نویسنده کتاب «لیبرال دموکراسی؛ آرزویی ناتمام»:
لیبرال دموکراسی در پیشرفتهترین کشورها نیز تحقق نیافت
عنوان کرد: لیبرال دموکراسی به معنای رسیدن به حق مردم و برآورده شدن آرزوهایشان است که البته تاکنون در پیشرفتهرین کشورها نیز تحقق نیافته است.
دکتر لبیبی با اشاره به این که این نظریات از سخنان ارسطو و افلاطون آغاز شده، یادآور شد: این مساله به این معنا نیست که ارسطو هم لیبرالیسم را به معنای امروزی مطرح کرده بلکه هر مفهومی که به دموکراسی نزدیک بوده را بیان داشته است.
وی با اشاره به این که پیدایش دموکراسی از دوران ارسطو آغاز میشود، تصریح کرد: این کتاب در ابتدا به تعریف واژگانی از دموکراسی ميپردازد و آن را به زبان ساده، حکومت مردم بر مردم میداند. لیبرال دموکراسی آخرین آرزوی انسان عصر جدید برای ایجاد حکومتی است که در سایه آن انسان به نهایت رشد و تعالی برسد و از حداکثر آزادی و رفاه برخوردار شود.
نویسنده کتاب «خانوادهها در دنیای امروز» با تاکید بر این که فصل نخست این نوشتار به مفهوم لیبرال دموکراسی و ساختار آن در دنیای امروز و ریشهیابی تاریخی پرداخته است، اظهار داشت: اشکال ششگانه حکومت ارسطو و افکار دموکراسی تکاملی «جان استارت میل» در این اثر بیان شده است.
وی با بیان این که «بر اساس دیدگاه "جان استوارت میل" حکومت تحت کنترل فقرا یا ثروتمندان، فاسد است درحالی که حکومت دموکراسی باید در اختیار طبقات متوسط باشد» اظهار داشت: «میل» به زنان نیز به عنوان اقلیتهای جامعه توجه ميکند ولی دیدگاه او درباره این قشر جامعه نسبت به نظریات برابریخواهانه قابل بررسی نیست.
وی با تاکید بر این که در هر دوره تاریخی تغییرات اجتماعی رخ داده و هر فردی نظریات گذشتگان را بررسی و آنها را نقد یا تکمیل کرده است، تصریح کرد: برای نمونه «الکسی دوتوکویل» نیز نظریهای درباره دموکراسی، ایمان و اعتقادات مذهبی بیان داشته و اعتقاد او بر سازگاری دین و دموکراسی بوده است.
دکتر لبیبی در ادامه بیان داشت: در سالهای گذشته در مسیحیت تحولات زیادی ایجاد شد، فرقه پروتستان مسیحیت را از جامعه حذف و آن را به درون خانوادهها محدود کرد، بنابراین نقش دین در جامعه کمرنگ شد.
وی ادامه داد: در کشورهای اروپایی و آمریکایی مذهب به یک اعتقاد فردی تبديل شد. فرد مجاز به فعالیتهای مذهبی است، در صورتی که در سیاست دخالتی نداشته باشد، اما دین اسلام یک دین سیاسی است که برای اصلاح فرد و جامعه در کنار یکدیگر طراحی شده است و علمای دینی دین و سیاست را مکمل یکدیگر میدانند.
دکتر لبیبی یادآور شد: در جوامع غربی هدف اصلی، پیشرفت و رفاه مادی است اما جوامع اسلامی تنها به مسایل دنیایی توجه نميکنند و ارزشهای متعالی و روحانی را نیز مدنظر قرار میدهند. بنابراین این امر سوای از مسایل عادی روزمره، اعتقادات را نیز بررسی میکند.
نویسنده آثار جامعهشناسی درباره دیگر نظریهپردازان حوزه دموکراسی اظهار داشت: «مارتین لیپست» نیز با ارایه نظریه «ثبات دموکراسی» توضیح میدهد دموکراسی در جامعهای برقرار است که سطح رفاه اجتماعی بالاتری داشته باشد. جامعهای که با مشکلات مالی و اقتصادی دست به گریبان است، نمیتواند به دموکراسی بیندیشد. البته این نظر در آثار «هانتینگتون» هم دیده میشود که البته نظریه «لیپست» را به صورت مطلق قبول ندارد.
وی با اشاره به این که ثروت برای دموکراسی امری ضروری است، تصریح کرد: البته این به معنای این مساله نیست که کشورهای فقیر امکان دموکراسی ندارند، بلکه در برخی کشورها نیز استثناهایی دیده شده است، اما اگر هم دموکراسی تا حدودی در این کشورها ایجاد شود، بر اثر فشارهای اقتصادی از میان خواهد رفت.
دکتر لبیبی با بیان این که «پارامتر دین باید به مبحث دموکراسی افزوده شود» توضیح داد: حتی در کشورهایی نظیر سوئد و سوئيس که مهد دموکراسی نامیده میشوند نیز بسیاری از افراد از زندگی خود رضایت ندارند و این مساله نیز به خاطر حذف دین و مسایل معنوی از زندگی است.
وی در پایان با اشاره به این که در حوزه جامعهشناسی دموکراسی آثار زیادی نگاشته شده است، اظهار داشت: بیشتر منابع برای تالیف این اثر، کتابهای لاتین و منابع اینترنتی بودند. تعداد افرادی که در این زمینه صاحب نظرند، به مراتب بیشتر از افرادی است که در این کتاب نامبرده شدهاند، ولی برای آوردن نام و نظریه این افراد حجم زیادی مطلب که از حوصله خواننده خارج بود، باید آورده میشد که البته میتوان کتاب دیگری درباره آن افراد نیز نگاشت.
چاپ اول کتاب «لیبرال دموکراسی؛ آرزویی ناتمام...» اثر دکتر محمد مهدی لبیبی در 1100 نسخه، 253 صفحه و بهای 65000 ریال از سوی انتشارات افکار منتشر شد.
نوشتار حاضر دارای فصولی نظیر «مفهوم دموکراسی، ارسطو؛ اشکال ششگانه حکومت، جان استوارت میل، الکسی دوتوکویل، ژورف شومپیتر، آیزایا برلین، مارتین لیپست و آرنولد کافمن» است.
در بخشی از مقدمه این کتاب آمده است: «تاریخ مبارزات سیاسی در کشورهای مختلف جهان همواره برای کسب آژادی و ایجاد حکومتی بوده است که در آن برابری همه اقشار جامعه حفظ شده و همه انسان ها از حقوق مدنی و مشارکت سیاسی برخوردار باشند.»
الکسی دوتوکویل نیز در بخشی از نظریات خود میگوید:«از مردمی که فرمانبری خداوند نکنند و خودشان خدای خود باشند، چه انتظاری میتوان داشت!»
نظر شما