سید مصطفی احمدزاده در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم اظهار کرد: رشد روزافزون تفسیر اجتماعی، ضرورت روشمندی و ضابطهمندی آن را در پی داشته است. مبانی تفسیر اجتماعی به عنوان حلقه واسط میان اصول، قواعد و مسائل آن از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این کتاب «مبانی تفسیر اجتماعی»، چیستی، تبیین و اثبات روشمند و استدلالی مبانی خاص تفسیر اجتماعی صورت گرفته و ویژگیها، ابعاد و آثار هر مبنا توضیح داده شده است.
وی ادامه داد: بنده ضمن بررسی ارتباطات تنگاتنگ میان این مبانی، نگاه جزءنگرانه مفسران اجتماعی را یک دیدگاه حداقلی برشمردم و از نگاه کلنگرانه، سیستمی و ارتباطنگرانه به مبانی خاص تفسیر اجتماعی دفاع کردم و این همافزایی را زمینهسازی برای توسعه و تعمیق معارف اجتماعی قرآن کریم برشمردم.
احمدزاده درباره فصلهای کتاب توضیح داد و گفت: کتاب از ۱۰ فصل تشکیل شده است. در فصل نخست، مبناشناسی و در فصل دوم تفسیر اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است. از فصل سوم تا فصل دهم در هفت فصل، هفت مبنا از مبانی تفسیر اجتماعی مورد بحث قرار گرفته است.
وی ادامه داد: وجود آموزههای اجتماعی در قرآن کریم، فطری بودن روحیه اجتماعی انسان، اصالت فرد و جامعه، امکان استخراج و استنباط سنتهای اجتماعی در قرآن کریم، فرازمانی و فرامکانی بودن آموزههای اجتماعی قرآن کریم، نقش عقل در فهم، تبیین و اجرای دیدگاههای اجتماعی قرآن کریم، توجه قرآن کریم به همه ابعاد و نیازهای اجتماعی انسان، نگاه سیستمی به مبانی تفسیر اجتماعی عنوان فصلهای دیگر کتاب است.
این استاد دانشگاه گفت: این اثر با هدف تقویت مطالعات میان رشتهای قرآن کریم و تبیین مبانی خاص تفسیر اجتماعی به رشته تحریر درآمده است. هر چند در ساحت تفسیر اجتماعی آثار متعددی نوشته و منتشر شده است؛ اما در حوزه مبانی تفسیر اجتماعی، اثری که به صورت ویژه، مبانی تفسیر اجتماعی را مورد بررسی و تدقیق قرار داده باشد به چشم نیامد. هدف از این اثر پر کردن این خلأ علمی و آموزشی بوده است.
دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در مورد روند نوشتن کتاب بیان کرد: کتاب طی دو سال در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با همکاری میز توسعه و توانمندسازی علوم اسلامی، پس از گذراندن چندین مرحله در شورای علمی گروه قرآن و مطالعات اجتماعی، شورای علمی میز تخصصی توسعه و توانمندسازی علوم اسلامی، شورای علمی پژوهشکده اسلام تمدنی و تصویب در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و نظارت دکتر کاظم قاضیزاده و ارزیابی متخصصان و حک و اصلاح نظرات آنان و تایید شورای چاپ و نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به دست چاپ و انتشار سپرده شده است.
وی اضافه کرد: علت انتخاب این موضوع این است که گروه قرآن و مطالعات اجتماعی به عنوان نخستین گروه قرآن و مطالعات میان رشتهای علوم اجتماعی، در سالهای اخیر، هدف اصلی خود را بر تبیین و توسعه مطالعات قرآن و علوم اجتماعی متمرکز کرده است.
احمدزاده افزود: یکی از موضوعاتی که در این گروه به صورت جدی دنبال میشود تفسیر اجتماعی قرآن کریم است که دهها اثر درباره آن نوشته شده است. تشخیص اعضای هیئت علمی گروه بر این بود که یکی از ابعاد مهم تفسیر اجتماعی، بحث مبانی آن است که باید کار دقیقی درباره آن انجام شود و این وظیفه به عهده بنده گذاشته شد و این اثر نیز در همین راستا تولید شده است.
این محقق و پژوهشگر تصریح کرد: آثاری که در این زمینه تدوین شده، به صورت تخصصی و با تمرکز بر مبانی تفسیر اجتماعی نبوده است، بلکه در موضوعات تفسیر اجتماعی گریزی به بحث مبانی تفسیر اجتماعی نیز زده شده یا در قالب مقالاتی به برخی از مبانی اشاراتی شده است. ارزش افزوده این اثر از دو جهت است: نخست تبیین جایگاه دقیق مبانی تفسیر اجتماعی و تعریف دقیق از چیستی هر مبنا به صورت استدلالی و روشمند با بهرهگیری از عقل و نقل و دومین نوآوری آن، بیان سلسله مراتب مبانی خاص تفسیر اجتماعی و ارتباط میان این مبانی و ارزش افزوده نگاه کلنگرانه و سیستمی به مبانی خاص تفسیر اجتماعی است.
وی گفت: کتاب از چند جهت خواندنی است. نخست اینکه نثر کتاب در عین تخصصی بودن و استفاده از اصطلاحات تخصصی، روان و خوشخوان است. دوم اینکه ورود و خروج در هر بحثی به صورت دقیق، مستند و مستدل است و خواننده را در داوری میان دیدگاههای قانع میکند. سوم اینکه سعی شده در هر مبنایی، آراء گوناگون آن مدنظر قرار گیرد و هر دیدگاهی به دقت و روشمند مورد نقادی قرار بگیرد.
احمدزاده با اشاره به اینکه سعی شده حریت و آزادی خود را در نقد هر دیدگاه حفظ کنم، تاکید کرد: چهارمین ویژگی اینکه اثر مذکور اطلاعات جدیدی درباره دیدگاههای اجتماعی قرآن با ذکر نمونههای آن در اختیار خوانندگان قرار میدهد که برخی از این اطلاعات کاملاً جدید است و در دیگر آثار به چشم نمیخورد. در نهایت اینکه خواننده پس از خواندن اثر از یک سو، پاسخ برخی از پرسشهای خویش را به دست میآورد و از سوی دیگر، بر دامنه پرسشهای بیپاسخش به خاطر نثر انتقادی اثر افزوده میشود که پاسخ بدانها به تفکر و تدبر خواننده در آیات اجتماعی قرآن کریم و آثار مفسران و تکنگاشتهای قرآنپژوهان واگذار شده است.
کتاب «مبانی تفسیر اجتماعی» به مرحله داوری چهل و سومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران راه یافته است.
نظر شما