سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - کوروش دیباج: این روزها اهمیت آموزش مهارتهای زندگی و تقویت تابآوری فردی و جمعی بیش از گذشته احساس میشود. چهارمین رویداد کتابخوانی «همخوان» نیز با همین رویکرد و با تمرکز بر توسعه فردی، خودآگاهی و توانمندسازی روانی، اواخر فروردینماه در عمارت ماهور اصفهان برگزار میشود. این دوره تلاش دارد نقش کتاب را بهعنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتقای سلامت روان و مدیریت چالشهای روزمره، پررنگتر کند.
آنگونه که فاطمه عابدی، دبیر رویداد و مدرس مهارتهای زندگی میگوید، «همخوان» امسال تنها یک نشست معرفی کتاب نیست؛ بلکه یک فرآیند مهارتمحور و تعاملی است که شرکتکنندگان را در سه جلسه پیوسته به سمت درک عمیقتر مفهوم تابآوری، تمرین راهبردهای مقابله با استرس و تقویت حمایت اجتماعی هدایت میکند. او از انتخاب آگاهانه موضوع تابآوری بهعنوان پاسخ فرهنگی به نیازهای امروز جامعه، تمایز این رویداد از برنامههای مشابه و همچنین برنامهریزی برای گسترش «همخوان» در ۱۵ منطقه شهر اصفهان سخن میگوید.
گفتوگوی حاضر میکوشد از خلال بررسی سازوکارهای محتوایی و آموزشی این رویداد، نشان دهد چگونه میتوان با اتکای هدفمند به متون کتابمحور، مهارتهای زندگی را از سطح توصیههای نظری به الگوهای قابل اجرا در زیست روزمره تبدیل کرد؛ رویکردی که «همخوان» را از یک برنامه فرهنگی صرف فراتر میبرد و در جایگاه یک مداخله مؤثر برای ارتقای سواد روانی و تابآوری اجتماعی قرار میدهد.
چهارمین رویداد «همخوان» با چه رویکرد و هدفی طراحی شده و امسال چه عنوانی را دنبال میکند؟
رویداد امسال با محوریت «توسعه فردی» و «آموزش مهارتهای زندگی» برگزار میشود و تمرکز ویژه ما بر موضوع «تابآوری» است. انتخاب این محور کاملاً آگاهانه و متناسب با شرایط روانی و اجتماعی جامعه بوده است. ما امروز با موجی از چالشها، فشارهای روانی و تغییرات سریع مواجه هستیم؛ از مسائل اقتصادی گرفته تا بحرانهای منطقهای و جهانی. این موضوعات باعث میشود تابآوری ـ یعنی توانایی عبور سازنده از بحران و بازگشت به تعادل ـ بیش از گذشته یک ضرورت حیاتی باشد، نه یک انتخاب اختیاری.
رویداد «همخوان» با چنین رویکردی تلاش میکند در فضایی گفتوگومحور، با بهرهگیری از کتابها، منابع معتبر و تعامل میان شرکتکنندگان، مهارتهایی را مرور و تقویت کنیم که هر انسان امروز به آنها نیاز دارد.
چرا دقیقاً «تابآوری» را بهعنوان محور اصلی انتخاب کردید؟ آیا این انتخاب پاسخی به وضعیت موجود جامعه است؟
دقیقاً همینطور است. اگر بخواهیم صادقانه نگاه کنیم، زندگی امروز ما با شدت بیشتری تحت تأثیر اخبار آزاردهنده، بحرانهای جهانی، فشارهای اقتصادی و هجمههای روانی قرار دارد. جامعه دائماً در معرض محرکهایی است که اضطراب و نگرانی را افزایش میدهد. در چنین شرایطی، تابآوری تبدیل به ستون اصلی سلامت روان میشود.
تابآوری یعنی توانایی بازگشت به حالت پایدار، توانایی سازگار شدن با تنشها و پیدا کردن امید در شرایط دشوار. این قابلیت، هم فردی است و هم اجتماعی؛ یعنی هم به سلامت ذهن کمک میکند، هم به ایجاد یک جامعه مقاومتر. انتخاب این موضوع در «همخوان»، پاسخی هوشمندانه و ضروری به نیازهای امروز جامعه است.
کتابها چه جایگاهی در تقویت تابآوری دارند؟ چرا به سراغ مطالعه و گفتوگو درباره کتاب رفتید؟
کتابها نقش بیبدیلی در تقویت تابآوری دارند. وقتی درباره تابآوری صحبت میکنیم، در واقع درباره مهارتها، نگرشها و تواناییهایی صحبت میکنیم که نیازمند آموزش هستند. تجربههای دیگران، راهکارهای عملی، الگوهای ذهنی جدید و حتی روایتهای امیدبخش در دل کتابها پنهان است.
کتاب، برخلاف بسیاری از منابع سطحی، امکان توقف، تأمل، یادداشتبرداری و تحلیل را فراهم میکند. از سوی دیگر، مطالعه درباره موضوعاتی مانند خودآگاهی، مدیریت هیجانها، کنترل استرس و مهارتهای بینفردی، فرد را مجهز به ابزارهایی میکند که در مواجهه با بحرانها کارآمد باشند.
کتاب فقط یک منبع اطلاعاتی نیست؛ یک همراه است، یک راهنما، یک آینه. در مسیر رشد و بهبود، کتاب میتواند نقطه شروع یا حتی نقطه تحول باشد.
در کنار مطالعه کتاب، برگزاری این رویداد چه تأثیری بر ایجاد همبستگی و حمایت اجتماعی دارد؟
یکی از جنبههای بسیار مهم این رویداد، تجمع انسانهاست؛ انسانهایی که دغدغه یادگیری دارند و میخواهند خودشان را بهتر کنند. همین جمع شدن، گفتوگو، شنیدن تجربههای یکدیگر، اشتراکگذاری دغدغهها و شنیدن نگاههای مختلف، احساس تعلق را تقویت میکند.
احساس تعلق، خودش یکی از شاخصترین پایههای تابآوری اجتماعی است. وقتی یک فرد در یک جمع پذیرفته شود، حمایت دریافت کند و صدا و تجربهاش شنیده شود، بخشی از تنهایی او کاهش مییابد. ما در «همخوان» میخواهیم چنین فضایی ایجاد کنیم؛ فضایی امن، انسانی و الهامبخش.
در میان هیاهوی اخبار و اضطرابهای روزمره، شرکت در یک رویداد فرهنگی فرصتی برای مکث است؛ فرصتی برای بازیابی ذهنی و تمرکز بر خود.
لطفاً کمی درباره ساختار برگزاری این رویداد توضیح دهید. جلسات چگونه برگزار میشوند؟
امسال برنامه در سه جلسه متوالی در «عمارت ماهور» اصفهان برگزار میشود. از نظر محتوایی، هر جلسه یک رویکرد دارد: جلسه نخست به معرفی کلی مفهوم تابآوری و مرور کتابهای منتخب اختصاص دارد. جلسه دوم بر تمرینها، گفتوگوهای عمیق و واکاوی چالشهای ذهنی و اجتماعی شرکتکنندگان متمرکز میشود.
در جلسه سوم نیز بخش کاربردیتر و تعامل تجربی مورد توجه است تا افراد بتوانند آموختههای خود را در زندگی واقعی به کار بگیرند.
این رویداد با همکاری معاونت فرهنگی و امور جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان، شبکه مشاوران بانوان فرمانداری و کمیته بانوان شبکه ایران یاران جوان اصفهان برگزار میشود.
شما از «مهارتهای زندگی» بهعنوان حلقه مفقوده جامعه امروز یاد کردهاید. این فقدان چه پیامدی دارد و رویداد شما چگونه به جبران آن کمک میکند؟
مهارتهای زندگی در واقع همان ابزارهای بنیادینی هستند که به ما کمک میکنند زندگی را مدیریت کنیم. با وجود پیچیدگیهای امروز، بسیاری از افراد فاقد دانش کافی درباره مدیریت هیجانها، تصمیمگیری، خودآگاهی، حل مسئله، مدیریت روابط و سازگاری با تغییرات هستند.
نبود این مهارتها مانع رشد فردی میشود و زمینهساز تعارضهای خانوادگی، فشار روانی و حتی احساس بنبست است. ما در «همخوان» تلاش میکنیم با اتکا به منابع معتبر و فضای گفتوگو، این مهارتهای اساسی را آموزش دهیم یا دوباره فعال کنیم. هدف ما ایجاد تغییرات کوچک اما تأثیرگذار است؛ تغییراتی که به کیفیت زندگی افراد جهت میدهد.
آیا «همخوان» برنامههای توسعهای دیگری نیز دارد؟
بله، یکی از برنامههای جدی و مهم ما گسترش این رویداد در مقیاس شهری است. قصد داریم «همخوان» را در ۱۵ منطقه شهر اصفهان اجرا کنیم.
این اقدام به ما اجازه میدهد تا به طیف گستردهتری از مردم، بهویژه جوانان، دسترسی داشته باشیم. چنین پراکندگی جغرافیایی، ایجاد دسترسی برابر به آموزش و فرهنگ را تقویت میکند و این از اهداف اصلی ماست.
چه افرادی مخاطب اصلی این رویداد هستند؟ آیا شرکت در آن نیازمند پیشزمینه خاصی است؟
مخاطب ما تمام افرادی هستند که به رشد فردی، یادگیری و بهبود کیفیت زندگی علاقهمندند. این رویداد نیازی به تخصص یا پیشزمینه روانشناسی ندارد. ما عمداً فضا را به شکلی طراحی کردیم که هر فرد بتواند با سطح دانش و تجربه خودش وارد بحث شود.
اتفاقاً تنوع افراد شرکتکننده، یکی از ارزشهای رویداد است زیرا گفتوگوها را غنیتر میکند و نگاههای مختلف را وارد جریان یادگیری میکند.
برخی میگویند رویدادهای کتابخوانی گاهی صرفاً به معرفی کتاب ختم میشوند. «همخوان» چه تفاوتی ایجاد کرده است؟
«همخوان» فقط یک نشست معرفی کتاب نیست؛ یک «رویداد آموزشی ـ تعاملی» است. در واقع، کتاب نقطه شروع است نه نقطه پایان. ما با یک کتاب وارد گفتگو میشویم اما مسیر جلسهها به سمت تجربهمحوری، مهارتآموزی، تحلیل روانشناختی و کاربردیشدن مطالب میرود.
نکته مهم این است که افراد فقط شنونده نیستند، بلکه در جریان ساختن دانش نقش دارند. این خود مشارکت، یکی از قویترین عوامل یادگیری پایدار است.
به نظر شما چگونه میتوان رویدادهایی از جنس «همخوان» را به یک جریان اجتماعی تبدیل کرد؟
نخست باید این باور را تقویت کنیم که «مطالعه» و «توسعه فردی» دو امر جدا از زندگی روزمره نیستند. اگر جامعه متوجه شود که خواندن یک کتاب میتواند رفتار، احساس و تصمیمگیری را تغییر دهد، فرهنگ مطالعه نیز در جریان زندگی مردم ادغام میشود.
دوم اینکه باید دسترسی را گسترده کرد. ما با گسترش رویداد در سطح مناطق اصفهان، دقیقاً همین ایده را دنبال میکنیم.
سوم، باید تجربه خوشایند ایجاد کرد. اگر فرد از حضور در رویداد احساس لذت، یادگیری و ارزش افزوده داشته باشد، خودش مبلغ این جریان خواهد شد. این همان روش طبیعی گسترش یک حرکت فرهنگی است.
رویداد امسال، «سفر به درون» است؛ سفری برای شناخت بهتر خود، مدیریت چالشها و ساختن یک زندگی معنادار، و کتابها در این مسیر نقش چراغ راه را دارند.
یادگیری یک فرایند بیپایان است؛ فرایندی که زندگی ما را شفافتر، آگاهانهتر و انسانیتر میکند. دعوت من به همه کسانی که دغدغه رشد دارند این است که از فرصتها استفاده کنند، از گفتوگو نترسند، و اجازه بدهند کتابها در زندگیشان نقش فعالتری داشته باشند.
رویداد «همخوان» فرصتی است برای ساختن تجربهای آگاهانه، خوشایند و دگرگونکننده. ما در این سفر، در کنار هم هستیم.
نظر شما