سعید فراهانی، فعال حوزه صحافی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به وضعیت صحافان، عنوان کرد: در ماههای اخیر، وضعیت صنف صحافی کتاب را میتوان ترکیبی از رکود، فشار شدید هزینهها و کاهش امنیت شغلی توصیف کرد. از یک سو افزایش چشمگیر قیمت مواد مصرفی مانند چسب، مقوا، نخ و سایر ملزومات، هزینه تمامشده صحافی را بهطور قابلتوجهی افزایش داده و از سوی دیگر کاهش سفارشهای چاپخانهها موجب افت محسوس حجم کار بسیاری از کارگاههای صحافی شده است.
وی ادامه داد: مشکل اصلی اینجاست که صحافان بهعنوان آخرین حلقه زنجیره تولید کتاب، عملاً امکان انتقال این افزایش هزینهها به قیمت نهایی را ندارند و ناچارند با حداقل سود یا حتی زیان فعالیت کنند.
فراهانی، با بیان اینکه این شرایط بهویژه برای کارگاههای کوچک و متوسط بسیار فرسایشی بوده و برخی را به تعطیلی موقت، کاهش ظرفیت یا تعدیل نیرو سوق داده است، گفت: در مجموع، با وجود نقش حیاتی صحافان در کیفیت نهایی آثار نشر، این صنف در ماههای اخیر به یکی از آسیبپذیرترین بخشهای صنعت چاپ و نشر تبدیل شده است.
وی همچنین درباره وضعیت مهارت و دانش فنی در صنف صحافی، گفت: از نظر دانش فنی و تجربه اجرایی، صحافان ایرانی ظرفیت بسیار زیادی دارند. بسیاری از همکاران، با روشهای نوین صحافی، استانداردهای کیفی کتاب و نیازهای جدید بازار آشنا هستند و انگیزه زیادی برای بهروز شدن دارند، اما فاصله با استانداردهای روز دنیا بیش از آنکه ناشی از ضعف نیروی انسانی باشد، ریشه در محدودیتهای زیرساختی و اقتصادی دارد.
به گفته فراهانی، هزینه زیاد تجهیزات جدید، دسترسی محدود به مواد اولیه استاندارد و نبود برنامه آموزشی منسجم صنفی از مهمترین موانع نوسازی در این حوزه است. بسیاری از کارگاهها به دلیل فشارهای اقتصادی، امکان نوسازی ماشینآلات یا آزمودن روشهای نوین صحافی را ندارند؛ درحالی که دانش، انگیزه و علاقه در میان صحافان بهوفور وجود دارد.
این فعال حوزه صحافی، با بیان اینکه اگر زمینه آموزش و تأمین مواد اولیه مناسب فراهم شود، بدون تردید صنف صحافی ایران، توان همگام شدن با استانداردهای جهانی و حتی حضور در بازارهای بینالمللی را خواهد داشت، درباره مهمترین چالشهای فعلی صنفی صحافان، افزود: بهطور کلی، چالشهای صنف صحافی را میتوان در سه محور اصلی خلاصه کرد؛ نخست، تأمین مواد اولیه و مصرفی؛ کمبود، گرانی و نبود ثبات در بازار اقلامی مانند کاغذ، مقوا، نخ و سایر ملزومات؛ بنابراین برنامهریزی برای کارگاههای صحافی تقریباً غیرممکن شده است.
وی ادامه داد: نکته دوم، فشار اقتصادی و رکود بازار؛ افزایش هزینهها در کنار کاهش سفارشها موجب شده حاشیه سود به حداقل برسد، از آنجا که صحافان در انتهای زنجیره چاپ قرار دارند، در عمل قدرت انتقال هزینهها را ندارند و بیشترین فشار، بر آنها وارد میشود.
فراهانی، با اشاره به مشکل سوم، توضیح داد: جایگاه صنفی و دیده نشدن در تصمیمسازیهای کلان؛ با وجود نقش کلیدی صحافان در کیفیت نهایی کتاب و محصولات چاپی، این صنف در سیاستگذاریها، قیمتگذاری و برنامههای حمایتی، کمتر از حد انتظار نمایندگی و اثرگذاری دارد.
وی گفت: در مجموع، مشکل اصلی صحافی نه کمبود مهارت، بلکه نبود حمایت ساختاری و فقدان نگاه زنجیرهای به صنعت چاپ است. اصلاح این نگاه میتواند بخش بزرگی از چالشهای موجود را مدیریت کند.
نبود ثبات قیمت و افزایش مداوم نرخها
فراهانی، به مشکلات تامین مواد اولیه برای صحافان اشاره کرد و یادآور شد: مهمترین دغدغه، نبود ثبات و دسترسی قابل پیشبینی به مواد اولیه است. افزایش مداوم قیمت و کمبودهای مقطعی اقلامی مانند چسب، مقوا، کاغذ، نخ و طلق موجب شده در بسیاری از مواقع، قیمتها در فاصلهای کوتاه بهشدت تغییر کند و امکان قیمتگذاری منصفانه از صحافان گرفته شود.
وی با بیان اینکه دغدغه دیگر، کیفیت ناپایدار مواد مصرفی است، ادامه داد: به دلیل نوسانات ارزی و نبود نظارت و استانداردهای مشخص، برخی مواد موجود در بازار، از نظر کیفیت یکنواخت نیستند و این مسئله مستقیماً بر دوام و کیفیت نهایی کتاب تأثیر میگذارد؛ درحالی که مسئولیت کیفیت نهایی محصول همواره بر عهده صحاف است، حتی زمانی که مشکل از مواد اولیه باشد.
فراهانی، گفت: بخش قابلتوجهی از مواد مصرفی صحافی وارداتی یا وابسته به مواد اولیه وارداتی است و نبود برنامه حمایتی مشخص برای تولیدکنندگان داخلی، فضای نامطمئن شدیدی را بر این صنف حاکم کرده است.
به گفته وی، خواسته اصلی، ایجاد سازوکاری پایدار برای تأمین مواد اولیه با قیمت، کیفیت و دسترسی منصفانه است؛ موضوعی که با ساماندهی، میتواند بخش بزرگی از مشکلات این رسته پُرزحمت را کاهش دهد.
نظر شما