سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مریم ملکزاده، نویسنده و پژوهشگر: خلیج فارس، نگین فیروزهای غرب آسیا، نه تنها از منظر ژئوپلیتیکی و اقتصادی اهمیت زیادی دارد بلکه از دیدگاه علمی نیز گنجینهای ارزشمند است. این گستره آبی نیمه بسته محدودهای است با ویژگیهای اقیانوسنگاری، زمینشناسی و زیستمحیطی که آن را کانون توجه پژوهشگران قرار داده است.
ویژگیهای اقیانوسنگاری
میانگین شوری آب در خلیج فارس به طور قابل توجهی بالاتر از آبهای اقیانوسی آزاد است. این امر به علت حجم بالای تبخیر و ورودی محدود آب شیرین از رودخانهها است.
جریانهای آبی در خلیج فارس بیشتر تحت تأثیر بادهای موسمی و جزر و مد قرار دارند. ورودی اصلی آب از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد و خروجی نیز بیشتر از همین تنگه است. چرخش آب در خلیج فارس بر خلاف چرخش عقربههای ساعت است.
خلیج فارس به طور کلی کمعمق است. عمیقترین نقاط آن در حدود ۱۰۰ متر و در امتداد سواحل ایران قرار گرفتهاند. اما با وجود چالشهای زیستمحیطی، خلیج فارس از تنوع زیستی قابل توجهی برخوردار است.
جنبههای زمینشناسی
خلیج فارس بخشی از صفحه عربستان است و شکلگیری آن با برخورد این صفحه با صفحه اوراسیا در ارتباط است. رسوبات فراوان، به ویژه کربناتها، در کف خلیج فارس انباشته شده که حاصل فعالیتهای بیولوژیکی در طول میلیونها سال است. وجود میدانهای عظیم نفت و گاز در این منطقه نیز مستقیماً با تاریخچه زمینشناسی و رسوبی آن ارتباط دارد.
شکنهای مرجانی
این خلیج میزبان سیستمهای مرجانی است که زیستگاه مهمی برای گروه زیادی از موجودات دریایی محسوب میشوند. انواع ماهیها، سختپوستان، نرمتنان، لاکپشتهای دریایی و پستاندارانی دریایی مانند دلفینها و انواع دیگری که خاص این منطقه هستند، در آبهای خلیج فارس زندگی میکنند. در سواحل با جزر و مد آب نیز جنگلهای مانگرو (حرا) نقش حیاتی در حفاظت از ساحل، پرورش لارو آبزیان و تصفیه آب دارند.
خلیج فارس چیزی بیشتر از یک آبراه سیاسی و اقتصادی است. موزهای طبیعی و آزمایشگاهی علمی است که هر روز با کشفی جدید، پنجرهای جدیدی از دانش را نشان میدهد.
نظر شما