سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مرجانه حسینزاده: همزمان با دهه کرامت، عطر یاد و نام حضرت ثامن الحجج، علیبن موسی الرضا (ع)، فضای شهر و دلها را معطر ساخته است. این ایام فرصتی است، تا بار دیگر به فضائل و سیره نورانی آن امام همام رجوع کنیم و از چشمه جوشان هدایت و معرفت او جرعهای بنوشیم. سیره رضوی، تنها مجموعهای از روایات تاریخی و فضائل اخلاقی نیست؛ بلکه گنجینهای است بیپایان از آموزههایی که همچون چراغی فروزان، راهنمای زندگی فردی و اجتماعی ماست.
در این ایام، معرفی و مطالعه کتابهایی که به تبیین سیره، علم، اخلاق، مبارزات و ابعاد مختلف زندگی آن امام همام پرداختهاند، مغتنم است. مطالعه این آثار، نه تنها باعث آشنایی عمیقتر ما با شخصیت بیبدیل امام رضا (ع) میشود، بلکه آموزههای حیاتی را به ما میآموزد، آموزههایی که میتواند چراغ راه زندگی و منبعی غنی برای خلق آثار ماندگار ادبی و پژوهشی باشد.
کتاب «اثر درمانی دعا و نیایش با تکیه بر صحیفه رضویه»
کتاب «اثر درمانی دعا و نیایش با تکیه بر صحیفه رضویه» به قلم مهدی احمدی فراز که توسط بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی منتشر شده، در خصوص واکاوی نیایش است، اینکه نیایش تنها عرصه خواندن نیست بلکه صحنه شناختن هم هست. نیایش نوعی تفکر است که انسان را به مبدأ هستی متصل میکند. این کتاب به این موضوع میپردازد که نیایش پیوند فکری و عاطفی فرد با پروردگار جهان و پرواز روح انسان به سوی خدا، یا پرسش عاشقانه کانون غیرمادی جهان است. نیایش کنشی است که همواره واکنشی مثبت در پی دارد. نیایش فقط راز و نیاز و درخواست نیست، بلکه نوعی دریافت است. نیایش مشق عشق، تمرین هنر، ابزار زندگی و ابزار بندگی است. نیایش نمودار کوشش انسان برای ارتباط با وجود نامرئی هستی است. نیایش یادآور این نکته است که هرچند بشر پایبند زمین است، اما دل در آسمان دارد.
کتاب «اثر درمانی دعا و نیایش با تکیه بر صحیفه رضویه» شامل ۱۱۷ دعای منتخب از ادعیه امام رضا علیهالسلام است و هدف اصلی آن ایجاد نگرش کارکردگرا به مفاهیم ادعیه است. البته تحلیل همه مفاهیم انتخابی نیاز به کتاب مستقل دارد و نویسنده در این کتاب فقط اشاره مختصری به مباحث بهداشت روانی کرده است. همچنین با توجه به اینکه مضامین دعا برگرفته از مفاهیم قرآنی هستند، برخی از مفاهیم دعایی با مضامین قرآنی ذکر شدهاند.
از آنجایی که ائمه ما از سلاح دعا در تربیت عقاید و انتقال آن به پیروان خود بهره گرفتهاند، نویسنده نیز برخی از ویژگیهای اسلامی را با مضامین دعا نقد کرده است.
عالیترین نمونه این گونه نیایش را در کلام نورانی ائمه معصومین علیهمالسلام، به ویژه ادعیه حضرت رضا علیهالسلام میتوان یافت. این کتاب میکوشد با انتخاب برخی از عبارات دعا و با نگاهی علمی ـ روانشناختی به تبیین ادعیه صحیفه رضویه در ارتقای بهداشت روانی بپردازد. بدین منظور نگارنده در مقدمه، نگرشی جامع نسبت به نیایش، بهداشت روانی و رابطه آن با دعا ارائه کرده و تأثیر نیایش را بر سلامت مورد بررسی قرار داده است. آنگاه الگوهای شناختی، رفتاری و عاطفی مؤثر بر بهداشت روانی را براساس مضامین دعاها تحلیل مختصری کرده است.
کتاب «امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) در منابع اهل سنت»
اثری از گروه نویسندگان به اهتمام حسین لطیفی است که به سیره علمی و عملی حضرت، فضایل و کرامات، ولایتعهدی، روایات رضوی، شهادت و.. پرداخته است.
از آنجایی که امامان شیعه نزد عالمان مذاهب اسلامی همواره از جایگاه والایی برخوردار بودهاند و از آن بزرگواران در منابع حدیثی، کلامی، عرفانی و تاریخی به عنوان مرجعیت علمی و دینی و نمونههایی کامل برای پیروی یاد شده است.
امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) حقیقتی نورانی است که انوار درخشان شخصیت و دانش او، تنها در مکتب شیعه نبوده، بلکه شعاع نورش سایر فرق و مذاهب اهل سنت را نیز فرا گرفته، بهگونهای که آنان را به بیان سخنانی در ستایش و مدح آن حضرت وادار کرده است.
امام، شخصیتی است که به اعتراف تمام مذاهب اسلامی، عالم آل محمد(صلی الله علیه و اله وسلم) و پاره تن رسول خدا است. بزرگواری که بزرگان اهل سنت، در برابر شخصیت نورانی آن حضرت و زیارت مضجع شریفش متواضعانه سر تعظیم فرود آورده و ادای احترام میکنند و زیارت مرقد پاکش را سنت و فضیلت میانگاشتند. چنانکه ابنراهویه به هنگام ورود امام رضا(علیه السلام) به حوالی نیشابور به نشانه مودت و احترام، مهار مرکب امام را به دوش کشید و گفت: «به روز قیامت نزد ملک علاّم جلّ جلاله وسیله نجاح و وصیله فلاح من این است که روزی در دنیا خادم و مهارکش مرکب حضرت سلطان [امام رضا (علیه السلام)] خود بودهام».
بزرگان دیگر مثل ابن حبّان بُستی شافعی که میگوید «بارها به زیارت قبر امام رضا(علیه السلام) مشرف شدم و در زمان اقامتم در طوس هرگاه با مشکلی روبهرو میشدم به زیارت قبر امام رضا(ع) میرفتم و از خدا میخواستم مشکلم را بر طرف سازد و خداوند مشکل مرا حل میکرد و بارها این موضوع را تجربه کردم».
و نیز محمدبنعلیبنسهل از فقیهان بنام شافعی دراینباره گفته است «هر مشکلی از امور دینی و دنیوی بر من عارض میگشت برای حل آن گرفتاری، به زیارت مرقد مطهر امام رضا(علیه السلام) میرفتم و درکنار آن بقعه متبرکه دعا میکردم و حاجتم برآورده و مشکلم برطرف میشد و این موضوع برایم بهصورت عادت درآمده و به تجربه نیز ثابت شده بود» و سایر علمای اهل سنت که هر کدام با بیانهای مختلف مرجعیت قبر امام رضا(علیه السلام) را بیان کردند. این واقعیت و اعتراف بزرگان اهل سنت که در قرن سوم بیان گشته است حدود 400 سال قبل از ابن تیمیه (661–728 ه.ق) و 800 سال قبل محمد بن عبد الوهاب (۱۱۱۵–۱۲۰۶ ه.ق) بیان شده است. که همگی گواهی بر بطلان آراء و عقاید وهابیت در زمینه زیارت و توسل به ائمه اطهار و بزرگان دین به شمار میآید.
به همین منظور، مجموعه مقالات «امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) در منابع اهل سنت» تلاش می کند، ابعاد مختلف حیات نورانی امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) را در حوزه سیره علمی و عملی، فضایل و کرامات، ولایتعهدی، روایات رضوی، شهادت، زیارت و مرجعیت قبر آن حضرت را با رویکرد توصیفی و تحلیلی ترسیم نماید تا وحدت نظر فریقین را در مورد محبت به اهل بیت و عترت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم)را به عنوان محور اتحاد و همدلی در جامعه اسلامی معرفی نماید. این مجموعه، مشتمل بر 15 مقاله علمی و پژوهشی پیرامون شخصیت نورانی آن امام همام است.
نگاهی نو به تجربه زیارت در «شهد زیارت»
کتاب «شهد زیارت» که نگاهی نو به تجربه زیارت دارد به تازگی و به دلیل استقبال بالای مخاطبان، از سوی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برای سومین باز تجدید چاپ شده است. این کتاب که به قلم احد فرامرز قراملکی، نگاشته شده است، در 10 فصل به تبیین مباحثی همچون، «زیارت به مثابه رفتار ارتباطی»، «عشق زنده»، «زیارت به مثابه سفر»، «سلوک درونی و تجربه حضور»، «اشک رمزناک»، «زیارت به مثابه مراقبت»، «زیارت و حاجت»، «از زیارت دوستدارانه تا زیارت عارفانه»، «برکات زیارت متعارف و زیارت متعالی»، «دامها و رهزنی» میپردازد.
نویسنده در این اثر دو شیوه را بررسی کرده است تا بتواند به فهم حقیقت زیارت نزدیک شود، شیوه نخست رویکرد کثرتگرایی روششناختی است که به انگارهها و ایدههایی می پردازد که تجربه زیارت را بتوان در آینه آنها نشان داد. در واقع وقتی از زیارت به مثابه سفر سلوک، عبادت، عشق، دوستی، مراقبت یا ارتباط گفت وگو میشود، هدف آن نیست که گفته شود زیارت یعنی سفر و بس، زیارت یعنی ارتباط و دیگر هیچ، بلکه هدف بازنمایاندن زیارت در آینههای گوناگون است، هر یک این انگارهها نقبی میشوند برای ژرف نگری و رویت هسته پنهان تجربه زیارت.
شیوه دوم یاری خواستن از معصوم(ع) است. معصوم(ع) به زیارت معصوم دیگر رفته است و هم درباره زیارت معصومان(ع) راهنمایی کرده است.
نظر شما