مهربان پولادي زبانشناس و كارشناس فرهنگ و زبانهاي باستاني درباره تاريخچه خط در ايران، ضمن بيان مطلب فوق به خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، گفت: خط و زبان ايرانيان در زمان هخامنشيان، پارسي باستان يا فرس قديم ناميده ميشد كه ريشه زبان فارسي كنوني است و کتيبههاي موجود در معبد سه هزار و پانصد ساله زيگورات نشان ميدهد كه نوشتن خط پيش از دوران هخامنشيان نيز متداول بوده است.
وي افزود: فرهنگ و تمدن و خط و زبان در ايران از روزگار هخامنشيان آغاز ميشود و سندهاي موجود، كتيبهها و تحقيقات نشان ميدهند كه خط ديرينگي و قدمت كهني داشته است.
اين زبانشناس خاطرنشان كرد: سند و آثار كتبي از زبان مادي باقي نمانده است ولي شكي نيست كه زبان مادي با پارسي باستان خويشاوندي نزديك داشته است، به طوري كه پارسيها و ماديها زبان يكديگر را به خوبي ميفهميدند.
اين كارشناس فرهنگ و زبانهاي باستاني به زبان پارسي باستان اشاره كرد و گفت: زبان ايرانيان در زمان هخامنشيان پارسي باستان است و كتيبههاي شاهان هخامنشي، لوحهاي زرين و سيمين كه از آن روزگار باقيمانده، به اين زبان نوشته شده است.
وي افزود: مجموع واژههاي اصلي كتيبهها از چهارصد كلمه تجاوز نميكند و مطالب آن عبارت از نام و شرح خاندان شاهان، تفصيل فتوحات، ستايش يزدان، نكوهش دروغ و ناپاكي، سفارش به راستي و نيكوكاري است. اين كتيبهها غالبا به چند زبان و غير از پارسي باستان، به زبانهاي آسوري، ايلامي و آرامي نوشته شده اند.
پولادي در ادامه به كتيبههاي هخامنشي اشاره كرد و گفت: مجموع كتيبههاي هخامنشي بالغ بر چهل كتيبه است و مهمترين آنها در تختجمشيد، همدان، شوش، نقش رستم، بيستون، الوند و وان است كه كتيبه بيستون از همه مفصلتر و مشتمل بر 420 سطر و هيجده هزار و نهصد كلمه است كه داريوش در اين كتيبه چگونگي فرونشاندن شورشهاي داخلي و تسلط به كشورهاي ديگر و حدود متصرفات خود را شرح ميدهد و در پايان مجد و بزرگواري كشور ايران را آرزو ميكند.
وي با اشاره به خط ميخي و كتيبههاي هخامنشي گفت: كتيبههاي هخامنشي به خط ميخي نوشته شده اند و ايرانيان اين خط را از قوم كلده و آشور گرفتند و در آن تغييراتي ايجاد كردند و آن را به صورت الفبايي درآوردند.
اين زبانشناس يادآور شد: اين خط از چپ به راست نوشته ميشد و داراي 36 حرف بود و در كندهكاري و نوشتن روي سنگ و اجسام سخت به كار ميرفت. همچنين نخستين خط ميخي به دست آمده از زمان آريارمنه و آخرين آن از روزگار پادشاهي اردشير سوم است.
وي افزود: به سبب دشواري نگارش، خط ميخي از دوران اشكانيان رو به زوال و به تدريج منسوخ شد و خط ميخي و كتيبههاي پنج كلمهاي به صورت پندارنگاري باقي ماند.
اين محقق و پژوهشگر همچنين به پندارنگاري اشاره كرد و گفت: پندارنگاري بعد از مرحله تصويرنگاري در تاريخچه خط است كه تصوير كمكم ساده شده و به صورت علامت و نشانه در آمده و براي اسامي معني نيز علائمي ايجاد شده است.
وي افزود: گذشته از سنگ نبشتهها، سكههاي هخامنشي و خطوط روي بعضي ظروف، سنگ ترازوها و نگينهاي باقي مانده از آن عهد، همه به خط ميخي و زبان پارسي باستان نوشته شده است.
پولادي در پايان سخنانش به بند نخست كتيبه نقش رستم اشاره كرد و گفت: براي شناختن زبان پارسي باستان، بند نخست كتيبه نقش رستم به زبان پارسي باستان و به شكل «بغ وزر كه اورامزداهي ايمم بوميم اداهي اومام آسمانم اداهي مرتيم اداهي شياتيم ادامرتيهي» نوشته شده و ترجمه آن نيز «خداي بزرگ است اهورامزدا كه اين زمين را آفريد كه آن آسمان را آفريد كه شادي را براي مردم آفريد» است.
سهشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۸۷ - ۰۸:۱۱
نظر شما