سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - یوسف ملایی: شرایط بحرانی جنگ و حملات غیرانسانی دشمنان نامتمدن به میراث های فرهنگی و تمدن کهن سرزمینمان، سال سختی را برای موزهها در سراسر کشور رقم زد. این وضعیت در استانهای دور از پایتخت به مراتب سختتر بود. این شرایط در هرمزگان و بهویژه بندرعباس به عنوان یکی از کلانشهرهای استراتژیک و مرزی در جبهه چندجانبه جنگ، به مراتب بُغرنجتر بود به همین علت دغدغهمندان حوزه میراث فرهنگی هرمزگان در راستای بهبود اوضاع و احیای مجدد موزهها در هرمزگان بویژه موزه مردم شناسی خلیجفارس بندرعباس در سالن مردم شناسی این موزه گردهم آمدند و به بحث و تبادل نظر پرداختند.
سپهر زارعی، باستانشناس و معاون میراث فرهنگی هرمزگان به عنوان مدیر این نشست، از چالشهای موزه و احیای آن سخن گفت و تأکید کرد: هر تصمیمی باید بر اساس پروتکلهای وزارت میراث فرهنگی، صنایعدستی گردشگری اتخاذ شود.
مشقتهای متعدی متحمل شدیم تا آثار سدید السلطنه جمع آوری شد
حسین مشعری از مدیران پیشین میراث فرهنگی و از اساتید دانشگاه با انتقاد از ساختار میراث فرهنگی بر استفاده از پشتوانههای دانشگاهی با چاشنی ابتکار و خلاقیت تاکید کرد و افزود: در دهه ۸۰ یک پروژه در دانشگاه تعریف کردیم و بخش قابل توجهی از اشیای میراث فرهنگی در این موزه جمع آوری شد.
وی، دامنه انتقادات را به خروج اشیای میراث فرهنگی از کشور گسترش داد و عنوان کرد: شوربختانه خیلی از اشیای میراثی از جمله سکههای نقره و طلا راهی کشورهای حوزه جنوبی خلیجفارس میشوند و بدتر اینکه آنجا هم آب میشوند و حتی در موزهها هم قرار نمیگیرند.
مشعری اضافه کرد: مشقتهای متعدی متحمل شدیم تا آثار سدید السلطنه کبابی مولف و پژوهشگر حوزه خلیج فارس جمع آوری شد با این توجیه که با ورود آنها به موزه، افراد بیشتری منتفع خواهند شد. هماینک نیز یک شیر برنزی و اسنادی در استان کرمان داریم که باید به استان بازگردد و یکی از مهمترین اولویتهای ما، دایر کردن کتابخانه هرمزگان شناسی در موزه است.
احیای موزه مردم شناسی جزو مأموریتهای اصلی میراث است
بهروز عباسی مستند ساز و فعال فرهنگی نیز در این نشست با انتقاد از وضعیت موجود بیان کرد: ما هنوز در بدیهیترین چیزها مثل یک نگهداری ساده موزه، در ماندهایم.
وی احیای موزه مردم شناسی خلیجفارس بندرعباس و برکههای باران را به عنوان نماد شهر، جزو مأموریتهای اصلی ادارهکل میراث فرهنگی و صنایعدستی و گردشگری مطرح کرد و خواستار ساماندهی و توجه ویژه به این میراثهای تاریخی ارزشمند شد.
محمود ایروش از فعالان و دغدغهمندان حوزه میراثفرهنگی نیز با تأکید بر اینکه میراثفرهنگی سرمایه ملی کشور هستند، عنوان کرد: جامعه دوستدار فرهنگ، به عنوان پاسدار در این حوزه فعالیت خواهند کرد و همراهی مسئولان به طور قطع موجب میشود دوستداران این عرصه با شوق و انگیزه بیشتری پای کار باشند.
وی از مقایسه هرمزگان با سایر استانهای همجوار انتقاد کرد و توضیح داد: تقریبا بودجه برابری در همه استانها برای حفظ، مرمت و نگهداری میراثفرهنگی لحاظ میشود اما استفاده از پشتوانه مردمی، مسئولیت اجتماعی کارخانهها و شرکتهای تولیدی، خلاقیت و توانمندی مدیران میراث، میتواند تفاوتها را رقم بزند.
ایروش، فعالان حوزه میراثفرهنگی را به عنوان بازوهای واقعی میراث دانست و افزود: توجه به پیشنهادات و گوش سپردن به دغدغههای جامعه مطالبهگر، موجب ایجاد نهضت اجتماعی خواهد شد و با تشریک مساعی و قبول مسئولیت اجتماعی، بهبود قابل توجهی در این حوزه رقم خواهد خورد.
وی با بیان تجربیاتش از بازدید موزههای مهم دنیا گفت: موزهها خیلی مهم و چراغ راه آیندگان هستند. در بازدید از موزههای ترکیه دریافتم که دولت آتاتورک برای این سقوط نکرد که کتاب میخواند، تاریخ میدانست و سواد و آگاهی داشت. بنابراین بندرعباس به عنوان مرکز خلیجفارس در منطقه، باید تمرکز قابل توجهی بر موزهها داشته باشد و هر کدام از ما بر اساس تعهد اخلاقی که داریم با افتخار، مساعدت خواهیم کرد و خودم نیز برای رونق بیشتر موزهها، کتاب میخوانم و کتاب ارائه میدهم.
خلیج فارس تعریفی از رمز و مرز است
مهدی دهدار از فعالان حوزه رسانه، محیطزیست و میراثفرهنگی نیز در این نشست با اشاره به کتاب «موزه خوانی» رضا دبیری نژاد، باستان شناس هرمزگانی و مدیر پیشین موزه مَلک و مدیر فعلی موزه هنرهای معاصر، به اهمیت نام خلیجفارس پرداخت و عنوان کرد: در این کتاب به خلیج فارس به عنوان تعریفی از رمز و مرز تأکید شده است.
وی ادامه داد: موزه مردم شناسی خلیجفارس با توجه به اینکه از این نام ملی هویت ساز استفاده میکند باید در سطح ملی و استانی مورد توجه قرار گیرد و همچنین سایر رسانههای استان مثل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) دغدغهمند پای کار باشند و مخصوصا صدا و سیمای مرکز خلیج فارس که از نام ملی و مقدس خلیجفارس استفاده میکند باید بیشتر به این نام بپردازد و دینش را ادا کند.
دهدار با تعریف جدید از موزهها خواستار ایجاد فضای مردم سالاری، با توجه به گذشته و آینده شد و افزود: ما به طور کلی گذشتهمحور هستیم اما باید هم پیوندی داشته باشیم و آینده پژوهشی کنیم زیرا چشم اندازه ما با تعریف جهانی بسیار فاصله دارد.
دهدار در پایان به سرمایههای میراثی هرمزگان اشاره و اضافه کرد: این استان از منظر میراثفرهنگی بسیار غنی است و باید به همین تناسب نیز از این میراث در راستای رونق گردشگری، هویت ملی و ... بهرهبرداری کرد.
هرمزگان یک موزه است
ماندانا سایبانی، مولف و نویسنده حوزه میراث فرهنگی نیز با پرداخت به تاریخچه مدیریتی موزه مردم شناسی خلیجفارس بیان کرد: این موزه و سایر فعالیتهای فرهنگی، قائم به فرد است و سازماندهی شده نیست، به همین دلیل در دوران مدیریتی متفاوت، شاهد درخشش یا افول آن بوده و هستیم.
وی نیز به بخشی از سیاستهای کلان و جزئی در این حوزه و همچنین وضعیت آشفته انبارها انتقاد کرد و افزود: حلقه مفقوده میراث فرهنگی، آموزش است وگرنه هرمزگان خودش یک موزه است و این سرمایه خداداد که یادگار نیاکان ماست، برای نسلهای بعد ارزش آفرین است.
دغدغه ۵۵ ساله بندرعباس محقق میشود
نیما صفا مولف و پژوهشگر حوزه میراث فرهنگی، با استقبال از برگزاری اینگونه نشست ها، آن را دغدغه ۵۵ ساله بندرعباس دانست و گفت: اسناد نشان میدهد که زندهیاد عباس سایبانی مولف و شاعر هرمزگانی سال ۱۳۵۰، ماموریت پیدا میکند که موزه مردمشناسی را در کلاه فرنگی راهاندازی کند اما به علت نیاز به مرمت، این موزه در سالن دخانیات بندرعباس راهاندازی میشود.
وی با تاکید بر اینکه مسئولان باید نگاه فرهنگی و تاریخی به هرمزگان داشته باشند تا نگاه اقتصادی، گفت: میبایست مردم را با موزه درگیر کنیم. برکه های باران را به موزه تخصصی تبدیل کنیم، موزه اسناد کلاه فرنگی را راهاندازی کنیم و با استفاده از تمام ظرفیتهای موجود، فضای موزهها را پویا کنیم.
فرهنگ جزو اولویت اول تا سوم ما نیست
حسین حسینزاده شهابی معاون مرکز اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس و باستانشناس نیز با اشاره به چالش مشترک نهادهای فرهنگی گفت: متاسفانه مشکل بزرگ این است که فرهنگ جزو اولویت اول تا سوم ما نیست. پاتوقهای فرهنگی کم داریم و مسیر گردشگری تعریف نکردهایم.
وی ادامه داد: بندرعباس به عنوان شهر خلاق دنیا و شهر تاریخی ایران و با توجه به موقعیت استراتژیک و ژئوپلیتیک و همچنین مردمی تشنه دانستن فرهنگ، تاریخ و تمدن خود، ظرفیت قابل توجهی برای پویایی موزهها دارد. برای این کار نیاز است بخش سخت افزاری موزهها را تقویت کنیم و از آنها به عنوان یک پایگاه مردمی استفاده کنیم.
حسینزاده شهابی در ادامه پیشنهاد کرد: بندرعباس به عنوان یک شهر بینالمللی که بناهای هلندی، انگلیسی، فرنگی، هندی ها و ... دارد، میتواند با طراحی مسیر گردشگری، برگزاری رویدادهای مختلف در این مکان ها، نمایشگاه های موضوعی، اسناد خاندانی و ... به مقصد گردشگری تاریخی تبدیل شود.
هویت هرمزگان به دوران پارینه سنگی باز میگردد
عباس نوروزی، معاون میراث ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان نیز با تأکید بر اینکه دغدغههای شما، دغدغههای میراث است، بیان کرد: با توجه به تجربه ۲۵ سال در ادارهکل میراث، میگویم که پشت ساخت این موزه، سختی های زیادی بوده است و علاوه بر عنوان مردم شناسی، مجوز موزه باستان شناسی را هم گرفتهایم.
وی اظهار داشت: دغدغه جامعه هنری و فرهنگی این است که مسئولان به هرمزگان به عنوان یک استان اقتصادی نگاه میکنند علی رغم اینکه هویت هرمزگان به دوران پارینه سنگی باز میگردد، قلعه نخل ابراهیمی بیانگر اقتدار ما در دوره اشکانی است و از منظر تاریخی و میراثی، استان بسیار غنی هستیم.
هرمزگان با این پیشینه میتواند مقصد گردشگری تاریخی باشد
مصطفی شورانگیز از فعالان حوزه میراث و مترجم زبان انگلیسی، از تجربیات بازدید از موزه های کشورهای حوزه خلیج فارس گفت و ادامه داد: برای پویایی موزه ها، باید نخست دنبال الگوهای موفق بود. بهترین الگو برای بندرعباس نیز شهر تاریخی بندرکُنگ است که ایوب زارعی به عنوان شهردار، آن را به موزه شهر تبدیل کرد.
وی با اشاره به اینکه در دنیا، برای خود هویت و تاریخ میسازند، گفت: موزه دبی بر اساس یک گور، تاریخ ۷ هزار سال برای خودشان درست کرده است و با استفاده از فضای مجازی، مخاطب جذب کردهاند.
شورانگیز اضافه کرد: استان هرمزگان با این پیشینه تاریخی میتواند مقصد گردشگری تاریخی باشد، توریست خارجی فرهنگی تا یزد و شیراز میآید چرا به بندرعباس نمیآید؟ یا ما زیرساخت نداریم، یا نتوانستیم کار کنیم. چرا با تورهای گردشگری هماهنگ نمی کنیم؟ همه چیز که بودجه و پول نیست. با ابتکار و ابداع می شود کار کرد.
موزه مردم شناسی خلیجفارس به یک شوک اساسی نیاز دارد
سهیم نیکخواه خواجهعطایی باستان شناس و فعال اقتصادی نیز در این نشست عنوان کرد: ما باید بتوانیم خدماتمان را خوب بفروشیم. برای موزه داری باید نخست فروشنده خوبی باشیم. بندرعباس به عنوان کریدور است و میتوانیم از این ظرفیت در احیای موزهها استفاده بهینه بکنیم.
وی، تبلیغات را برای پویایی موزهها الزامی دانست و گفت: موزه مردم شناسی خلیجفارس بندرعباس به یک شوک اساسی نیاز دارد و سپس راهکارهایش را برای ایجاد این شوک بیان کرد.
به گزارش ایبنا، موزه مردمشناسی خلیجفارس در ۳ طبقه با زیربنای ۲۵۰۰مترمربع در خیابان پاسداران بندرعباس محدوده سه راه هتل هما و سه راه ۲۲ بهمن در کنار ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان سال ۱۳۸۶ به بهرهبرداری رسید و طبقه همکف دارای فضای عمومی، خدماتی، کتابخانه تخصصی و نمایشگاه است.
نظر شما