به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رساله «ذهبيه» رسالهاي بوده است كه امام رضا(ع) درباره طب و بهداشت و صحت بدن توسط اغذيه، براي مامون عباسي نوشتند و چون مامون دستور داد آن را با آب طلا بنويسند، به رساله «ذهبيه» معروف شد. نام دیگر این رساله «طبالرضا» است و ترجمهها و شرحهای گوناگونی در دورههای مختلف از آن ارایه شده است.
از ترجمهها و شرحهای مختلف این رساله در مجموع سيزده نسخه در گنجينه موزه ملك موجود است كه هشت نسخه از آنها فارسي و پنج نسخه به زبان عربي هستند. درباره هشت نسخه ترجمه شده بهزبان فارسي از اين رساله پيش از اين گزارشي در ايبنا منتشر شد. پنج نسخه عربي اين رساله نيز عبارتند از:
۱. الذهبيه الطبيبه(ع) بهخط عزالدين محمدبن عنايتالله شيرازي اصطهباناتي
این نسخه خطی مربوط به قرن ۱۲ هجري قمري است و در سال ۱۱۰۶ هجری قمری توسط عزالدين محمدبن عنايتالله شيرازي اصطهباناتي بهخط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در كاغذ «فستقي» ۱۲ سطری در ابعاد ۲/۲۱ در ۱۵ با جلد میشن آبي صحافی شده است.
این نسخه نفیس با عبارت «بسمله. حمدله. والعاقبه للمتقين و لاعدوان الاعلي الظالمين » آغاز شده و با عبارت«و امران يكتب بالذهب و يترجم بالرساله الذهبيه» پایان یافته است.
این نسخه از رساله «ذهبیه» با کد «۱۶/۶۱۶۹» و کلمات کلیدی «پزشکی اسلامی الف. شيرازي اصطهباناتي، محمدبن عنايتالله، خطاط ب.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری میشود.
۲. الذهبيه(ع) بهخط نسخ
این نسخه خطی در قرن ۱۲ هجري قمري بهخط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در كاغذ ۱۲ سطری از جنس نوعي ترمه در ابعاد ۲/۱۲ در ۹/۱۷ با جلد میشن لايي سياه صحافی شده است.
این نسخه نفیس كه در تذهيب آن عنوان و نشانها شنگرفي است، با عبارت «بسمله. الرساله الذهبيه في الطب» آغاز شده و با عبارت«بعطي العافيه لمن يشاء و ... اياه. والحمدلله رب العالمين و الصلاه» پایان یافته است.
این نسخه از رساله «ذهبیه» با کد «۲/۵۸۵۳» و کلمات کلیدی «عليبن موسيالرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳ - ۲۰۳ ق.– نقل و قولها» و «پزشکی اسلامی الف.عنوان» » در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری میشود.
۳. الذهبيه يا طبالرضا بهخط عليرضا قايني خراساني
این نسخه خطی كه سال كتابت آن مشخص نيست، توسط عليرضا قايني خراساني بهخط نسخ و شکسته نستعلیق کتابت شد. این کتاب نفیس با كاغذ پستهاي در ابعاد ۲۲ در ۱۷ با جلد روغني با گل و بوته مقوايي صحافی شده است.
تذهیب این نسخه نفیس با عنوان، نشان و جدول شنگرفي است.
این نسخه از رساله «ذهبیه» با کد «۱۶/۲۸۳۰» و کلمات کلیدی «علیبن موسیالرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳- ۲۰۳ ق.- کلمات قصار الف. قايني بيرجندي، عليرضابن حسين، خطاط ب.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری میشود.
۴. الذهبيه بهخط نسخ با كاغذ فرنگي
این نسخه خطی در قرن ۱۳ هجري قمري بهخط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس در ۱۶۵ برگ ۲۰ سطري با كاغذ فرنگي در ابعاد ۷/۲۱ در ۱۷ با جلد ميشن يشمي صحافی شده است.
این نسخه از رساله «ذهبیه» با کد «۱/۴۴۳۹» و کلمات کلیدی «پزشكي اسلامي- قرن ۲ ق الف.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری میشود.
۵. الذهبيه بهخط نسخ با كاغذ ترمه رنگارنگ
این نسخه خطی كه سال كتابت آن مشخص نيست، بهخط نسخ کتابت شد. این کتاب نفیس با كاغذ ترمه رنگارنگ در ابعاد ۱۴ در ۱۳ با جلد ميشن سياه صحافی شده است.
در تذهيب اين كتاب نفيس، عنوان و نشان در بعضي جاها شنگرفي است.
این نسخه از رساله «ذهبیه» با کد «۱۳/۲۱۸۲» و کلمات کلیدی « علیبن موسیالرضا(ع)، امام هشتم، ۱۵۳- ۲۰۳ ق.- نقل و قولها»، «احاديث شيعه» و «پزشكي اسلامي الف.عنوان» در گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری میشود.
كتابخانه و موزه ملي ملك، داراي ۱۹ هزار عنوان نسخه خطي و هفت مجموعه هنر لاكي، هنر خوشنويسي، سكه، تمبر، فرش، آثار هنري و مجموعه اهدايي بانو ملك است. اين مجموعه درواقع، دومين گنجينه نسخههای نفیس خطي ايران پس از كتابخانه آستان قدس رضوي و قديميترين موزه وقفي كشور است كه توسط حاج حسين آقاي ملك، خير فقيد، گردآوري و در ششم آبان ۱۳۱۶ خورشيدي، وقف بر آستان قدس رضوي شد.
شنبه ۹ آبان ۱۳۸۸ - ۱۳:۴۰
نظر شما