به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، در ابتداي اين مراسم فيلمي از روند تشكيل بنياد سعدي‌شناسي و مراسم‌هاي بزرگداشت سعدي در 11 سال اخير پخش شد و پس از آن علي دهباشي مدير مسوول مجله بخارا پيرامون اهميت سعدي پژوهشي سخن گفت. 

در ادامه ضياء موحد با يادي از عمران صلاحي كه گفتار طنز آميزش كه گاه اشاره به طنز گلستان و بوستان سعدي داشت، گفت: سعدي يكي از شاعران كلاسيك ماست كه همچون ديگر شاعران كلاسيك ماندگاري و دوام مرموزي دارد. 

وي با بيان اين مطب كه امروزه نه كسي مثل شكسپير نمايشنامه و يا غزل مي‌نويسد و نه كسي مثل سعدي مي‌تواند بوستان بنويسد ادامه داد: اما شكسپير و سعدي همچنان زنده‌اند و تيراژ كتاب سعدي در مقايسه با ديگر شاعران از جمله شاعران مدرن و امروز غيرقابل مقايسه است، گويي اين شاعران در دل قلب مردم جاي دارند. 

وي ادامه داد: روبرت بلاي،شاعر آمريكايي، كه چندي پيش نيز به ايران آمد و مي‌خواست خود را پشت مترجم اشعار شمس پنهان كند _كه من در مقاله‌اي به حضور او در ايران  اشاره كردم _ ادعا مي‌كند كه راز و رمز غزل فارسي را كشف كرده است و مي‌خواهد كه در اين راه تجربه‌هايي بكند اما من در پاسخ به او نوشتم راهي كه شما انتخاب كرده‌ايد، ما به آخر رسانده‌ايم و مسير غزل فارسي با نوع كاري كه او مي‌خواهد بكند، متفاوت است. 

موحد با بيان اين مطلب كه آخرين شاعري كه شايد غربي‌ها توانستة‌اند تا حدودي او را درك كنند، حافظ است گفت: حافظ به گونه‌اي با فرهنگ ما آميخته شده است كه كسي كه با فرهنگ و تمدن ما آشنا نباشد، نمي‌تواند بفهمد او چه مي‌گويد. 

وي ادامه داد: استعدادهاي زبان فارسي بي‌انتهاست و ما متاسفانه از آنها استفاده نمي‌كنيم و برخي با چيدن چند كلمه كنار هم و به زور وزن و قافيه فكر مي‌كنند كه شعر گفته اند .

وي افزود: مثلا بنا نيست كه من براي پاسخ دادن به پرسشي به سراغ ويگتنشاين بروم و حرفي كه درباره شعر مي‌زند قبول كنم. ويگتنشتاين تمام عمرش در پي معنا بود. او معتقد بود اگر شعري بگويي و در ازاي معني‌اش مترادف بياوري، شعر را ترجمه نكرده‌اي. معني شعر ترتيب پشت سر هم قرار گرفتن كلمات است و معني ديگري ندارد يعني دنبال معني گشتن در شعر عامي‌گري است. متاسفانه گاه حتي "تن آدمي شريف است به جان آدميت "را نيز معني مي‌كنند. 

ضياء موحد همچنين با بيان اين مطلب كه شاعر از زبان شئي مي‌سازد گفت: شئي چيزي غير از كلام است كه در كلام معنا مي‌شود. اما شئي شعر است، گويي از مرمر بي‌شكل مجسمه مي‌سازيم و سعدي در فرهنگ جهان از زبان شئي ساخته است. كاري كه او مي‌كند ديگران نمي‌توانند آن را بكنند. 

وي با اشاره به اهميت سعدي در شعر گفتاري گفت: شعر سعدي فقط تصوير نيست، او تمام صنايع بديعي را دور مي‌زند و شعر مي‌گويد، كاري كه هر كسي نمي‌تواند بكند. 

موحد شعر سعدي را مثل آب دانست و گفت: شعر سعدي مانند آب است كه اگر در طبيعت رهايش كني تمام موانع را دور مي‌زند و از سر كوه به آن سر كوه مي‌رود و اين نشان از تسلط سعدي بر زبان فارسي است كه از تمام موانع رد مي‌شود. 

عبدالكريم تمنا، رييس اسبق كتابخانه شهر هرات نيز در اين مراسم شعري را براي حاضران خواند و در ادامه كوروش كمالي سروستاني، رييس مركز سعدي پژوهشي با اشاره به علي دهباشي كه مجله بخارا را به يك نهاد فرهنگي تبديل كرده است، گفت: در سال 1376 پيشنهاد نام‌گذاري اول ارديبهشت به نام سعدي و 20 مهر به نام حافظ را داديم و 2 سال هم بدون اين كه اين روزها در تقويم‌ ثبت شده باشد، به جشن نشستيم كه در سال 1378 اين دو روز و 8 روز ديگر از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي نام‌آوران فرهنگ و تمدن اين سرزمين نام‌گذاري شد.
 
وي افزود: اين نام‌گذاري و تشكيل بنياد سعدي پژوهي اين فرصت را به ما داد كه شعله سعدي پژوهي پرفروغ‌تر شود و از سال 1395 -1385 به عنوان دهه سعدي شناسي اعلام شده است كه هر سال موضوعي اختصاص دارد مثلا سال 1391 بزرگداشت مصححان و سعدي پژوهان و سال 1395 كنگره بين‌المللي سعدي با حضور مترجمان آثار برگزار مي‌شود و همزمان با اين كنگره، گزيده آثار سعدي به 10 زبان زنده دنيا منتشر خواهد شد.
 
كمالي افزود: همچنين براي اين كنگره جهاني تمام مقالاتي كه تاكنون در حوزه سعدي پژوهي نوشته شده است گردآوري و منتشر خواهد شد. 

وي افزود: همچنين مصوب شده است كه ساختمان سعدي شناسي و موزه سعدي در شيراز ساخته شود و برآنيم كه در اين سال‌ها بتوانيم فيلم‌هاي سينمايي و سريال هاي متعددي براساس زندگي و آثار سعدي بسازيم. 

وي با اشاره به خدمات فرهنگي و علمي مظاهر مصفا و زحمات او در حوزه سعدي پژوهي گفت: مصفا تاكنون كتاب‌هاي بسياري را تاليف كرده است و بيش از 100 مقاله علمي در سمينارهاي بين‌المللي ارايه شده است. او كليات سعدي را پس از 40 سال ويرايش و منتشر كرده است و از ديگر آثار او مي‌توان به تصحيح كليات سنايي، جوامع الكليات عوفي، ديوان نظيري و ...  تاليف كتاب قند پارسي و... اشاره كرد. 

پس از آن علي اصغر دادبه با اشاره به اين مطلب كه وصف مظاهر مصفا مثل داستان دلكشي عشق است، گفت: كامل‌ترين انسان‌ها معلمان هستند كه با كار خود جهاد مي‌كنند و من معلم عاشقي چون مظاهر مصفا نديدم كه اينقدر حضور و فعاليتش در ميان شاگردانش تاثيرگذار باشد. 

سپس از آن مصفا شعري را براي حاضران خواند و در ادامه گفت كاري كه من براي سعدي كردم، زمينه تحقيق را براي ديگران فراهم كرد و من در ماه‌ها و روزهاي اخير بارها شاهد بودم كه بسياري از مقالات و نتايج كار من درباره سعدي بهره‌مند شده‌اند و اين براي من جاي بسيار اميدواري دارد كه زمينه تحقيق ديگران را فراهم كرده‌ام.

 پس از آن لوح تقديري از سوي بنياد سعدي شناسي توسط ضياء موحد، كمالي سروستاني و علي اصغر دادبه به مظاهر مصفا اهدا شد.

 در پايان مراسم صديق تعريف غزلي از سعدي را براي حاضران اجرا كرد .