به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، كتاب «عيون اخبارالرضا» نوشته شیخ صدوق، ابو جعفر محمدبن علی‌بن حسین‌بن بابویه قمی است که بین سال‌های ۳۰۵ تا ۳۸۱ هجری قمری می‌زیسته است. این نویسنده از دانشمندان برجسته و چهره‌های سرشناس و از راویان شیعه در قرن چهارم هجری به‌شمار می‌آید.

شیخ صدوق در این کتاب روایت‌های پیرامون امام رضا(ع) و مجموعه روایاتی که از آن حضرت نقل شده را جمع‌آوری کرده است. وی این کتاب را برای هدیه به کتابخانه صاحب‌بن عباد دیلمی، وزیر وقت و حاکم شیعی آن دوران نگاشته است.

صاحب‌بن عباد در مدح و ستایش امام رضا(ع) اشعاری سرود و آن‌را به شیخ صدوق هدیه داد و شیخ نیز این کتاب را در پاسخ هدیه ایشان، نگاشت.

کتاب «عیون‌‌ اخبار الرضا» از معتبرترین منابع روایی شیعه است که همچون دیگر کتاب‌های شیخ صدوق، از ارزش و اعتبار خاصی برخوردار است. این کتاب در شرح و توضیح بسیاری از عقاید شیعه، کتابی مفید است و شیخ صدوق با جمع‌آوری سخنان و بحث‌های امام رضا(ع) با دیگر دانشمندان آن دوران، بسیاری از مباحث مهم اسلامی را در آن مطرح کرده است.

هفت نسخه نفيس خطي عربي و فارسي كه از «عيون اخبارالرضا» در گنجينه ملك نگهداري مي شوند عبارتند از:

1. بندهايي از عيون‌الرضا
اين نسخه خطي در قرن 13 هجري قمري به‌خط نسخ و نستعليق كتابت شد. اين نسخه نفيس با كد «39/6149» و با عبارات كليدي «احاديث شيعه- قرن 2 ق الف.عنوان» در گنجينه كتابخانه و موزه ملي ملك نگهداري مي‌شود.

2. ترجمه عيون اخبارالرضا به‌خط نستعليق
این نسخه خطی در قرن 12 هجری قمری به‌خط نستعلیق کتابت شد. این کتاب نفیس در 244 برگ 15 سطری از جنس کاغذ ترمه در ابعاد 14.1 در 21.4 با جلد میشن لایی قهوه‌ای ضربي صحافی شده است.

این نسخه نفیس که در تذهیب آن عنوان و نشان شنگرفي است، با عبارت «(افتاده) مامون خليفه رضا نام كرده وقتي كه» آغاز شده و با عبارت «(افتاده) به درستي كه آن كفر است، قال الله تعالي» پایان یافته است. اوراق آخر و اول كتاب ناقص است.

این ترجمه از رساله «عيون اخبارالرضا» با کد «2348» و کلمات کلیدی «علی‌بن موسی‌الرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳- ۲۰۳ ق.- احاديث» و «احاديث شيعه» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود.

3. خطبه‌اي منقول از (عيون اخبارالرضا) به‌خط محمدعلي‌بن محمدصادق قمي
این نسخه خطی عربي در قرن 12 هجری قمری در سال 1177 ق توسط محمدعلي‌بن محمدصادق قمي به‌خط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در صفحات 25 سطری در ابعاد 18.7 در 29.7 با جلد میشن لایی ترياكي صحافی شده است.

این نسخه نفیس که تذهیب آن با عنوان و نشان شنگرفي است، با عبارت «خطبه الحمدالله الملهم عباده » آغاز شده است.

اين نسخه نفيس خطي خطبه منقول از «عيون اخبارالرضا» با کد «8/6207» و کلمات کلیدی «علی‌بن‌ موسی‌الرضا(ع)،امام هشتم،۱۵۳-۲۰۳ ق.- عيون اخبارالرضا- برگزيده‌ها» و «احاديث شيعه الف.قمي، محمدعلي‌بن محمدصادق، خطاط ب.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود.

4. عيون اخبارالرضا به‌خط نظام‌الدين‌بن محمدصادق
این نسخه خطی عربي در قرن 11 هجری قمری در سال 1079 قمري توسط نظام‌الدين‌بن محمدصادق قمي به‌خط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در 248 برگ 19 سطری در ابعاد 19.1 در 35.3 با جلد میشن لایی ترياكي صحافی شده است.

این نسخه نفیس از «عيون اخبارالرضا» که تذهیب آن با عنوان شنگرفي است، با کد «1908» و کلمات کلیدی «علی‌بن‌ موسی‌الرضا(ع)،امام هشتم،۱۵۳-۲۰۳ ق.- نقل و قول‌ها» و«احاديث شيعه- قرن 2 ق الف.نظام‌الدين‌بن محمدصادق، خطاط ب.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود.

5. عيون اخبارالرضا به خط نسخ
این نسخه خطی در قرن 12 هجری قمری به‌خط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در 277 برگ 21 سطری از جنس کاغذ ترمه در ابعاد 13 در 21.8 با جلد میشن آلبالويي صحافی شده است.

این نسخه نفیس که در تذهیب آن عنوان‌ها شنگرفي است، با عبارت «بسمله. الحمدلله الواحد القهار» آغاز شده و با عبارت «وقد آليت علي نفسي ان لاافارق هذا» پایان یافته است.

این نسخه خطي از رساله «عيون اخبارالرضا» با کد «2347» و کلمات کلیدی «علی‌بن موسی‌الرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳- ۲۰۳ ق.- نقل و قول‌ها» و «احاديث شيعه- قرن 2 ق الف.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود.

6. عيون اخبارالرضا با جلد ميشن سرخ
این نسخه خطی در قرن 11 هجری قمری در سال 1096 قمري به‌خط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در 376 برگ 19 سطری از جنس کاغذ ترمه در ابعاد 19.2 در 25.4 با جلد میشن سرخ مغزي سياه صحافی شده است.

این نسخه خطي از رساله «عيون اخبارالرضا» که در تذهیب آن عنوان و نشان‌‌ها شنگرفي است، با کد «1934» و کلمات کلیدی «علی‌بن موسی‌الرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳- ۲۰۳ ق.- نقل و قول‌ها» و «احاديث شيعه- قرن 2 ق الف.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود.

7. عيون الاخبارالرضا با كاغذ ترمه سمرقندي
این نسخه خطی كه در جشنواره ماه هشتم در موزه ملك به‌نمايش درآمد، به‌خط نسخ کتابت شده است. اين كتاب نفيس با صفحات 21 سطری از جنس کاغذ ترمه سمرقندي در ابعاد ۲۸ در ۱۵/۸ با جلد «میشن سیاه نو» صحافی شده است.

تذهیب این نسخه نفیس از نوع «عنوان و نشان شنگرف، با سرلوح گل و بوته‌دار رنگین و جدول زرد مشکی» است.

این نسخه خطي با کد «۸۸۸/۲» و عبارات کلیدی «علی‌بن موسی‌الرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳- ۲۰۳ ق.- نقل و قول‌ها» و «احادیث الف.عنوان» در کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود.

كتابخانه و موزه ملي ملك، داراي ۱۹ هزار عنوان نسخه خطي و هفت مجموعه هنر لاكي، هنر خوشنويسي، سكه، تمبر، فرش، آثار هنري و مجموعه اهدايي بانو ملك است. اين مجموعه درواقع، دومين گنجينه نسخه‌های نفیس خطي ايران پس از كتابخانه آستان قدس رضوي و قديمي‌ترين موزه وقفي كشور است كه توسط حاج حسين آقاي ملك، خير فقيد، گردآوري و در ششم آبان ۱۳۱۶ خورشيدي، وقف آستان قدس رضوي شد.