علی علیزاده، پژوهشگر تاریخ و نویسنده این کتاب در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در تبریز، گفت: مشروطه نخستین تجربه ملت ایران در تاسیس نهاد قانون و مشارکت سیاسی که نتیجه مجموعه عوامل داخلی و خارجی از اصلاحات ناکام و بحران مالی، نفوذ قدرتهای استعماری و ظهور اندیشههای نو بوده است.
وی افزود: در این کتاب به روند شکل گیری انقلاب مشروطه، درگیریهای میان مجلس و دربار، مقاومتهای مردمی و پیامدهای این نخستین ملتسازی در ایران به طور نظاممند در طی فصول مختلف پرداخته شده است که تلاشی است برای بازخوانی علمی یکی از مهمترین تحولات تاریخ معاصر ایران محسوب می شود.
علیزاده با بیان اینکه مباحث این کتاب در ۱۰ فصل تقسیم بندی شده است، اظهار داشت: در فصل اول زمینههای تاریخی و ساختار قدرت در عصر قاجار مورد بررسی قرار گرفته است.
به گفته وی، ساختار سیاسی و دیوان سالاری دوره قاجار، رابطه دولت با جامعه و گروههای مختلف مردم از اصناف و روحانیت و روشنفکران و نخبگان و وضیعت اقتصادی و مالی ایران در قرن نوزده و نفوذ قدرتهای استعماری و همچنین به برخی مفاهیم پایهای پرداخته شده است.
نویسنده کتاب «تاریخ تحلیلی مشروطیت ایران» با تشریح مباحث فصل دوم گفت: در این بخش نیز تحولات جهانی منطقهای، اصلاحات عثمانی و انعکاس آن در ایران و نیز مصر و تجربه نوسازی آن و نفوذ استعمار و قراردادهای استعماری از بازی بزرگ تا مقاومت ملی بررسی شده است.
وی با بیان اینکه در فصل سوم، ریشههای فکری و ایدئولوژیک جنبش مشروطه بررسی میشود، افزود: روشنفکران و اندیشههای تجدد خواهانه و اندیشههای فقهی و سیاسی علمای نجف و نقش آنان و گفتمان مشروطه خواهی و مخالفان با توجه به ریشه ها و استدلالها آورده شده است.
علیزاده فصل چهارم کتاب را شامل روند شکل گیری انقلاب مشروطه از جنبش تنباکو و تاثیر آن و تحصن و اعتراضات مردمی منجر به فرمان مشروطیت خواند و افزود: در فصل پنجم، ضمن تشریح دینامیک قدرت، کشمکش مجلس و دربار، به توپ بسته شدن مجلس و استبداد صغیر، مقاومت تبریز و رهبران مردمی، قیام گیلان و بختیاریها، فتح تهران و برکناری محمدعلی شاه بررسی شده است.
این پژوهشگر تاریخی، نهادهای نوین و فرهنگ سیاسی جدید جامعه ایران را مهمترین مباحث فصل ششم عنوان کرد و افزود: در فصل هفتم، به مقوله نیروهای اجتماعی و بازیگران اصلی از روحانیت و بازار و زنان، ایلات، احزاب و جمعیتهای سیاسی تا اقلیتهای دینی و نیز به جریان شناسی مشروطه مورد توجه و بررسی قرار گرفته است.
وی بحرانهای داخلی و خارجی به عنوان ناکامی های مشروطه و نیز پیامدهای مشروطیت در ایران را مباحث فصول هشتم و نهم عنوان کرد و گفت: در آخرین فصل این کتاب نیز به پرسش های طرح شده پاسخ داده شده است و نتیجهگیری تحلیل نهایی مشروطیت و پیشنهاد هایی برای پژوهش های آینده مورد توجه و بیان شده است.
گفتنی است کتاب «تاریخ تحلیلی مشروطیت ایران» توسط انتشارات رندان قلم منتشر شده و در کتابفروشیهای دهخدا، شالیسته و مولی در تبریز در اختیار علاقهمندان و پژوهشگران تاریخ قرار گرفته است.
نظرات