به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در قزوین، استاندار قزوین در مراسم پاسداشت اهداگران سند و مدارک تاریخی (گرامیداشت روز اسناد ملی و میراث مکتوب) با بیان اینکه قزوین دارای یک جایگاه استراتژیک در تاریخ ایران است و ما شاهد رنگینکمان اقوام و نقطه تلاقی تاریخ، مذهب و طبیعت در قزوین هستیم، بر ضرورت حفاظت از میراث مکتوب این استان تاکید و بیان کرد: دولت برای تبدیل شدن قزوین به یک مقصد گردشگری جهانی و ایجاد اشتغال از طریق این ظرفیتها، با تمام توان اقدام خواهد کرد.
محمد نوذری با اشاره به اهمیت مطالعه تاریخ در جامعه اظهار داشت: قزوین یکی از غنیترین صفحات تاریخ ایران است که از دوران پیش از اسلام (اشکانیان، ساسانیان و هخامنشیان) تا عصر شکوه سلجوقیان و دوران ایلخانان همواره نقش تعیین کنندهای در تحولات کشور و جهان ایفا کرده است.
استاندار قزوین در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع میراث مکتوب پرداخت و آن را فراتر از کاغذهای قدیمی توصیف کرد و گفت: میراث مکتوب، حافظه تاریخی ملت است. همانگونه که انسان بدون حافظه فاقد هویت است، ملتی که از مکتوبات خود فاصله بگیرد، هویت خود را از دست خواهد داد.
نوذری با قدردانی از نقش خیران و فعالان فرهنگی در اهدای اسناد به کتابخانه ملی تأکید کرد: این اقدام تنها یک وظیفه دولتی نیست، بلکه یک وظیفه ملی است. من به عنوان نماینده دولت، حفاظت از این آثار را به عنوان بخشی از هویت ایران بزرگ، وظیفه اصلی خود میدانم.
وی همچنین با اشاره به مناسبتهایی همچون روز اسناد ملی، بزرگداشت شیخ کلینی و آیین پنجاهبدر، بر پیوستگی میان مذهب، ملیت و احترام به طبیعت در فرهنگ قزوین تأکید کرد و افزود: سنتهای بومی ما نشان دهنده ماندگاری فرهنگ ایران از دوران پیش از اسلام تا امروز است و ما در برهه فعلی، بیش از هر زمان به این پیوستگی تاریخی نیاز داریم.
استاندار قزوین در ادامه به پتانسیلهای استان قزوین اشاره و بیان کرد: قزوین برخلاف بسیاری از استانها که تنها در یک حوزه (طبیعت یا مذهب) تمرکز دارند، دارای ترکیبی از آثار تاریخی، شخصیتهای برجسته مذهبی و طبیعت بینظیر است. همچنین برخورداری از هزاران هکتار باغستان، ظرفیتی است که باید با تمام توان برای معرفی به گردشگران از آن استفاده کرد.
دیجیتالسازی یکی از اولویتهای مرکز اسناد قزوین است
مدیرکل مرکز اسناد و کتابخانه ملی استان قزوین نیز در این مراسم با اشاره به دستاوردهای شاخص در مدیریت اسناد دولتی از تلاش برای حفظ میراث نسخ خطی، دیجیتالسازی منابع و اجرای پروژههای تاریخ شفاهی خبر داد و با تاکید بر اهمیت سرمایه اجتماعی در استان قزوین، بر نقش محوری این مرکز در حفظ هویت فرهنگی منطقه تاکید کرد.
زهره ترکمن با اشاره به اقدامات اسنادی انجام شده بیان کرد: در حال حاضر حدود ۸۰۰۰ پرونده دولتی در مرحله پیش آرشیو قرار دارند که نیاز به تنظیم و فهرستنویسی دارند و در راستای بهینهسازی فضای اداری که توسط این اسناد اشغال شده بود، تاکنون نزدیک به ۵۰۰۰ متر مربع از فضاهای بایگانی آزادسازی شده است.
وی همچنین به اسناد اهدایی اشاره کرد و گفت: علاوه بر پروندههای دولتی، مجموعهای شامل ۴۶۴ پرونده از اهداییهای ارزشمند خاندانهای محلی در اختیار داریم که پژوهشگران از آنها بهرهمند میشوند.
ترکمن در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت حفظ نسخههای خطی پرداخت و از خرید موفقیتآمیز نسخههای خطی ارزشمند در سال گذشته خبر داد.
وی تصریح کرد: با تلاشهای صورت گرفته، نسخه خطی بسیار مهمی خریداری شده که در حال نگهداری در تالار کتابخانه ملی استان قزوین است. از جمله این آثار، نسخهای مربوط به دوران شاه طهماسب است که منبع اصلی بسیاری از نگارشهای بعدی محسوب میشود.
ترکمن افزود: دیجیتالسازی، به یکی از اولویتهای اصلی این مرکز تبدیل شده است و نشریه تاریخی «ولایت» اکنون به عنوان یکی از منابع اصلی و دیجیتال در مطالعات تاریخی و اسنادی مورد استفاده قرار میگیرد.
مدیرکل مرکز اسناد قزوین با اشاره به وضعیت کتابخانههای عمومی و با ابراز تأسف از وضعیت برخی کتابخانههای غیرفعال، به ویژه در بخش آموزش و پرورش بیان کرد: بسیاری از این کتابخانهها دارای ارزش بسیار بالایی هستند. ما در حال بررسی هستیم تا کتابهای قابل مبادله را در اختیار کتابخانههای فعال قرار دهیم و بقیه را برای حفظ و نگهداری به مرکز تهران منتقل کنیم.
ترکمن به تاریخچه کتابخانهسازی در قزوین اشاره کرد و یادآور شد: نخستین کتابخانه عمومی قزوین در سال ۱۳۴۵ بنیانگذاری شده است.
ترکمن در ادامه اعلام کرد: با همکاری با ۲۸ نفر از بزرگان و شخصیتهای برجسته استان، حدود ۱۵۰ ساعت مصاحبه ضبط کردهایم که بخشی از حافظه تاریخی شهر است.
قزوین گنجینهای برای زبانشناسان است
حمید عابدیها، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه بینالملل قزوین نیز در این مراسم با نگاهی عمیق به مؤلفههای هویت، قزوین را نه تنها یک «ایران کوچک»، بلکه یکی از اصلیترین پایگاههای حفظ اصالت زبان فارسی و تبلور مکتب تشیع در تاریخ ایران دانست.
وی بر اهمیت پیوند میان «زبان، ملیت و مذهب» به عنوان سه رکن اصلی هویت ایرانی تأکید کرد و گفت: قزوین در تمامی این سه مولفه، نقشی فراتر از یک استان معمولی ایفا کرده است.
عابدیها با اشاره به نقش تاریخی شخصیتهای برجسته ایرانی در حفظ انسجام ملی، از خواجه نظام الملک طوسی یاد کرد و افزود: در دوران حملات مغول، وقتی بسیاری از مراکز فرهنگی و مذهبی در خطر نابودی بودند، شخصیتهایی همچون طوسی با نگاه ملی و مذهبی خود، مانع از مخدوش شدن هویت و ملیت ما شدند؛ همانگونه که امروز ما به یاد گوهرشاد و میراث بزرگ آنها هستیم.
وی در تحلیل نقش ادبی قزوین، ارتباط میان حکیم ابوالقاسم فردوسی و حمدالله مستوفی را بسیار حائز اهمیت دانست.
عابدیها تصریح کرد: اگر فردوسی در دوران حمله عربها، با سرودن شاهنامه زبان فارسی را از نابودی نجات داد، حمدالله مستوفی نیز در قرن هفتم و هشتم میلادی، در همین خاک قزوین، با نگارش کتاب «ظفرنامه»، به بقای زبان فارسی و تثبیت هویت اسلامی ادامه داد. مستوفی با نگاهی که هم به تاریخ ایران و هم به اسلام داشت، پیوند میان این دو را در آثار خود مستحکم کرد.
عابدیها با مرور دوران پایتخت بودن قزوین در سلسله صفوی، به بازسازی ساختار مذهبی استان قزوین پرداخت و تشریح کرد: در قرن دهم و یازدهم، زمانی که قزوین دارالحکومه بود، با فراخوان دانشمندان بزرگ از جبلعامل لبنان و حضور شیخ بهایی، این شهر به کانون تبلور معارف اسلامی شیعی تبدیل شد. حضور شخصیتها و عالمان بزرگ، باعث شد مکتب تشیع در قزوین به غلظت و رواج بینظیری دست یابد که ریشه در حضور پویای دانشمندان و مرکزیت سیاسی آن دوران داشت.
وی در ادامه با اشاره به ویژگیهای زبانی قزوین اظهار داشت: قزوین یکی از اصلیترین و سالمترین پایگاههای حفظ زبان فارسی جدید (دوره سوم) است. از منظر زبانشناسی، لهجه فارسی قزوینی محصول ترکیب هوشمندانهای از بقایای فارسی میانه (پهلوی) و زبان فارسی دری است که باعث شده این گویش، ویژگیهای اصیل و دستنخوردهای را در خود حفظ کند.
او عنوان کرد: این ویژگیهای زبانی و تاریخی، قزوین را به گنجینهای برای پژوهشگران علوم اجتماعی و زبانشناسان تبدیل کرده که باید از این ظرفیت در جهت معرفی هویت ملی بهره برد.
در پایان این نشست از قرآن نفیس متعلق به دوره قاجار که توسط خانواده خیابانی به مرکز اسناد قزوین اهدا شده، رونمایی شد. همچنین اهدا کنندگان اسناد تاریخی به این مرکز نیز مورد تقدیر قرار گرفتند.
نظر شما