به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، دومین نشست «همایش بزرگداشت عارف بزرگ حضرت شیخ ابوالقاسم گُرّکانی پدر قرهنگ طلايي قرن پنجم»، بعدازظهر امروز چهارشنبه هفتم خرداد 1393 با سخنرانی و ارائه مقاله حسن بلخاری عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، سیدحسن شهرستانی مدرس دانشگاه صدا و سیما و محمودرضا اسفندیار عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد شهرری در پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد. 

دیدگاه هجویری نسبت به ابوالقاسم گرکانی
موضوع مقاله حسن بلخاری در این نشست «شیخ ابوالقاسم گرکانی به روایت کشف المحجوب هجویری» بود. او در بخشی از سخنرانی خود گفت: شیخ ابوالقاسم گرکانی شخصیتي تاثیرگذار و بااهمیت بود که متاسفانه به میزان اهمیت خود مشهور نشد و این یکی از آفات تاریخ ماست. 

وی افزود: تاریخ ایران با شیخ گرکانی با مهر برخورد نکرده است، اما با این وجود یک سند معتبر و متقن درباره این شخصیت وجود دارد و آن کتاب ارزشمند «کشف المحجوب» علی بن عثمان هجویری است. اهمیت این کتاب و روایت آن در شناخت شیخ ابوالقاسم گرکانی به این دلیل است که هجویری مرید و هم‌عصر شیخ ابوالقاسم است. 

بلخاری در ادامه با اشاره به این نکته که روایت‌های هجویری از گرکانی اندک است، گفت: هجویری در «کشف المحجوب» تنها در 5 یا 6 مورد از شیخ ابوالقاسم گرکانی یاد کرده است،‌ اما همین روایت‌های اندک آن‌چنان قوی است که شان والای شیخ را نزد هجویری می‌رساند. عطار و عبدالرحمان جامی نیز همین روایت‌ها و دیدگاه‌های هجویری را درباره گرکانی نقل کرده‌اند که البته روایت‌های جامی متقن‌تر از روایت‌های عطار است. 

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه به جایگاه عرفانی هجویری اشاره کرد و گفت: همین که عارف بزرگی چون عطار نیشابوری در بیان معانی و سبک متاثر از «کشف المحجوب» است، جایگاه رفیع هجویری را می‌رساند. همچنین هجویری در طریق تصوف از قشیری و رساله معروف او نیز تاثیر بسیار پذیرفته است. او خود سالک بزرگ و مهمی است. هجویری «واقعه» می‌بیند و برای تاویل و تفسیر آن به نزد شیخ ابوالقاسم می‌رود. دیدن «واقعه» مختص غرق شدگان در خداوند است و نه تازه‌کارها. 

بلخاری همچنین به چند اسم مختلف گرکانی در «کشف المحجوب» اشاره کرد و گفت: در «کشف المحجوب» از ابوالقاسم گرکانی با اسامی «ابوالقاسم علی البکرکانی»، «کرکانی» و «کرمانی» یاد شده است. نام کرمانی به نظر من غلط است و شاید به اشتباه کسی که کتاب را استنساخ کرده، بر می‌گردد.

ادبیات عصر گُرّکانی
سیدحسن شهرستانی نیز در این نشست مقاله‌ای با عنوان «فضای ادبی عصر گرکانی» ارائه کرد. او در بخشی از سخنرانی خود گفت: محیط فرهنگی و اجتماعی هر اندیشمندی در آرا، تفکرات و نگرش‌هایش تاثیر به‌سزایی دارد. این مسئله در مورد بزرگانی که اهل عرفان و معرفت بوده‌اند و با آثار فرهنگی، ادبی و به نحو عام انسانی در همه زمینه‌ها و مسائل تربیتی در تماس دائم بوده‌اند، بسیار بیشتر به چشم می‌آید. 

وی افزود: شعر دوره گرکانی از حدود سال‌های 350 تا 450، با شاعرانی چون کسایی مروزی، فرخی، عنصری و منوچهری و به ویژه فردوسی، را در بر می‌گیرد. اثر فاخر «شاهنامه» و همچنین مباحث حکمی ناصرخسرو در اشعار شیخ گرکانی تاثیر بسیار گذاشته است. 

شهرستانی همچنین اظهار کرد: ‌نثر این دوره نیز فاخر، باصلابت و نیرومند و در عین حال ساده و مرسل است. «تاریخ طبری»، «زادالمسافرین» ناصرخسرو و «کشف المحجوب» هجویری نیز از نثرهای مهم دوره کرگانی است. 

در این نشست همچنین محمودرضا اسفندیار مقاله‌ای را با عنوان «شیخ ابوالقاسم کرگانی و عارفان پس از خود» را برای حاضران در نشست ارائه کرد. 

همایش دو روزه بزرگداشت شیخ ابوالقاسم گُرَّکانی از ساعت 9 تا 18 و 30 دقیقه امروز چهارشنبه هفتم خرداد 1393 آغاز شده است و فردا نيز در همين ساعت ادامه خواهد داشت.

این همایش در پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی به نشانی تهران، خیابان انقلاب اسلامی، بین چهارراه ولی‌عصر و خیابان فلسطین، نبش خیابان شهید برادران مظفر برگزار می‌شود.