سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - اکرم عباسی: در سالهای گذشته با وجود رشد چشمگیر انجمنها و محافل ادبی در خراسان شمالی، همچنان جای نهادی تخصصی جامع در این استان خالی است. فضایی که بتواند ضمن جمعآوری ظرفیتهای پراکنده شاعران، نویسندگان و منتقدان، به ساماندهی و جهتدهی فعالیتهای فرهنگی و ادبی بپردازد.
نبود چنین مرکزی سبب شده تصمیمگیریها و برنامهها در حوزه ادبیات استان گاه پراکنده و سلیقهای پیش رود و حلقه ارتباطی میان نسلهای ادبی و گروههای مختلف فرهنگی شکل نگیرد.
ایجاد چنین خانهای، بستری برای آموزش و گفتوگوی ادبی فراهم میآورد و خراسان شمالی هنوز در مرحلهای است که فعالان فرهنگی آن به دنبال ایجاد ساختاری منسجم برای توسعه ادبیات بومی و پرورش نویسندگان و شاعران آینده هستند و همین دلیل کفایت میکند تا به ضرورت ایجاد خانه شعر و ادبیات و فرهنگ نیاز بیشتری احساس کنیم.
نبود خانه شعر و ادبیات مانع شکلگیری جریان منسجم فرهنگی در خراسانشمالی
امین کریمی پژوهشگر و منتقد ادبی خراسان شمالی در گفتوگو با خبرنگار ایبنا، با انتقاد از نبود خانه شعر و ادبیات در استان گفت: وجود چنین مرکزی میتواند ضمن ساماندهی فعالیتهای پراکنده ادبی، زمینه تعامل میان نویسندگان، شاعران و منتقدان را فراهم کرده و در تربیت نسلی تازه از نویسندگان و شاعران اثرگذار مؤثر باشد.
این منتقد ادبی با اشاره به ضرورت وجود فضاهای تخصصی در حوزه ادبیات خراسان شمالی بیان کرد: وجود فضاهایی که رنگ و بوی تخصصی و علمی به فعالیتهای ادبی بدهند، تأثیر بسزایی در جذب علاقهمندان و هدایت آنها به مسیرهای علمی و هدفمند دارد.
وی افزود: چنین مکانهایی معمولاً باید با نظارت هیئت علمی یا جمعی از کارشناسان حرفهای در حوزه شعر و ادبیات اداره شوند تا ضمن تمرکز بر کیفیت، امکان دسترسی آسانتر به اطلاعات معتبر و گلچینشده را برای شاعران، نویسندگان و پژوهشگران خراسان شمالی فراهم کنند.
وی ادامه داد: خانه شعر و ادبیات، تنها یک مکان فیزیکی نیست بلکه واسطهای میان نسلها و میان استان ما و دیگر مناطق کشور برای برقراری ارتباطهای ادبی است و وجود چنین فضایی، زمینه معاشرت و همکاری میان متخصصان ادبی خراسان شمالی و صاحبنظران دیگر استانها را فراهم و بیتردید میتواند به پیشرفت ادبی و البته فرهنگی سرزمین گنجینه فرهنگها که از بسیاری امکانات محروم است، کمک شایانی کند.
کریمی با اشاره به وضعیت کنونی انجمنهای ادبی در استان گفت: انجمنها هرچند نقش مهمی در تداوم و استمرار فعالیتهای فرهنگی داشته و دارند اما به دلیل اختلاف سلیقهها و پراکندگی تصمیمگیریها، گاهی از انسجام و هدفگذاری مشخص فاصله گرفتهاند در حالیکه یک خانه ادبیات واقعی، اگر بدون دخالتهای اداری و با حضور چهرههای متخصص و مستقل اداره شود، میتواند این ظرفیتهای پراکنده را در قالب ساختاری واحد تجمیع کند.
وی با تأکید بر اینکه آموزش باید در اولویت برنامههای ادبی استان باشد تصریح کرد: فعالیت آموزشی هزینهبر است و انجمنهای ادبی توان مالی اجرای برنامههای آموزشی گسترده را ندارند اما در صورت شکلگیری خانه ادبیات، میتوان نشستهای تخصصی نقد، کارگاههای آموزشی و دورههای پژوهشی را برگزار کرد و در حال حاضر بزرگترین ضعف ما کمبود متخصصانی است که بتوانند آموزشهای حرفهای ارائه دهند چراکه تا امروز کمتر استاد و منتقدی از دیگر استانها برای انتقال تجربه به خراسان شمالی آمدهاند و داشتن خانه ادبیات قطعاً زمینهساز حضور این افراد خواهد شد.
وی با اشاره به مراحل بعدی رشد ادبی در استان بعد از تشکیل خانه ادبیات با اشاره به آموزش و نقد حرفهای تاکید کرد: باید به تولید محتوا، شبکهسازی و حمایت از انتشارات نیز پرداخت چرا که خراسان شمالی هنوز با مرحله تألیف و چاپ فاصله دارد و پیش از هرچیز باید فرهنگ مطالعه و اندیشیدن نقادانه در جامعه تقویت شود تا بتوان نویسندگانی پرورش داد که نماینده شایسته این استان در عرصه ملی باشند.
کریمی در ادامه با اشاره به نقش نیروهای انسانی و جوانان در اداره چنین مرکزی افزود: اگر قرار است خانه ادبیات در استان شکل بگیرد، باید از حضور جوانان تحصیلکرده بهره گرفت، کسانی که علاوه بر دانش نظری، تجربه فعالیت در جلسات کتابخوانی، نقد ادبی و ارتباط با بدنه جامعه فرهنگی را دارند. این افراد میتوانند نقش بازوان اجرایی مؤثری را ایفا کنند.
وی درباره ویژگیهای فیزیکی و معماری خانه ادبیات نیز گفت: فضای خانه ادبیات باید به گونهای طراحی شود که برای نسل امروز جذاب باشد چرا که در جامعهای که جوانان به محیطهای مجازی گرایش پیدا کردهاند اینچنین فضاهای فرهنگی با طراحی و معماری مدرن میتواند جذب کننده باشد.
کریمی در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: نبود خانه شعر و ادبیات، ما را از تعامل با دیگر استانها و از تجربههای موفق کشور محروم کرده است اما با این حال نباید صرفاً به دنبال تقلید از دیگران باشیم چرا که ابتدا باید یاد بگیریم چگونه درست بیندیشیم، مطالعه نقادانه داشته باشیم؛ اگر به این نقطه برسیم آنجاست که تأسیس خانه شعر و ادبیات معنای واقعی خود را پیدا خواهد کرد.
جایگزینی شورای شعر و ادبیات برای جبران خلا خانه فرهنگ و ادبیات
مسعود مرواری معاون فرهنگی وقت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان شمالی در گفتوگو با ایبنا، با اشاره به نبود خانه شعر و ادبیات در این استان گفت: در حال حاضر خراسان شمالی فاقد نهادی با عنوان خانه شعر و ادبیات است، اما شوراهای شعر و داستان در قالبی جدید در حال شکلگیری هستند تا بتوانند بخشی از این خلأ را جبران کنند.
وی افزود: شاید یکی از دلایل شکل نگرفتن خانه شعر و ادبیات در خراسان شمالی، نبود زیرساختهای لازم از جمله تأمین اعتبار، مکان مناسب و ساختار سازمانی مشخص بوده است اما با این حال، ما در سالهای اخیر شورای شعر و شورای داستان را داشتهایم و اکنون با دستورالعملی تازه در حال بازآفرینی آنها هستیم تا فعالیتها منسجمتر شود.
مرواری هدف اصلی این شوراها را تمرکز بر ظرفیت انسانی و توان ادبی استان دانست و تاکید کرد: آنچه اهمیت دارد، نام یا عنوان نهاد نیست؛ بلکه تعامل و همافزایی میان اهالی شعر و داستان است که خوشبختانه خراسان شمالی از نظر نیروی انسانی و وجود شاعران و نویسندگان شاخص، ظرفیت چشمگیری دارد که میتواند پشتوانهای برای آینده ادبی استان باشد.
وی با اشاره به برخی از فعالیتهای ادبی استان تصریح کرد: در سالهای خراسان شمالی با وجود نداشتن خانه ادبیات شاهد برگزاری رویدادهای متعددی همچون جشنواره شعر کوتاه در مانه و جشنواره داستاننویسی بلقیس در اسفراین شده و این روند با برنامهریزیهای جدید ادامه خواهد یافت.
مرواری بیان کرد: در کنار برگزاری رویدادهای ادبی، موضوعاتی نظیر استعدادیابی، دورههای آموزشی و ساماندهی انجمنهای ادبی نیز در دستور کار است تا بتوانیم به شکلی نظاممند از جریان شعر و داستان استان با وجود نداشتن خانه ادبیات حمایت کنیم.
وی تأکید کرد: راهاندازی شوراهای تخصصی شعر و داستان، فرصتی است برای برنامهریزی دقیقتر در حوزه ادبیات؛ از جمله تخصیص اعتبارات مشخص، ایجاد فضای امن برای فعالیت فرهنگی، و توسعه زیرساختهای آموزشی و اجرایی است.
مرواری در ادامه با اشاره به نقش دستگاههای فرهنگی و نهادهای مردمی گفت: به نظر من، نگاه به فعالیتهای ادبی نباید رقابتی باشد و همه دستگاههای فرهنگی استان باید نقش تسهیلگر و پشتیبان داشته باشند تا مسیر برای گروههای مردمی و انجمنهای ادبی هموار شود.
وی در پایان تصریح کرد: در سالهای گذشته، اعتبارات حوزه شعر و داستان بیشتر بهصورت موردی و تفاهمی هزینه میشد، اما در دور جدید شوراها در نظر داریم ردیف بودجه مشخصی برای آنها در نظر بگیریم تا جشنوارهها و طرحهای حمایتی با تداوم و ثبات بیشتری برگزار شود و امیدواریم با این ساختار تازه، جای خالی خانه شعر و ادبیات در خراسان شمالی با شورایی فعال و هدفمند پر شود.
نظر شما