسان با امید زنده است و امید، آینده جهان را هدفمند میکند. جامعهای که امید دارد، حرکت میکند و جامعهای که امید را از دست بدهد، دچار رکود و انفعال میشود.
محمدی با اشاره به مفهوم انتظار تصریح کرد: انتظار فرج و مهدویت دو گونه است؛ نخست انتظار اعتقادی و شعاری که فرد هم باور درونی دارد و هم این باور را اظهار، تبیین و اعلام میکند. این نوع انتظار، مبتنی بر معرفت و شناخت عمیق است. نوع دوم، انتظار عملی است؛ یعنی فراهم کردن زمینهها و شرایط ظهور.
وی ادامه داد: از شرایط ظهور، عدالتخواهی مردم جهان است. انسان زمانی عدالتخواه میشود که سه قوه درونی او عقل، وجدان و غریزه در جایگاه درست خود قرار گیرند؛ عقل رهبری کند، وجدان نظارت داشته باشد و غریزه مدیریت شود. اگر عقل در اسارت قرار گیرد، وجدان سرکوب شود و غریزه حاکم شود، نتیجه آن بیعدالتی خواهد بود.
اختلاف زبانها و فرهنگها نشانه عظمت الهی است
همچنین مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: اگر میخواهید خدا را ببینید، به آسمان و زمین نگاه کنید. یکی از نشانههای عظمت الهی، اختلاف زبانهاست و این اختلاف، یکی از برهانهای خداشناسی به شمار میرود.
حجتالاسلام روحالله صیادیان ادامه داد: انسان برای انتقال مفاهیم، دست به خلق واژهها زد و بهمرور، با فاصلههای جغرافیایی و زیستی، زبانهای گوناگون شکل گرفت. دیدگاه دیگری نیز در کتاب مقدس آمده که پس از ماجرای طوفان نوح خداوند زبانهای انسانها را متفاوت کرد و همین تفاوت باعث پراکندگی اقوام شد؛ زبانهایی که امروز شاهد آنها هستیم.
وی تأکید کرد: همه زبانها محترماند و هیچکس حق تحقیر هیچ زبانی را ندارد. اختلاف زبانها نشانهای از خداشناسی است، همانگونه که خلاقیت در هنر نیز جلوهای از هنر الهی است. اگر هنرمند خلاق نباشد، هنر نمیآفریند؛ هنر واقعی، تنوع و خلاقیتی است که خداوند در میان بشریت قرار داده است.
مسئول نهاد رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه تفاخر به زبان یا قومیت در منطق قرآن جایگاهی ندارد، تصریح کرد: اینکه بگوییم ما فارسیم، لریم یا ترکیم و بر این اساس برتریجویی کنیم، در قرآن ارزشی ندارد. فضیلت، تقواست. پیامبران نیز هرگز با زبانی غیر از زبان قوم خود سخن نگفتند.
وی در ادامه گفت: اگرچه دین اسلام جهانی است، اما زبان دین، زبان فطرت است. محل نزول قرآن سرزمین عربستان بود و پیامبر اسلام (ص) برای انتقال مفاهیم الهی، به زبان مردم همان منطقه سخن گفت. اگر این مفاهیم با زبانی دیگر بیان میشد، برای مخاطبان قابل فهم نبود.
صیادیان با اشاره به جایگاه شعر در تبیین معارف دینی اظهار کرد: شعر مهدوی نگاهی رو به آینده دارد، برخلاف بسیاری از مناسک که معطوف به گذشتهاند، نگاه به آینده، نیازمند امید است و امید نیز بر باور، استدلال و آگاهی استوار است.
وی افزود: شعر، مختصر، جذاب، استدلالی و ماندگار است. بسیاری از مفاهیم عمیق دینی، از جمله واقعه غدیر، از طریق اشعار شاعران مستند شدهاند. شعر قدرتی دارد که میتواند پیام را در کوتاهترین و ماندگارترین شکل منتقل کند.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: در میان اقوام مختلف، اشعار عاشقانه، بومی و منطقهای فراوانی وجود دارد؛ از شعر درباره کوه دنا و سرزمینها گرفته تا طوایف و معشوقها، و این ظرفیت عظیم فرهنگی میتواند در خدمت تبیین معارف مهدوی و دینی قرار گیرد.
در پایان نیز از کتاب «آدینههای بیقرار» تالیف نویسندگان سیاوش نریمان و محمدهادی خالق زاده رونمایی شد.
نظر شما