مرتضي نظري در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اظهار داشت: گستردگي مطالعات و منابع داخلي و خارجي براي تاليف اين اثر، از ديگر ويژگي‌هاي كتاب «هويت انساني توسعه» به شمار مي‌آيد؛ به گونه‌اي كه بيش از 200 عنوان منبع داخلي و خارجي در تحرير اين كتاب به‌كار رفته‌اند.

پژوهشگر حوزه آموزش و پرورش تصريح كرد: دغدغه پيشرفت ايران، انگيزه‌ خاموش نشدني من براي پژوهش در پهنه توسعه بوده و هست، در هشت سال سپري شده، همواره در تلاش بوده‌ام كه از آخرين رويكردها و نظريات اين حوزه هم در منابع علمي خارجي و هم در آثار داخلي غافل نمانم، لذا در هر فرصتي كه دست مي‌داد، از طريق رسانه‌ها، مطبوعات و در ساير فعاليت‌هاي اجتماعي و فرهنگي در معطوف داشتن نگاه‌ها به مفهوم و ماهيت توسعه انساني و نقش زيربنايي آموزش و پرورش در اين فرآيند كوشش داشته‌ام كه نتيجه آن تاليف كتاب «هويت انساني توسعه» است.

نظري افزود: از ويژگي‌هاي اين كتاب «سوال‌محور» بودن آن است؛ به اين معنا كه كتاب «هويت انساني توسعه» با توجه به سطح سواد و آگاهي جامعه كه يكي از شاخص‌هاي سه‌گانه و مطرح در سنجش توسعه انساني كشورهاست، سهم و نقش آموزش و پرورش در شكل‌گيري و ارتقاي اين شاخص را مورد سوال قرار داده و به بررسي آن پرداخته است.

وي ادامه داد: چگونگي نقش آموزش و پرورش در ارتقاي سطح آگاهي جامعه در گفتارهاي هفت‌گانه كتاب، در دو سطح، تجزيه و تحليل شده است. در سطح نخست و در مقياس كلان، ضمن مفهوم‌شناسي و معرفي ماهيت توسعه انساني و شاخص‌هاي مربوط، نقش و جايگاه آموزش و پرورش در فرآيند تشكيل سرمايه انساني بررسي شده و در سطح دوم و در مقياس جامعه ايران، نقش و ارتباط نظام آموزشي در روند توسعه انساني مورد مطالعه قرار گرفته است. بر اين اساس ابتدا تصويري كلي از ويژگي‌هاي فكري و شخصيتي جامعه ايراني ارايه شده و ضمن توصيف وضع موجود نظام تربيتي و آموزش و پرورش ايران به عنوان عامل تعيين كننده در پديداري و هدايت فرهنگ رفتاري، شاخصه‌هاي «آموزش و پرورش سازگار با توسعه انساني» شناسايي، معرفي و تشريح شده‌اند. در پايان نيز پس از ارزيابي مباحث مطرح‌شده، مهم‌ترين راهبردهاي توسعه انساني از نقطه نظر شاخص سطح سواد و آگاهي ارايه شده‌اند.

مولف آموزش و پرورش عنوان داشت: در گفتار نخست اين كتاب، مفهوم، پيشينه تاريخي، ابعاد نظري توسعه انساني و ماهيت شاخص‌هاي چندگانه توسعه انساني شرح داده شده‌اند و من در اين گفتار تلاش كرده‌ام تا آشنايي بيشتري با ادبيات نوين توسعه ارايه دهم. در گفتار دوم نيز از آموزش و پرورش، اهداف و رويكردهاي آن سخن گفته‌ام كه مبناي پرداختن به اين موضوع، اين باور بوده است كه در فرآيند توسعه انساني، از محور بودن انسان صحبت مي‌شود و انسان از راه تربيت، پرورش ظرفيت‌ها و استعدادهايش مي‌تواند هم خود به توسعه برسد و هم توسعه بيافريند.

نظري بيان كرد: در گفتار سوم اين كتاب، ارتباط آموزش و پرورش در فرآيند توسعه انساني به طور مفصل و از ابعاد مختلف تبيين شده است. در گفتار چهارم نيز به مهم‌ترين تغييرات فكري و فلسفي آموزش و پرورش جديد اشاره كرده‌‌ام.

وي اظهار داشت: گفتار پنجم كتاب «هويت انساني توسعه» به ويژگي‌هاي فرهنگي و شخصيتي غالب در ميان ايرانيان اختصاص دارد كه هدفم از پرداختن به اين موضوع، ارايه تصويري واقعي از ماهيت ايراني بوده است تا خوانندگان پس از آگاهي از چيستيِ توسعه انساني و وضعيت نظام تربيتي موجود، جامعه ايراني را مورد ارزيابي قرار دهند. در واقع، اين گفتار با درك اين ضرورت آمده كه براي قرار گرفتن در مسير توسعه انساني بايد تصويري از شخصيت خود داشته باشيم تا با شناخت درست و واقع بينانه از ويژگي‌هاي رفتاري، عادت‌ها و خلقيات خود، موانع دروني توسعه يافتگي را بهتر تشخيص بدهيم.

مولف حوزه آموزش و پرورش گفت: در گفتار ششم، وضع موجود نظام آموزشي ايران را به طور دقيق، تحليل و بررسي كرده‌ام و فاصله نظام تربيتي امروز ايران با وضع مطلوب و شايسته را شرح داده‌ام. همچنين «راهبردهاي توسعه انساني» موضوع گفتار پاياني كتاب است كه در اين گفتار تلاش كرده‌ام با تاكيد بر شرايط جامعه ايران، پيام‌هايي گزيده و راهبردي را ارايه دهم.

نظري تصريح كرد: اين كتاب، پاسخي است به يكي از مناقشه‌انگيز‌ترين موضوعات توسعه ايراني، دغدغه‌اي كه صاحب‌نظران مسايل ايران و توسعه يافتگي، با ادبياتي به آن نگريسته‌اند و به دنبال پاسخي بوده‌اند كه من در اين كتاب اين دغدغه يعني موانع پيشرفت و توسعه ايران را از منظر نظام تربيتي و فرهنگي و بستري كه ما را به يك ايراني تبديل مي‌كند، بررسي كرده‌ام و مطالعات خود را بر اين اساس پيش برده‌ام.

وي ادامه داد: در اين كتاب ضمن مروري گذرا بر ويژگي‌هاي شخصيتي و روحيات چيره و غالب در ميان ايرانيان، اشاره شده است كه براي قرار گرفتن در مسير توسعه ناگزيريم كه خلقيات غلطي كه در فرهنگ و شخصيت ما ريشه دوانيده و به مانعي اساسي در مسير توسعه و پيشرفت ما مبدل شده است را اصلاح كنيم.

پژوهشگر حوزه آموزش و پرورش در پايان گفت: موانع اصلي توسعه به ساختار تربيتي ما برمي‌گردد كه از ما شهرونداني ساخته كه متكي به خود نيستيم، كمتر به هم اعتماد مي‌كنيم، تصويري از منافع ملي و خواست عمومي در ذهن نداريم و بالاخره اين كه در برابر مشكلات و مسايل، بيشتر انتقاد مي‌كنيم و كمتر راه‌حل ارايه مي دهيم. به همين دليل افق‌هاي دور دست و چشم‌اندازي از آينده در ما وجود ندارد، دم را غنيمت مي‌شماريم، رتق و فتق امروز و طي شدن امور دم دستي اولويت بالاتري براي ما دارد. با نگاه علت‌جويانه بايد گفت حاكميت نگرش‌هاي نادرست بر آموزش و پرورش و موضوع تربيت است كه چنين وضعي را به وجود آورده است و اصلاح تمام اين‌ها منوط به اصلاح نظام تعليم و تربيت ما مي‌شود. كتاب «هويت انساني توسعه» سهم نظام تربيتي و آموزش و پرورش را در از بين بردن موانع اصلي توسعه بيان كرده است.

كتاب «هويت انساني توسعه» اثر مرتضي نظري در شمارگان 3000 نسخه و 250 صفحه رقعي از سوي انتشارات جامعه‌شناسان به زودي روانه بازار نشر خواهد شد.