به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی تهران، محمد احمدی با ابراز خرسندی از برگزاری این رویداد فرهنگی، گفت: بسیار خوشحالم که با وجود شرایط فعلی کشور، به پشتوانه زیرساخت‌ها و فرهنگ‌سازی‌هایی که طی سال‌های گذشته صورت گرفته است، شاهد شکل‌گیری بستری مناسب برای برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران در این سطح هستیم.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملی پست ایران، بیان کرد: تجربه برگزاری اولین دوره نمایشگاه‌ مجازی کتاب که با هدف تحول در توزیع کتاب آغاز شد، اکنون به سامانه‌ای قدرتمند تبدیل شده است. این زیرساخت این امکان را فراهم می‌کند که علاقه‌مندان در اقصی‌نقاط کشور بدون نیاز به صرف هزینه‌های سنگین سفر و حضور فیزیکی، به منابع مطالعاتی دسترسی داشته باشند. این دستاورد، فرصتی ارزشمند برای عدالت در توزیع و بهره‌مندی فرهنگی ایجاد کرده است.

وی با بیان اینکه پس از پایان کرونا زیرساخت نمایشگاه مجازی کتاب تهران با سرعت بیشتری توسعه یافت، گفت: خوشبختانه از آن زمان به بعد، در کنار نمایشگاه کتاب فیزیکی که هر سال برگزار می‌شد، نمایشگاه مجازی کتاب نیز شکل گرفت. به نظر می‌رسد که ما در طی این سال‌ها یک روند بلوغ چندلایه را تجربه کرده‌ایم. این بلوغ در حوزه تعامل فروشگاه‌ها و عرضه‌کنندگان از نحوه حضور و بارگذاری کتاب‌ها تا شکل‌گیری فعالیت‌های مرتبط، هم در بخش آشنایی مردم و خریداران با شیوه استفاده از سامانه و دسترسی مناسب‌تر به خدمات رخ داده است. همچنین در حوزه شرکت ملی پست ایران، برای ارائه خدمات اجرایی و عملیاتی مربوط به ارسال، پیشرفت‌های کاملاً محسوسی مشاهده می‌شود. بر اساس شواهد، آمار و ارقام، می‌توان به‌روشنی نشان داد که این مسیر رشد و تکامل در همه این بخش‌ها رخ داده است.

مدیرعامل شرکت ملی پست ایران در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه امسال با وجود شرایط خاص کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب اقدام بسیار شایسته‌ای انجام داد، ادامه داد: معمولاً تصمیم‌گیری برای برگزاری نمایشگاه‌ها در چنین شرایطی بسیار دشوار است، وضعیت عمومی به‌گونه‌ای است که امکان برگزاری رویدادی بزرگ در این سطح به صورت حضوری وجود نداشت. با این وجود تصمیم بر برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب گرفته شد و ما نیز از این تصمیم خرسندیم.

اهمیت فرهنگی نمایشگاه مجازی کتاب

احمدی بیان کرد: در نشستی با رئیس و قائم مقام نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران درباره نحوه اجرای کار، تعاملات و چگونگی حمایت‌ها گفت‌وگو شد. همان‌طور که هر ساله شرکت ملی پست در این مسیر نقش تسهیل‌گر و حامی فرهنگی داشته، امسال با توجه به شرایط اقتصادی و افزایش هزینه‌های خدمات، تلاش کردیم نگاه حمایتی خود را حفظ کنیم. در نتیجه توافقی شکل گرفت و همه ظرفیت‌های شرکت ملی پست برای همکاری با برگزارکنندگان نمایشگاه مجازی کتاب بسیج شد. به‌ویژه در زمینه تعاملات اجرایی و حمل‌ونقل کتاب‌ها که در بسیاری از مناطق دوردست حتی با زیان اقتصادی برای شرکت همراه است، اما از منظر فرهنگی برای ما ارزشمند محسوب می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه شرکت پست در دوره جنگ رمضان دچار آسیب‌های شده است، گفت: در ایام جنگ تحمیلی آسیب‌های چند لایه‌ای داشتیم. موضوع آسیب‌های فیزیکی به امکانات شرکت ملی پست و تجهیزات آن وارد و ادارات پست در چهار شهرستان تخریب کامل شد و بیش از ۵۰ اداره واحد پست نیز با آسیب روبه‌رو شدند. در خصوص ساختمان‌هایی که در دوران جنگ آسیب دیده بودند یا احتمال آسیب آنها وجود داشت، تمهیدات لازم اندیشیده شد تا خدمات جایگزین ایجاد شود. اکنون خوشبختانه شرایط به روال عادی بازگشته است. در آن مقطع بیش از ۳۰ دفتر پستی جابه‌جا شد که بیشتر این انتقال‌ها در کمتر از ۲۴ ساعت انجام گرفت. برخی دفاتر در اماکن عمومی مانند خانه‌های فرهنگی، مدارس یا فضاهایی که دستگاه‌های محلی همکاری کردند مستقر شدند. حتی در مواردی، در برخی شهرستان‌ها همکاران ما دفاتر را موقتاً در منازل شخصی خودشان راه‌اندازی کردند که در نوع خود اقدامی قابل توجه و نشان‌دهنده تعهد بالای آنان بود.

احمدی افزود: این مدیریت سریع و مستمر از آن جهت اهمیت داشت که ما روزانه با حجم زیادی از مرسولات مواجهه هستیم و مردم در حوزه‌های مختلف به خدمات پستی نیاز دارند؛ بنابراین توقف یا قطع فعالیت به هیچ عنوان ممکن نبود. در همان ایام سخت نیز همکاران ما متناسب با شرایط عملیاتی، در صحنه حضور داشتند.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ادامه داد: امسال با توجه به شرایط اقتصادی، تفاوت‌های محسوس در حمایت‌های پستی ایجاد شد و شرکت ملی پست نیز نرخ‌های خدمات خود را تعدیل کرد. با وجود این تعدیل، همچنان نرخ‌هایی که در حال ارائه آن هستیم به‌قدری پایین است که گاهی از نظر مخاطب قابل باور نیست؛ به‌خصوص وقتی با هزینه‌های متداول در سطح جامعه مقایسه می‌کنیم، برای برخی اقلام ساده ممکن است هزینه‌ای حتی کمتر از تصور ما دیده شود. ما تا حد امکان و براساس چارچوب‌های موجود، توانستیم نرخ خدمات را کنترل کنیم. بخشی از موضوع نیز فنی است و به نحوه محاسبه نرخ برمی‌گردد، اما در مجموع حدود ۴۰ درصد تخفیف برای نمایشگاه مجازی کتاب اعمال شده است.

احمدی ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ ما حدود یک میلیون و ۲۰ هزار مرسوله کتاب را از نمایشگاه مجازی کتاب توزیع کردیم. این میزان نسبت به مدت مشابه در نمایشگاه مجازی سال گذشته رشد قابل توجهی داشت. طبیعی است که روند ارسال کتاب‌ها معمولاً از حدود روز دوم یا سوم نمایشگاه مجازی کتاب آغاز و تا حدود پنج روز بعد از نمایشگاه ادامه پیدا می‌کند؛ یعنی ناشرها در زمان ثبت سفارش، کتاب را در سیستم آماده می‌کنند و پس از آماده‌سازی، تحویل شرکت پست می‌دهند. بنابراین زمان آماده‌سازی و تحویل، بخشی از بازه زمانی جریان ارسال را تشکیل می‌دهد.

رشد نرم‌افزاری شرکت ملی پست ایران

وی همچنین با اشاره به رشد نرم‌افزاری شرکت ملی پست ایران گفت: یکی از اتفاقات مهم و مثبت، رشد و بلوغ زیرساخت نرم‌افزاری بود؛ به این شکل که در لحظه اول، ناشر قابل رصد است. همچنین اطلاع‌رسانی برای مخاطبان از طریق پیامک روی سامانه انجام می‌شود. امسال نیز امیدواریم بتوانیم این خدمات را در پلتفرم‌های «بله» به مردم ارائه کنیم. این موضوع حتماً باید با تأمین‌کننده زیرساخت فنی نمایشگاه هماهنگ باشد. میانگین زمان توزیع مرسولات در کشور در سال‌ ۱۴۰۳ حدود ۳.۳ یا ۴.۰ روز بوده است. این میانگین در سال گذشته به حدود ۲.۷ روز رسیده است؛ یعنی چیزی حدود یک روز کاهش در زمان سیر مرسولات در کل کشور داشته‌ایم.

احمدی بیان کرد: همچنین سال گذشته آمارهای جذابی از جمله میزان مسیر طی‌شده توسط پست، اثرگذاری بر کاهش مصرف حامل‌های انرژی، کاهش آلایندگی‌های محیطی و همین‌طور مقدار کتاب توزیع‌شده منتشر شد. اما مؤثرترین عامل در بهبود زمان توزیع، استقرار و توسعه دستگاه‌های سورتینگ هوشمند بود. توسعه این دستگاه‌ها در تهران در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ انجام شد. به‌طوری که سورتینگ از حدود تعداد محدود مراکز به حدود ۱۵۰ نقطه سورتینگ رسید. در نتیجه دیگر نیاز نبود عملیات سورت اضافی در شهرستان‌ها انجام شود و این خود باعث کاهش زمان و افزایش سرعت در زنجیره توزیع شد. علاوه بر تهران، در چند شهر دیگر نیز دستگاه‌های سورت راه‌اندازی شده بود؛ یعنی در مجموع، مکانیزم بهبود سرعت از حالت صرفاً تهران‌محور خارج شد.

مدیر عامل شرکت ملی پست با بیان اینکه مرکز تماس و پشتیبانی شرکت ملی پست با شماره ۱۹۳ برای پاسخگویی واطلاع‌رسانی به مردم در ایام نمایشگاه مجازی کتاب تهران در دسترس است، گفت: مجموعه اقدامات سال گذشته را امسال نیز داریم و چند تمهید دیگر هم پیش‌بینی کرده‌ایم تا کیفیت خدمت همچنان مسیر توسعه خود را ادامه دهد. رسیدن به عدد حدود ۲.۷ روز در این پهنه جغرافیایی، یک دستاورد مهم است. با این حال ما همچنان تلاش می‌کنیم سطح کیفی خدمات را ارتقا دهیم.

وی به ناشران برای بسته‌بندی مرسولات توصیه کرد: در خصوص بسته‌بندی محصولات، توصیه ما به ناشران و همچنین به خریداران، به‌ویژه در مرحله ثبت آدرس، بسیار جدی و مهم است. همواره درصدی از خطرات احتمالی در فرایندهای پستی و اجرایی وجود دارد. این مسئله در همه خدمات پستی از جمله خدماتی که در حوزه نمایشگاه مجازی کتاب ارائه می‌شود، به‌صورت طبیعی محتمل است. نکته قابل توجه این است که درصد این‌گونه موارد بسیار محدود و در چارچوب استانداردهای مشخص است. به گمان من در سال گذشته میزان وقوع این مسائل حتی کمتر از حد معمول و استاندارد بوده است.

احمدی از تهیه محتوای آموزشی و ترویجی در بخش اطلاع‌رسانی برای کارکنان شرکت ملی پست خبر داد و گفت: امیدواریم در حوزه ارتباط با ناشران نیز محتوای آموزشی مرتبط با بسته‌بندی تولید و ارائه شود. به‌طور کلی، بسته‌بندی‌ها در طول زمان به سطح مطلوبی رسیده‌اند، اما همچنان در برخی موارد دقت کافی صورت نمی‌گیرد. برای مثال گاهی از لفاف‌هایی استفاده می‌شود که با کوچک‌ترین فشار یا تکان پاره می‌شوند. با توجه به افزایش هزینه‌ها، این احتمال وجود دارد که برخی به سمت بسته‌بندی‌های کم‌کیفیت‌تر بروند. به همین دلیل لازم است محتوای آموزشی مناسب تهیه و در اختیار ناشران قرار گیرد.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه بسته‌بندی کتاب باید متناسب با ابعاد و وزن مرسوله باشد، ادامه داد: در سال‌های اخیر با توجه به استفاده از کاغذهای سبک‌تر، چالش‌ها نسبت به گذشته کمتر شده است اما همچنان در حوزه لفاف‌بندی و رعایت اصول حرفه‌ای نیاز به دقت بیشتری وجود دارد. ناشرانی که تجربه بیشتری در این زمینه دارند، معمولاً این موارد را بهتر رعایت می‌کنند.

احمدی در پاسخ به این پرسش که برای مخاطبان و خریداران چه توصیه‌ای برای خرید از نمایشگاه مجازی کتاب تهران دارد، گفت: ما تلاش کرده‌ایم تا امسال در مجموعه نمایشگاه کتاب، ظرفیت قانونی موجود در برنامه هفتم توسعه را به کار بگیریم؛ به‌ویژه در بخشی که به وظایف شرکت ملی پست و موضوع «شناسه‌های پستی» مربوط می‌شود. هدف ما این است که این موضوع را آغاز و اجرایی کنیم، چراکه این شناسه‌ها بر پایه کدهای ده‌رقمی فرستنده و گیرنده شکل می‌گیرند.

مدیرعامل شرکت ملی پست ایران اضافه کرد: توصیه همیشگی و اصلی ما این است که نشانی دقیق، کامل و استاندارد روی مرسولات درج شود و حتماً از کد پستی ۱۰ رقمی دقیق استفاده شود. حتی این آمادگی را داریم که سرویس بازگرداندن نشانی استاندارد بر اساس کد پستی را نیز پیاده‌سازی کنیم. مطمئن نیستم این موضوع تاکنون اجرا شده یا نه، اما امکان انجام آن وجود دارد. امیدوارم در این دوره از نمایشگاه بتوانیم به‌صورت هوشمند و مبتنی بر نرم‌افزار، نشانی‌ها را بازیابی و کنترل کنیم.

وی افزود: ثبت دقیق شماره تماس نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد. همچنین بد نیست موضوع فعال‌سازی دستیار پستی من در پلتفرم «بله» نیز مورد توجه قرار گیرد. اگر کاربران این قابلیت را فعال کنند، اطلاع‌رسانی‌های لازم برای آن‌ها ارسال می‌شود. البته تا جایی که می‌دانم، اگر فرد شماره «بله» داشته باشد و آن را ثبت کرده باشد، این پیام‌ها به‌صورت خودکار نیز می‌تواند برای او ارسال شود. من تلاش می‌کنم پیش از نمایشگاه، جلسه‌ای با مجموعه «بله» داشته باشم و درباره این موضوع نیز گفت‌وگو کنیم تا این فرایند بهتر انجام شود. در نهایت، اگر این اطلاع‌رسانی‌ها به‌درستی صورت گیرد، مخاطبان می‌توانند از زمان مراجعه مأمور پستی مطلع شوند و در محل حضور داشته باشند. ما نیز تلاش می‌کنیم از قبل، بازه زمانی مراجعه را اطلاع‌رسانی کنیم تا فرایند تحویل مرسولات با دقت و سهولت بیشتری انجام شود.

اکنون حتی دورترین نقاط نیز به کتاب دسترسی دارند

احمدی با بیان اینکه با توجه به شرایط کشور و مسئولیت اجتماعی که برای خود قائل هستیم، تلاش کرده‌ایم در جریان برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران نیز همراهی بیشتری داشته باشیم، گفت: در سال‌های گذشته معمولاً تخفیف ارائه شده از سوی پست برای ارسال کتاب حدود ۳۰ درصد بود، اما امسال بیش از ۱۰ درصد دیگر نیز به این تخفیف اضافه شده است. این تصمیم با این نگاه گرفته شد که کشور در شرایط سختی قرار دارد و شاید مطالعه کتاب بتواند تا حدی به آرامش فضای روانی جامعه کمک کند. ما این موضوع را بخشی از مسئولیت خود می‌دانیم.

وی به موضوع سطح دسترسی مناطق دورافتاده و روستاها به خدمات نمایشگاه مجازی کتاب تهران اشاره کرد و گفت: این خدمت در واقع یک ظرفیت بزرگ در توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور ایجاد کرده است. پیش از این، برای خرید کتاب معمولاً باید به نمایشگاه حضوری مراجعه می‌شد، اما اکنون این امکان فراهم شده که افراد در دورترین نقاط کشور نیز بتوانند به همه کتاب‌ها دسترسی داشته باشند، آن‌ها را ببینند، بررسی کنند و در نهایت سفارش دهند. این موضوع در واقع به نوعی عدالت ارتباطی و عدالت فرهنگی را تقویت می‌کند. اینکه یک کتاب بتواند از هر نقطه‌ای از کشور به دورترین روستاها ارسال شود، اتفاق بسیار مهمی است.

احمدی عنوان کرد: در سطح بین‌المللی نیز این مدل همکاری قابل توجه است. اگر جست‌وجو کنید، نمونه مشابهی کمتر دیده می‌شود که یک نمایشگاه کتاب در مدت محدود، چنین حجم بزرگی از کتاب را از طریق شبکه پستی یک کشور به دست مخاطبان برساند. حتی اگر فروشگاه‌های بزرگی مانند آمازون را هم در نظر بگیریم، باز هم ساختار آنها متفاوت است؛ زیرا آنجا یک نمایشگاه محدود زمانی برگزار نمی‌شود که در مدت کوتاهی چنین حجم بزرگی از سفارش‌ها به شبکه پستی منتقل شود.

وی گفت: به نظر می‌رسد تجربه ارسال کتاب در نمایشگاه مجازی کتاب تهران می‌تواند به‌عنوان یک دستاورد مهم فرهنگی و اجرایی در سطح بین‌المللی مطرح شود. شاید بتوان این تجربه را از طریق نهادهای مرتبط با حوزه کتاب، یا حتی سازمان‌هایی مانند یونسکو، به‌عنوان یک تجربه موفق معرفی کرد. این همکاری میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت ارتباطات و شرکت ملی پست برای گسترش عدالت فرهنگی و دسترسی عمومی به کتاب، تجربه ارزشمندی است که می‌تواند مورد توجه نهادهای فرهنگی جهان قرار گیرد. امیدواریم نمایشگاه مجازی کتاب با عزت، توانمندی و ظرفیت بالایی برگزار شود و این همکاری مشترک بتواند نقش مؤثری در توسعه فرهنگ مطالعه در کشور ایفا کند.

به گزارش ایبنا؛ هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیست‌وششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار می‌شود.