سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - فریبا حیدرپور: استان خوزستان همواره مهد پرورش و ظهور نویسندگان، مترجمان، پژوهشگران و شاعرانی بوده که توانستند در این عرصه آثار برجستهای از خود بر جا بگذارند اما این ظرفیت در حوزه نشر استان چندان پررنگ نیست و واقعیت این است که خوزستان بهرغم بهرهمندی از وجود شاعران و نویسندگان بزرگ، ناشران نامی چندانی ندارد.
نبود ناشران بزرگ در استان سبب شده تا نویسندگان و شاعران، مترجمان و پژوهشگران، آثار خود را راهی پایتخت کنند و اتفاقا همین امر نیز سبب شده مسیر مناسبی برای رشد ناشران در خوزستان فراهم نشود.
این موضوع در گفتوگو با برخی مدیران انتشاراتیها و مولفان خوزستان مورد بررسی قرار گرفته است.
مدیر انتشارات تراوا در این زمینه به خبرنگار ایبنا در خوزستان گفت: در مورد چاپ آثار نویسندگان، در یک سو مرکز و در سوی دیگر شهرستانها قرار دارند. مرکز با حجم زیاد کار از شهرستانها روبهرو میشود که قطعا نمیتواند پاسخگوی همه درخواستها باشد و مراحل مجوز چاپ کتاب در یک چرخه طولانی قرار میگیرد. به طور مثال یک کتاب کودک این انتشارات از شهریور تاکنون مجوز چاپ دریافت نکرده و در وزارتخانه مانده است. در پنل تقسیم انتشارات، این زمان قابل مشاهده است و در حالی که ناشر تهران با کوتاهترین زمان، این فرآیند را طی میکند، ناشر شهرستانی به دلیل حجم زیاد درخواستها باید ماهها منتظر مجوز بماند.
خوزستان فقط یک صحافی دارد
هادی مدرسنیا تصریح کرد: وقتی تمرکز در یک جا قرار گیرد، مسئله کمبینی برای شهرستان و خودبزرگ بینی در مرکز بهوجود میآید و این روانشناسی اجتماعی در همه ابعاد گسترده میشود. نکته دیگر بهصورت سیستماتیک، نشر کتاب در شهرستانها حمایت نمیشود اما در عوض، مساعدت و امکانات و تسریع در فرآیند چاپ مختص تهران و قم است و به اندازه یکی از خیابانهای پر تردد اهواز در قم چاپخانه وجود دارد. در خوزستان به جز یک چاپخانه،چاپخانهای که بتواند فرآیند کامل چاپ کتاب را انجام دهد، نداریم. فقط یک صحافی در استان است و البته اگر تعداد کتاب در چند جلد باشد در تیراژ بالا چاپ انجام نمیشود.
تسریع فرآیند چاپ و حمایت از ناشران تهران و قم بیشتر از شهرستانها
وی گفت: هیچکس در خوزستان برای فرهنگ قدمی برنمیدارد. ما خوزستانیها نسبت به خودمان تلاش نمیکنیم. آمار مهاجرت افراد از استان پس از بازنشستگی به تهران روربه افزایش است. قرار نیست یک انتشاراتی با سن بالا تنها ناشر برتر بماند، استان نیاز به چند ناشر قوی دارد. مسئولان خوزستان در حوزه کتاب و کتابخوانی دغدغهمند نیستند و از ناشران حمایت نمیکنند. برنامههای کتاب محور و نقد و بررسی کتاب در استان به ندرت برگزار میشود. متأسفانه فرهنگ، یارانه ندارد. وزارت فرهنگ مانند وزارت نیرو، نفت و... تولید کننده نیست. باید نهادها و سازمانهای دیگر اعتباری برای بازنشر فرهنگ کشور و به دنبال آن ادارات استانی برای هر استان اختصاص دهند و کتاب اینگونه رشد میکند، اما کسی به فرهنگ کاری ندارد.
مدیرمسئول انتشارات تراوا بیان کرد: کتاب هزار صفحهای با عنوان شهادت امام حسین (ع) در تورات و انجیل، چندماهی مراحل چاپ را میگذراند. برای رفع اشکال، نویسنده اثر بارها به انتشارات آمده و بر این باور است که اگر این کتاب در قم چاپ میشد، باید چند بار از اهواز به قم میرفت. میتوان گفت شاید بُعد مسافت یکی از علتهای تمایل نویسندگان به ناشران استانی باشد.
عضو هئیت علمی دانشگاه چمران اهواز نیز در این باره با توضیح اینکه نویسندگان بومی رغبت کمتری برای چاپ آثارشان به ناشران استانی دارند، عنوان کرد: خیلی از ناشران مطرح همچون چشمه، نیماژ و... در حوزه داستان، ترجمه و دیگر حوزهها در تهران هستند و در مقابل آنان ناشران محلی نتوانستند جایگاهی پیدا کرده و با ناشران مرکز ارتباط برقرار کنند.
خسرو نشان، کیفیت چاپ، انتشار و پخش ناشران مرکز را مطلوبتر از ناشران استانی دانست و افزود: ناشران قدیم فعال بوده و با نام و آوازه بهتر کار میکنند اما این تناسب تجربه و کیفیت کار در برخی از استانها را نداریم.
وی با تأکید بر اینکه تولید کتاب در تهران و قم از هزینه بیشتری برخوردار است، اضافه کرد: با توجه به شرایط، در حال حاضر تولید کتاب هزینهبردار شده و پخش و خرید نیز مشکل دارد. با توجه به مترجمان عربی و فارسی برجسته و کارنامه درخشان در استان خوزستان، امیدواریم بتوانیم در نشر تخصصی «نشاننامه» با رویکرد آینده پژوهی، ارتباط بیشتر با چرخه کتاب برقرار کنیم.
مدیرمسئول انتشارت نشاننامه گفت: نشر نشاننامه اگرچه پایگاه اصلی در تهران دارد اما جایگاه اصلی برای فعالیتش خوزستان است. هدف این انتشارات ایجاد شعبه نشر در استان خوزستان، برندسازی و باز کردن شاخهای در موضوع تخصصی آیندهپژوهی است.
یکی از نویسندگان خوزستانی نیز در مورد اینکه چرا بسیاری از نویسندگان، برای چاپ کتابشان، رغبتی به ناشران استانی نشان نمیدهند؟ گفت: انتخاب و ترجیح ناشر تهرانی به ناشر استانی، عوامل مختلفی دارد. ریشه این مسئله را نخست باید در محدودیتهای بازاریابی، توزیع و دسترسی محدود ناشران استانی به بازارهای گسترده جستوجو کرد.
حامد صافی افزود: ناشران استانی معمولاً شبکه توزیع و فروش محدودی دارند. این ناشران ممکن است تنها در چند استان یا چند منطقه مشخص حضور داشته باشند و بر همین اساس این امکان وجود دارد که کتابهای منتشر شده از سوی آنها به راحتی در سراسر کشور قابل دسترسی نباشد.
ناشران تهران قادر به تبلیغات و معرفی کتاب در سطح ملی هستند
صافی بیان کرد: علت دیگری که سبب میشود نویسندگان استانی، آثار خود را به ناشران پایتخت بسپارند، تبلیغات ضعیف ناشران استانی است. ناشران بزرگ مستقر در تهران با داشتن امکانات مالی بیشتر قادر به انجام تبلیغات و معرفی کتاب در سطح ملی هستند، در حالی که ناشران استانی معمولاً به علت محدودیت منابع، تبلیغات ضعیفتری برای کتابها دارند. محدودیتهای مالی ناشران استانی در برابر هزینههای تولید و چاپ بالا نیز عامل مهم دیگر است.
وی ادامه داد: تعدادی از ناشران استانی توانایی تأمین هزینههای چاپ کتاب به صورت گسترده را ندارند و این موضوع میتواند موجب افزایش قیمت نهایی کتاب و محدود شدن توزیع آن شود. از سوی دیگر در برخی موارد، ناشران استانی نمیتوانند بهطور کامل و بهموقع، هزینهها یا حقالزحمه نویسندگان را پرداخت کنند و این امر موجب عدم تمایل همکاری نویسندگان با آنها میشود.
نویسنده «از خوز تا بینالنهرین»، یکی از عوامل مهم در ترغیب خوانندگان برای خواندن کتاب را کیفیت ظاهری کتاب برشمرد و گفت: باید بپذیریم که کتاب یک محصول قابل استفاده است. ناشران استانی بهعلت محدودیتهای مالی ممکن است نتوانند کتابها را با کیفیت بالایی چاپ کنند. طراحی روی جلد، ویرایش حرفهای، کیفیت چاپ و... در مرکز وضعیت بهتری دارد زیرا ناشران شهرستانی ابزار لازم را در اختیار ندارند و ممکن است نتیجه نهایی، کیفیت مطلوبی نداشته باشد.
این پژوهشگر خوزستانی افزود: در کنار این عوامل، نباید از شهرت و اعتبار کمتر ناشران استانی نسبت به ناشران تهرانی غافل بمانیم. نویسندگان ترجیح میدهند کتابهایشان توسط ناشرانی منتشر شود که اعتبار بیشتری دارند و میتوانند به ارتقای شهرت نویسنده کمک کنند. ناشران بزرگ معمولاً با برنامهریزی دقیقتری نویسندگان را معرفی و از آنها حمایت میکنند، در حالی که این امکانات در ناشران استانی معمولاً محدود است.
در مجموع در استان خوزستان نیز مانند بسیاری دیگر از استانها، عوامل متعددی عامل استقبال نویسندگان استانی از ناشران پایتخت است؛ توزیع و تبلیغ گستردهتر و اعتبار و شهرت، مهمترین دلایلی است که نویسندگان، مولفان و پژوهشگران خوزستان بر آن تاکید دارند.
نظر شما