سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - یوسف ملایی: قدمت صنعت نشر کتاب در ایران به بیش از یک قرن میرسد اما دیرینگی این صنعت در جغرافیای هرمزگان به ۴۷ سال پیش حدود نیم قرن پیش باز میگردد و محمد بهمنی چاهستانی با شهرت فرهنگی بهمنزاده نخستین کسی بود که حالا به عنوان پیشگام حوزه نشر شناخته میشود. او ضمن تاسیس و مدیریت کتابفروشی ابنسینای بندرعباس، انتشارات و چاپخانه ابنسینا را نیز بنیان نهاد.
کتاب «چگونگی صید مروارید در آبهای خلیج فارس در سال ۱۳۵۷» نخستین کتاب چاپشده در هرمزگان است. سال بعد کتاب «بندرلنگه در ساحل خلیج فارس» و سال ۱۳۵۹ نیز کتاب «بندر کنگ شهر دریانوردان و کشتی سازان» هر سه به قلم حسین نوربخش در این چاپخانه چاپ و منتشر شد که نقطه آغازی برای تاریخ نشر مستقل استان بهشمار میرود.
نشر هرمزگان با چنین تاریخچهای این روزها با مسائلی دست به گریبان است که برای برخی ناشران و حتی مولفان به یک دغدغه جدی تبدیل شده است. دغدغه این است که چرا اغلب مولفان بومی، چاپ آثارشان را به ناشران غیر بومی و عموماً تهرانی میسپارند؟
خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران در بندرعباس، این موضوع را با یکی از ناشران و تعدادی از مولفان به بحث گذاشته است.
گمان برخی مولفان در مورد اعتبار ناشران پایتخت
ایرج اعتمادی موسس و مدیر انتشارات پَرِ سرخ، یکی از چهرههای شاخص حوزه نشر، نویسنده، روزنامهنگار و منتقد استان هرمزگان، یک اشتباه محاسباتی را عامل اصلی این موضوع دانست و گفت: برخی از مولفان میپندارند ناشران پایتخت احتمالاً معتبرتر از شهرستانها هستند، در حالیکه واقعاً اینطور نیست. به جز چند انتشاراتی مشهور و با سابقه، بقیه، بهتر از انتشاراتیهای شهرستانی نیستند و در مواردی نیز ناشران شهرستانی قویتر و توانمندتر کار میکنند.
وی ادامه داد: اگر به طور کلی چاپ آثار خارج از استان را ملاک قضاوتِ این موضوع قرار دهیم که چرا مولفان کتابهای خود را به ناشران تهرانی میسپارند، به چند دلیل میرسیم؛ نخست اینکه ممکن است مولف با ناشر خارج از استان آشنایی داشته باشد یا به واسطه آشنا، دوست یا همکاری به وی معرفی شده باشد.
اعتمادی عنوان کرد: گاهی نیز ممکن است مولف اطلاعی از وجود ناشر در شهرستان ندارد. زیرا مواردی را شاهد بودهام که کسانی کتابشان را در تهران چاپ کردهاند، بعد که متوجه شدهاند در شهرستان خودشان ناشری فعالیت میکند، چاپ دوم همان کتاب یا کتاب جدیدشان را به ناشر شهرستان سپردهاند.
وی همچنین اضافه کرد: مسئله بعد هم ممکن است بخاطر دسترسی ناشران تهران به مراکز پخش و توزیع باشد که در اکثر موارد بعداً متوجه میشوند که اینطور نیست و بسیاری از ناشران هم در زمینه پخش و توزیع، همچون ناشران شهرستانی عمل میکنند.
مدیر انتشارات پَر سُرخ بیان کرد: وضعیت امروز نشر در استان هرمزگان طوری است که افق روشنی را برای فرهنگ و کتاب استان ترسیم کرده است.
قیمت پیشنهادی ناشران خارج از استان کمتر است
موسی صادقی معلم، نویسنده رمان «دهکده» گفت: زمانی برای چاپ کتاب با یکی از ناشران مطرح استان هرمزگان تماس گرفتم و شرایط را پرسیدم؛ اما متاسفانه قیمتی که اعلام کرد، از قیمت پیشنهادی ناشران خارج از استان بسیار بیشتر بود.
وی ضمن قدردانی از ناشران منصف و آگاه به اوضاع جامعه فرهنگی، عنوان کرد: با توجه به هزینه بالای چاپ و توان مالی اندک مولفان، به یقین، مولف به سراغ ناشرانی خواهد رفت که با هزینه کمتری، کتاب را چاپ میکنند.
این نویسنده افزود: این اتفاق را دو بار برای دو عنوان از کتابهایم تجربه کردم و متاسفانه ناشران بومی، حاضر به ارائه کمترین تخفیف هم نبودند در صورتی که ناشران غیربومی، بدون تخفیف هم قیمتشان کمتر از ناشران داخل استان بود!
ناشران تهرانی در پخش و توزیع کتاب حمایت میکنند
حجتالاسلام عباس فضلی، نویسنده و پژوهشگر جنوبی نیز اظهار داشت: چند عامل واگذاری چاپ و نشر کتاب به ناشران تهرانی را در بین مولفان استان هرمزگان تشدید میکند که مهمترین آنها این است که مولفان شهرستانی، بر این تصورند که ناشران تهرانی از اعتبار بیشتری برخوردارند.
وی ادامه داد: بعضی از نویسندگان بر این باورند که ناشران تهرانی، تجربه بیشتری دارند و طرح روی جلد و صفحهبندی و ویراستار بهتری دارند. همچنین با توجه به خدمات حرفهای، هزینه کمتری میگیرند.
عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان عنوان کرد: برخی نیز دوستانی در آن موسسات میشناسند که کار آنها را به سهولت انجام میدهند. از سوی دیگر هم ناشران استانی، تبلیغات کمتری دارند و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و ادارات ارشاد شهرستانها از آنان حمایت نمیکنند.
این مولف و پیشکسوت فرهنگی تاکید کرد: ناشران استانی، روند اخذ مجوز و دیگر امور چاپ را به کندی طی میکنند و مهمتر از همه اینها، ناشران تهرانی در پخش و توزیع کتاب حمایت میکنند.
کتابی را با ۱۷ میلیون تومان کمتر از هزینه ناشر بومی در شیراز چاپ کردم
نصرالله کریمی از مولفان و معلمان پیشکسوت اهل شهرستان پارسیان هرمزگان نیز در این باره بیان کرد: برای چاپ کتابی از دو ناشر استانی قیمت گرفتم که به ترتیب، ۴۸ میلیون و ۴۳ میلیون تومان قیمت دادند اما همان کتاب را با ۱۷ میلیون تومان کمتر در شیراز چاپ کردم.
وی با انتقاد از این وضعیت گفت: این تجربه موجب شد، به جز یک مورد، دیگر مراجعهای به ناشران بومی نداشته باشم، به همین دلیل هم نمیتوانم بیشتر از این اظهارنظر کنم.
سرعت در چاپ و مهلت پرداخت بدهی از امتیازات ویژه ناشران تهرانی است
علی کمالیزاده از مؤلفان و محققان بندرعباسی که تاکنون ۱۵ عنوان کتاب چاپ و روانه بازار کتاب کرده است نیز در این زمینه اظهار داشت: چند موضوع هست که مولف هرمزگانی چاپ اثرش را به ناشر غیر بومی و ترجیحاً تهرانی میدهد. اما من به دو مورد مهمتر و تاثیرگذارتر اشاره میکنم. اول اینکه، در خصوص چاپ کتاب، ناشر تهرانی به نویسنده، پس از چاپ کتاب، مهلت حداقل یک یا دو ماهه برای پرداخت بدهی میدهد که این خود به تنهایی مشوق بسیار خوبی برای مولفان پرکار است که بتوانند در این فرصت، از محل فروش اثر بخشی از هزینه را تامین کنند.
وی همچنین تاکید کرد: سرعت پیگیری دریافت استعلامهای مربوطه از مرکز اسناد ملی، کتابخانه ملی و خانه کتاب و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و … نیز از دیگر امتیازات ناشر تهرانی نسبت به ناشر بومی است. قطعاً هر مولفی دوست دارد کتابش در زمان معین و به مناسبت خاصی چاپ و رونمایی شود، بنابراین مولف در این موارد ترجیح میدهد اثرش را جایی بسپارد که اثرگذاری بهتری داشته باشد.
از چاپ دوم کتابم و فروش به قیمت دو برابری شوکه شدم
علی رضایی شریف از پیشگامان شعر و ترانه بومی در هرمزگان نیز به خبرنگار ایبنا گفت: یک روز به اتفاق یکی از دوستان به یک کتابفروشی معتبر در سطح شهر بندرعباس رفتیم و کاملا اتفاقی، کتابم را که به یک ناشر بومی داده بودم، در قفسه کتابفروشی دیدم. ناشر بدون اطلاع من، چاپ دوم کتاب را انجام داده و با قیمت دو برابر چاپ اول، قیمتگذاری کرده بود. از این کار بسیار متعجب شدم اما چه میشود کرد؟!
رضایی شریف عنوان کرد: علاوه بر این موضوع، به نظرم مولفان آثارشان را بیشتر بخاطر هزینههای پایینتر، به ناشران تهران میدهند.
این مولف هرمزگانی ادامه داد: مولف شهرستانی میخواهد اثرش در سراسر کشور پخش و دیده شود به همین دلیل کارش را به ناشر تهرانی میسپارد و دلیل دیگری که برای این موضوع متصورم، این است که بعضی از مولفان شاید با ناشری دوستی داشته باشند یا به آن نشر خاصی علاقهای داشته باشند.
از کار کردن با ناشر استانی تجربه خوبی ندارم
فاطمه مدنی سربارانی از مترجمان و مولفان هرمزگانی که کارش با یک ناشر بومی به مشکل جدی خورده است، به خبرنگار ایبنا گفت: اصلاً از کار کردن با ناشر استانی، تجربه خوبی ندارم.
وی که از برخورد یک ناشر بومی دل خوشی ندارد، دور از مرکز بودن و عدم نظارت بر کار ناشران بومی را علت این اتفاقات دانست و افزود: علاوه بر رفتار غیر حرفهای بعضی از ناشران بومی، بعضی از آنها هیچ حق الزحمهای نیز بابت تالیف و ترجمه به مولف نمیدهند.
مدنی سربارانی از تاخیر در چاپ کتاب توسط بعضی ناشران بومی گلایه و بیان کرد: شاید چند شغله بودن ناشران بومی و هر دلیل دیگری، موجب تأخیر چاپ یکساله یک اثر باشد. مثلاً همین حالا یک کتاب نزد یک ناشر بومی دارم که ۱۰ ماه از زمان سپردن کتاب به او میگذرد اما هنوز چاپ نشده است. ضمن اینکه ناشران تهرانی معتبرتر هستند و مولف بیشتر اطمینان میکند تا اثرش را که سالها زحمت آن را کشیده، به آنها بدهد.
مولفان بومی همواره گلایه دارند. زیرا ناشرانی در استان هرمزگان هستند که به موجب عدم شناخت از قوانین و نبود ارگان نظارتی، کتاب مولفان را برای چاپ دوم پس نمیدهند، آثار مولفان را بدون اجازه به چاپ مجدد میرسانند و حتی با ۴۰ درصد تخفیف در بازار کتاب عرضه میکنند.
نظر شما