سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) - محمد نوری، کتابدار، نویسنده و پژوهشگر حوزه کتاب: این شب‌ها گرگان حال و هوای دیگری دارد؛ شب‌هایی که می‌توان آن‌ها را به‌راستی «شب‌های روشن» شهر نامید. خیابان‌ها، پارک‌ها و میدان‌ها پر از حضور مردم است؛ خانواده‌هایی که همراه کودکان و نوجوانان در کنار یکدیگر ساعاتی از شب را با نام ایران عزیزمان در فضای عمومی شهر می‌گذرانند. این اجتماعات مردمی، علاوه بر کارکرد اجتماعی و همدلی، ظرفیتی کم‌نظیر برای فعالیت‌های فرهنگی نیز به شمار می‌آیند. با این حال در دل همین شب‌های روشن، جای یک مهمان فرهنگی بیش از هر زمان دیگری خالی به نظر می‌رسد: کتابخانه سیار.

در بسیاری از استان‌های کشور، کتابخانه‌های سیار سال‌هاست که به عنوان پُلی میان کتابخانه و مردم شناخته می‌شوند؛ پلی که کتاب را از ساختمان‌های ثابت بیرون می‌آورد و آن را به میان زندگی روزمره مردم می‌برد. در چنین شب‌هایی که کودکان و خانواده‌ها در کنار هم در فضای شهر حضور دارند، یک خودرو کتابخانه‌ای می‌تواند به نقطه‌ای جذاب و الهام‌بخش تبدیل شود؛ جایی که کتاب، قصه و گفتگو در کنار هم قرار می‌گیرند و تجربه‌ای تازه از مواجهه با کتاب رقم می‌زنند.

شاید اگر همانند آنچه در برخی از شهرهای کشور این شب‌ها در جریان است کتابخانه سیاری در این شب‌ها در میان جمعیت حضور داشت، کودکان گرگانی هم می‌توانستند در دل همین تجمعات مردمی، لحظاتی قدم زدن در «کتابخانه نیمه‌شب» را تجربه کنند؛ جایی که میان قفسه‌های کتاب، داستان‌ها و رؤیاهای تازه‌ای پیش رویشان گشوده می‌شود.

کتابخانه سیار تنها یک خودرو حامل کتاب نیست؛ بلکه نوعی حرکت فرهنگی است که کتاب را به جایی می‌برد که مخاطب حضور دارد. در چنین فضاهایی، برنامه‌هایی مانند قصه‌گویی، بلندخوانی، معرفی کتاب یا حتی گفت‌وگوهای کوتاه درباره داستان‌ها می‌تواند برای کودکان و نوجوانان تجربه‌ای به‌یادماندنی باشد؛ تجربه‌ای که شاید آغاز یک «عاشقانه آرام» با کتاب در سال‌های کودکی باشد.

با این حال، استان گلستان با وجود همه ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی خود، هنوز از داشتن کتابخانه سیار فعال بی‌بهره است. این خلأ در استانی با پراکندگی قابل توجه جمعیت روستایی بیش از هر جای دیگری احساس می‌شود. بسیاری از روستاهای استان فاصله قابل توجهی با کتابخانه‌های ثابت دارند و دسترسی منظم به خدمات فرهنگی برای ساکنان آن‌ها همیشه آسان نیست. افزون بر این، گستردگی مناطق مرزی در نواحی ترکمن‌صحرا نیز ضرورت توجه به خدمات فرهنگی سیار را دوچندان می‌کند.

در چنین جغرافیایی، کتابخانه سیار می‌تواند نقشی بسیار فراتر از یک خدمت ساده کتابخانه‌ای داشته باشد. برای کودکان روستاهای دوردست، دیدن یک خودرو حامل کتاب که به روستایشان می‌آید، می‌تواند نخستین تجربه جدی مواجهه با کتاب باشد؛ تجربه‌ای که گاه مسیر علاقه‌مندی به مطالعه را برای سال‌های آینده شکل می‌دهد. کتابخانه سیار در واقع می‌تواند پلی باشد میان کتاب و کودکانی که فاصله جغرافیایی آن‌ها را از کتابخانه‌ها دور نگه داشته است.

از سوی دیگر، در شهرها نیز این امکان می‌تواند مکملی ارزشمند برای کتابخانه‌های ثابت باشد. حضور در پارک‌ها، میدان‌ها، برنامه‌های فرهنگی و تجمعات مردمی، فرصتی برای معرفی کتابخانه‌ها و گسترش ارتباط با مخاطبانی است که شاید کمتر به سراغ کتابخانه‌ها می‌روند.

این شب‌ها که گرگان در میان جمع‌های ملی و مردمی خود شب‌هایی روشن را تجربه می‌کند، نبود کتابخانه سیاری که کتاب را به دل این جمع‌ها بیاورد بیش از همیشه به چشم می‌آید. اگر چنین امکانی فراهم بود، می‌توانست در کنار مردم و در میان همین اجتماع‌های صمیمی، کتاب را نیز به بخشی از این تجربه جمعی تبدیل کند.

گلستان استانی با تنوع فرهنگی، بافت روستایی گسترده و ظرفیت‌های اجتماعی فراوان است؛ استانی که بیش از بسیاری از مناطق دیگر به گسترش عدالت فرهنگی و دسترسی برابر به کتاب نیاز دارد. راه‌اندازی کتابخانه سیار در چنین استانی می‌تواند گامی مؤثر در همین مسیر باشد؛ گامی برای رساندن کتاب به روستاها، به مناطق دوردست و حتی به دل همین شب‌های پرشور شهری.

امروز بیش از هر زمان دیگری انتظار می‌رود مسئولان فرهنگی با توجه جدی‌تر به این نیاز، زمینه راه‌اندازی کتابخانه سیار در استان گلستان را فراهم کنند. بی‌تردید پیگیری و همت بیشتر در این مسیر می‌تواند کتاب را به جاده‌ها، روستاها و میدان‌های شهر بیاورد؛ تا شاید در یکی از همین شب‌های روشن گرگان، کودکی در کنار خانواده‌اش با کتابی روبه‌رو شود که آغاز یک مسیر تازه در زندگی او باشد.