به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کوروش جاهد از پژوهشگران و منتقدان باسابقه سینما، درباره فیلم «اینجا بدون من» و اقتباسی که از نمایشنامه «باغ وحش شیشه‌ای» صورت گرفته، گفت: بهرام توکلی اقتباس خوبی نمایشنامه تنسی ویلیامز انجام داده است. فیلمساز تغییراتی در فیلم اعمال کرده و سیر تحول و جایگزینی‌هایی که انجام داده قابل قبول است در نهایت باعث می‌شود فیلم به پایان‌بندی درخشانی برسد. خاطرم هست زمانی که فیلم اکران شد، بسیاری پایان‌بندی فیلم را مورد تحسین قرار دادند.

جاهد در ادامه بیان کرد: پل نیومن نیز در سال ۱۹۸۷ از همین نمایشنامه اقتباسی انجام داد و وقتی دو فیلم را کنار هم می‌گذاریم تفاوت‌های فرهنگی‌شان بیشتر مشخص می‌شود. می‌بینیم کارگردانی که در آن اتمسفر نفس می‌کشد با کارگردانی که در نقطه دیگری مثل ایران زندگی می‌کند دست به چه تغییراتی می‌زنند.

این منتقد افزود: این مقایسه‌ها را اگر بتوانیم کنار هم بگذاریم به خوبی مشخص می‌شود این بومی‌سازی چه نقشی داشته است و همین باعث می‌شود تا در نهایت با فیلمی ایرانی مواجه باشیم. «اینجا بدون من» از یک نمایشنامه خارجی و غربی اقتباس شده و این بومی‌گرایی و ایرانی بودن انقدر خوب صورت گرفته که حتی با عام‌ترین تماشاگران هم ارتباط برقرار می‌کند.

جاهد درباره پایان‌بندی فیلم که محل بحث زیادی هم صورت گرفته، گفت: اگر شما بخواهید در حال و هوای اثر اصلی بمانید شاید این تغییرات را نپذیرید. این به منتقدان هم برمی‌گردد که ما چگونه اقتباس را تعریف کنیم. مثلاً اقتباس عین به عین باید باشد یا اینکه برداشتی آزاد از آن اثر است. ما با آثار زیادی مواجه بودیم که اثر چیز دیگری بوده و به اقتضای فرهنگ و جغرافیای فیلم تغییر کرده است. ضمن اینکه باید به اینکه فیلم اقتباسی از نمایشنامه بوده یا رمان هم توجه کنیم.

جاهد در پاسخ به سوالی مبنی بر افت کیفی فیلم‌های بهرام توکلی در سال‌های اخیر توضیح داد: متاسفانه نگاه تئوری مولف خیلی در فضای نقد سینمایی کشور حاکم است و ما کارگردانان رو خیلی زیر ذره‌بین می‌بریم تا ببینیم اثرش چه بوده و چه شده است. در حالیکه خیلی از کارگردانان به معنای اولیه خودش مولف نیستند و امضای شخصی خودشان را ندارند. آن تئوری مولفی که از موج نوی فرانسه برخاسته بود و می‌گفت اگر تیتراژ ابتدایی و انتهایی فیلم را حذف کنیم ما از خود اثر می‌توانیم متوجه شویم این فیلم ساخته کدام کارگردان است را الزاماً نمی‌توانیم در مورد بیشتر کارگردانان مورد بررسی قرار دهیم.

وی ادامه داد: اگر سیر و روند فیلمسازی بهرام توکلی را از ابتدا مورد نظر قرار دهیم به نظر می‌رسد خودش جزو کارگردانان تکنیسنی می‌داند که می‌تواند موضوعات مختلف را به شکل بسیار خوبی به فیلم تبدیل کند. اگر فیلمهایی که ساخته را مورد نظر قرار دهیم می‌بینیم در هر فیلم فضای مختلفی را تجربه کرده است. مثل خیلی از کارگردننان مولف که ادعای مولف بودن دارند در سیر ثابتی باقی نمانده و به نظر خودش هم تلاش کرده حیطه و موضوعات مختلفی را تجریه و مهارت کارگردانی‌اش را امتحان کند.

برنامه «پشت جلد» به تهیه کنندگی سجاد کلبادی‌نژاد اجرا و سردبیری احمد محمدتبریزی و عطیه موذن و گزارشگری آوا نوری یکشنبه‌ها ساعت ۲۱ از شبکه رادیویی نمایش پخش می‌شود.