سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مریم امیدخدا، مسئول کتابخانه حضرت ولیعصر(عج): جشن نوروز در اول فروردینماه در دوره پادشاهی جمشید و به امر جمشید شکل گرفت و فردوسی در این باره گفته:
به جمشید بر گوهر افشاندند مر آن روز را روز نو خواندند
سر سال نو هرمز فرودین بر آسوده از رنج روی زمین
بزرگان به شادی بیاراستند می و جام و رامشگران خواستند
چنین جشن فرخ از آن روزگار به ما ماند از آن خسروان یادگار
«نوروز» فرصتی برای ایجاد شوق و نشاط عمومی، فرصت ارزشمندی برای تقویت پیوند میان نسلها و توسعه سرمایه اجتماعی است. یکی از نهادهایی که با توجه به کارکردهای اجتماعی که دارد، همه ساله از این فرصت استفاده میکند، نهاد کتابخانههای عمومی کشور هستند.
کتابخانههای عمومی نقش حفظ میراث فرهنگی کشور و آیین ایرانی باستانی هفتسین و روز طبیعت و فرهنگ غنی ایرانی را همه ساله در برنامههای خود میگنجاند و در راستای توسعه این امر ارزشمند گامهای موثری بر میدارد. از جمله اینکه در نوروز با چیدن سفره هفتسین این سنت را احیا کرده و در کنار آن با ارائه خدمات نوروزی تلاش میکند تا شهروندان و مسافران نوروزی در این پایگاه اجتماعی از نوروز لذت بیشتری برده و همواره خاطرات خوبی به ارمغان ببرند.
کتابخانههای عمومی کشور با داشتن سالنهای مطالعه در خدمت اعضای متقاضی در نوروز هستند، همچنین در این ایام بخش کودک کتابخانهها نیز جشنهای آیینی، ملی و فرهنگی متناسب با نوروز برپا میکنند. از جمله برپایی نمایشگاههای کتاب با عنوانهای «به استقبال بهار با هفتسین کتاب»، «من و نوروز و حاجی فیروز» و «من و نوروز و طبیعت» که با هدف آشنایی اعضا با منابع و کتابهایی با موضوع بهار، طبیعت و جشن نوروز برگزار میشوند.
کتابخانههای عمومی با نقشها و کارکردهای اجتماعی، و ارائه خدمات نوین توانسته از سالن مطالعه و امانت کتاب فراتر رفته و علاوهبر حفظ میراث فرهنگی و ارزشهای ملی و احیای سنتهای ایرانی– اسلامی در کنار سایر سازمانها در مناسبتها نظیر همین نوروز زمینههای آفرینش و آگاهی و آموزش عمومی را فرآهم آورد.
در همین راستا در نوروز نیز با تمام ظرفیت در خدمت هموطنان هستیم. همچنین اطلاعرسانی مثلاً فضاهای گردشگری شهر یا اماکن تفریحی و بازارها و حتی ارائه بروشورهای «کتابخانه همراه نوروزی» بروشور راهنمای جاذبه گردشگری عید نوروز.
این بروشورها معمولاً شامل تصاویر، طرحها، متنها و اطلاعات مربوط به جشنواره نوروز، معرفی مکانهای تفریحی و تاریخی و راهنمای گردشگری نوروز به همراه معرفی کتابهای مناسب است. اهداف اصلی کمک به شهروندان، اطلاعرسانی در مورد فعالیتها و پیشنهادات ویژه کتابخانه و راهنمای مسیر مسافران نوروزی است. این بروشورها معمولاً با بیان رسم و رسوم آن شهر و دیار، اشاره به فرهنگ و سنتهای نوروز و زبان دلنشین آن محله سعی در آشنایی مسافران با محلهها و مکانهای تاریخی دارد.
گاهی در این بروشورهای نوروزی مطالب عمومی و دانستنیها به همراه معرفی کتاب و ارجاع امر ترویج کتاب و کتابخوانی نیز اتفاق میافتد، از جمله این مطالب مربوط به هفتسین و نوروز به منظور آشنایی نسل جوان و نوجوان با آیینها از منابع و مستندات علمی:
کهنترین اشارهای که به هفتسین شده گویا در دیوان «برندق خجندی» است که در سال ۸۱۲ منظومهای در مدح ایرانشاه پسر تیمور گورکانی سروده:
چون به میدان طرب رانی بُراق عیش را هم زعین مردمی باید که بینی «هفتسین»
سبزه سیراب و سنبل، سوسن و سرو و سمن ساغر می در میان بزم و ساقی هفتمین
اما، عمادالدّین شیرازی (متوفی ۹۸۴) طبیب معروف عصر صفوی، که کتاب «التشریح فی الطب» در مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، در رسالهای با عنوان «نوروزیه» روایتی را از امام علی(ع) نقل میکنند که این هفت آیه از این قرار است:
۱- سلامٌ قولاً مِن رَبِّ رحیم. ( یس/۵۸)
۲- سلامٌ علی نوح ٍ فی العالمین. ( صافات /۷۹)
۳- سلامٌ علی اِبراهیم. ( صافات/۱۰۹)
۴- سلامُ عَلی موُسی و هارون. (صافات/۱۲۰)
۵- سلامُ علی آلِ یاسین. ( صافات/۱۳۰)
۶- سَلامٌ عَلَیْکُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَی الدَّارِ. (رعد/۲۴)
۷- سلامُ هیَ حتّی مَطلَعِ الفَجر. (قدر/۵)
نوروز و کتابخانه در یک نگاه:
نوروز فقط تحویل سال نیست؛ نوشدن و فرصتی برای بازتعریف نقش کتابخانههای عمومی است. این نهادها امروز از چهارچوب سنتی امانت کتاب فراتر رفته و به پایگاههای اجتماعی پویا در ایام تعطیلات تبدیل شدهاند.
کتابخانهها در نوروز با چیدن سفره هفتسین، برگزاری جشنهای کودک و نمایشگاه کتاب، میراث فرهنگی ایران را زنده نگه میدارند. خدمات امروزی متناسب با نوروز عبارتند از:
پناهگاه مسافران: سالن مطالعه آرام، نمازخانه و نوشیدنی گرم در شلوغی سفر.
راهنمای گردشگران: معرفی جاذبههای شهر با نقشههای شهری و روستایی و اماکن گردشی، تفریحی.
همراه همیشگی دانایی: ارائه کتابهای صوتی و گویا برای مسافران جادهها.
کتابخانههای عمومی با این رویکرد، مکانی نشاطآور برای خلق خاطرات خوش جمعی فراهم میکنند، نشانگر این است که فرهنگ و کتاب، حتی در تعطیلات نیز جاری و همراه هستند.
به امید اینکه سالی سرشار از نشاط، سلامتی و برکت باشد با کتاب و کتابخوانی و کتابخانه به استقبال بهار میرویم.
کتابخانههای کشور مفتخرند که با ارائه خدمات نوین در خدمت شهروندان باشند تا شادی و نشاط نوروزی را به ارمغان آورند.
نظر شما