به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در رشت، کتاب «گیلان در بستر زمان» حاصل پژوهش حسن رضازاده رودکُلی است که انتشارات سپیدرود در ۲۲۰ صفحه منتشر کرده و در دسترس علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ گیلان قرار داده است.
محقق پس از پیشگفتار و شرح موقعیت جغرافیایی و موقعیت ریاضی گیلان و بیان توضیحاتی از گیلان در متن تاریخ در ۲۰ صفحه نخست کتاب، پژوهش خود را در فصولی شامل «دریای خزر، کاسپین» با توضیحاتی در مورد نام خزر، رودخانه سپیدرود، اقوام گیلانی، زبان و لهجه گیلکی، «تمدن گیلان در عصر باستان» و بیان مطالبی در مورد گیلان در عصر سنگ و گیلان در عصر فلز، «گیلان در عصر اساطیری(پیش از تاریخ)» و ارائه توضیحاتی در مورد هوشنگ پیشدادی، حکومت ضحاک، حکومت فریدون، حکومت منوچهرو حکومت کیخسرو، «گیلان از عصر سومریان تا عصر دربیکها» و بیان مطالبی در مورد عصر سومریان، کاسها، کادوس، آماردها، سکاها، دربیکها یا اوربیکها، «گیلان در عصر تاریخ (باستان)» و ارائه توضیحاتی مرتبط با عصر مادها، هخامنشان، سلوکیان، اشکانیان یا پارتها و ساسانیان، «گیلان در عصر تازش اعراب به ایران» و بیان مطالبی در مورد تازش اعراب به ایران، ابومسلم و دیلمان، «گیلان در سدههای میانی (دوره حکومتهای متقارن)» و ارائه توضیحاتی در خصوص عصر طاهریان، علویان طبرستان (شیعیانزیدی) ، حضور ساداتعلوی به گیلان، نخستین دولت علویان طبرستان، آل وهسودان، هوسم، آل مسافریان (سالاریان) و حسن صباح، اسماعیلیان، حمله روسها به گیلان، آلزیار و آلبویه، «گیلان در عصر حاکمیت ترکان» و بیان مطالبی در مورد زمانه گیلان در عصر غزنویان، مغولان، عصر سلجوقیان و خوارزمشاهیان، تیموریان، تیمورلنگ و عصر سلطان محمد خدابنده، «گیلان در دوران حاکمیت خاندان صفویه» و ارائه توضیحاتی مرتبط با عصر شاه اسماعیل اول، شاه طهماسب اول، حکومتهای محلی بیهپیش و بیهپس، عصر شاه عباس اول، شاه عباس اول و خاناحمد گیلانی، مسجد صفی رشت (از بناهای تاریخی دوره صفویه)، «گیلان در عصر حکومت نادرشاه افشار» و بیان مطالبی در مورد قدرت گرفتن حاجی جمال فومنی و گیلان در عصر عادلشاه افشاری، «گیلان در عصر زندیه» و ارائه توضیحاتی در مورد حکومت محلی هدایت الله خان و «گیلان در دوران معاصر» و بیان مطالبی در مورد گیلان در عهد حکومت قاجاریه و آقا محمدخان قاجار به رشته تحریر درآورده است.
رضازاده در پیشگفتار کتاب، با اشاره به موقعیت تاریخی جغرافیایی و فرهنگی سیاسی منطقه و همچنین چگونگی سیر تکاملی بودن اقوام گیلان، کتاب را تاریخچهای برای تعالی اندیشه و عمل برای ساختن و بهبودی سنت و فرهنگ بومی آن و سپس تطبیق جملگی با فرهنگ غنی و وسیع ملتی بزرگ بهنام ایران عنوان کرده است.
وی نوشته است: گذشته از تاریخ پرفراز و نشیب گیلان و دفینههای با ارزش میراث فرهنگی آن، طبیعت زیبا و مناطق دیدنی این سرزمین، چشمان مشتاقان را به سوی خود هدایت میکند، سرزمینی که وفور بارانهای دلانگیزش، رودهای پرآب، جنگلهای سربه فلک کشیده، چمنزارهای باطراوتش، جلوهای از زیباییهای خالق هستی را در بر دارد که نویددهنده ثروتی عظیم و برکتی بیپایان و نعمتی بیدریغ برای انسان میباشد.
پژوهشگر کتاب در بخش دیگری از پیشگفتار ؛ تاریخ را آیینهای عبرت انگیز دانسته و حقیقت تاریخ را در واقع حقیقت میراث فرهنگی و تمدنی گذشته عنوان کرده که لازمه آن انتقال به نسل حال و سپردن به نسل بعد خواهد بود زیرا ملتی که از گذشته خود بی خبر و ناآگاه باشد، بدان معناست که از هویت و فرهنگ خود غافل و به دور میباشد و اضافه کرده است: تاریخ، میراث گرانبهای ملتها و به قولی بخشی از فرهنگهاست که جملگی در شکلگیری و ساختن آن سهم فراوان دارند. بدین اعتبار دانستن و شناخت علمی از تاریخ مدنی و ژئوپلیتیک منطقه زیست و فرهنگ و سنت نیاکان آن، نیازمند پویایی ذهنی و جستجوگری خواهد بود ... سرزمین سبز و سربلند گیلان با تکیه بر کوه های زنجیره ای البرز که تماشاگر آب های نیلگون و امواج سحرانگیز دریای خزر (کاسپین) است، خبر از پیشینه ای چندین هزار ساله دارد که چون الماسی در تاریخ تمدن ایران می درخشد. یادگارهای تپه مارلیک و دفائن تالشی، ظروف سفالین، جام های طلایی، مجسمههای گلی و ... گنجینه های پربها، از میراث انسانی و تمدن والای قومی، در این خطه سرسبز و با طراوت را به تماشا گذاشته است.
نظرات