به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، در آستانه سالروز ولادت امام رضا(ع) و همزمان با دهه کرامت با حضور جمعی از مدیران، کارشناسان و پژوهشگران سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، از نسخه خطی «خطبه توحیدیه» منسوب به امام رضا(ع)، موجود در کتابخانه رضوی در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی این آستان مقدس، رونمایی شد.
در این برنامه، از نسخه ترجمه فارسی خطبه توحیدیه که توسط عبدالله بن محمد طباطبایی در قرن ۱۲ هجری قمری، بهخط نسخ خوش ۱۴ سطری، بر روی ۳۵ ورق در ابعاد ۱۷/۷ در ۱۱ سانتیمتر، کتابت شده است، رونمایی شد.
این نسخه نفیس، در سال ۱۳۷۵ شمسی، توسط محمدجواد عالمی، به کتابخانه حرم مطهر رضوی، اهدا شده و با شماره ۲۳۲۵۹ در این کتابخانه نگهداری میشود. همچنین این اثر با توجه به نفاست آن در قالب فاکسیمیله، منتشر شده و در دسترس اهل علم و پژوهش قرار دارد.
محمد وفادار مرادی، محقق و کارشناس کتابهای خطی با موضوع «سروش توحید در مجلس انس امام رضا(ع)»، در این مراسم اظهار کرد: پس از کتاب قرآن، همچنین صحیفه سجادیه و نهجالبلاغه، افادات وجود مقدس عالم آل محمد، حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، بیشترین آثاری است که مورد توجه کاتبان کانونهای استنساخ قرار گرفته است.
وی گفت: حضرت رضا(ع)، ۲۰ سال امامت کردند که ۱۰ سال آن همزمان با دوران هارونالرشید عباسی، پنج سال آن معاصر با امین عباسی و پنج سال نیز معاصر با مأمون عباسی بوده است. در نهایت، این امام همام در سال ۲۰۳ هجری قمری، به شهادت رسیدند.
وفادار مرادی ادامه داد: حضرت رضا(ع) مورد خدعه مأمون عباسی که قرار میگیرد، این فرصت را مغتنم شمرده و تجلیات ارزشمندی از خود به یادگار میگذارند. این تجلیات را میتوان در مباحث توحید، نبوت، احکام و...، مورد بررسی قرار داد.
وی درباره چگونگی انتقال فضائل امام هشتم(ع) در طول تاریخ نیز عنوان کرد: املاء حدیث، از جمله این اقدامات بوده است که مشهورترین آن، کتابت حدیث نورانی «سلسله الذهب» در نیشابور، است.
این محقق افزود: مناظرات حضرت رضا(ع) با ادیان نیز از دیگر مسیرهای کسب فضائل ایشان بوده که در حوزههای کلام، حکمت، الهیات و مباحث سنگین فلسفه، مطرح شده است.
وی گفت: کتابها و رسالههای مستقلی که به حضرت رضا(ع)؛ چه یقیناً و چه منسوب، انتساب دارد، از دیگر منابع کسب این فضائل بوده است. بهطور مثال، میتوان از آثاری نظیر «صحیفه الرضا(ع)»، «فقه الرضوی» و...، نام برد.
وفادار ادامه داد: همچنین میتوان به رسالههایی که حضرت رضا(ع) در جواب مأمون عباسی، فرمودند، همچون «طبالرضا(ع)» یا «رساله ذهبیه» و «خطبه توحیدیه»، اشاره کرد.
وفادار بیان کرد: حضرت رضا(ع)، رساله یا خطبه توحیدیه را بهطور کامل با رهنمود و راهگشایی تکیه به وحی الهی و قرآن شریف، بیان فرمودند، اما چشمانداز حکمت، منطق و استدلال را هم در فرمایشات خود، رعایت کردند. چراکه در آن دوران، مکاتب مختلف وجود داشته و شبهات بسیاری در حوزه خداشناسی مطرح شده است.
وی در خصوص منابع خطبه توحیدیه نیز گفت: از جمله این منابع میتوان به کتاب عیون اخبار الرضا(ع)، کتاب توحید شیخ مفید، کتاب مجالس شیخ طوسی(متوفای ۴۶۰قمری) و...، اشاره کرد. همچنین محمد بن یحیی علوی و قاسم بن ایوب علوی، از جمله راویان این اثر بودند.
این کارشناس حوزه کتابهای خطی در ادامه، به خوانش بخشهایی از کتاب خطبه توحیدیه و بیان استدلالهای مباحث توحیدی پرداخت که حضرت رضا(ع)، آنها را آگاهانه در این اثر مطرح کرده بودند. بحث زوجیت در آفرینش، از جمله این مباحث بود.
نظر شما