به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از کانورسیشن، با گسترش کتابهای صوتی، این پرسش مطرح شده است که آیا گوش دادن به متن میتواند جایگزین خواندن در فرآیند یادگیری شود. این گزارش بر اساس یافتههای پژوهشی منتشرشده در نشریات معتبر علوم تربیتی و عصبشناسی شناختی، به تحلیل شباهتها، تفاوتها و کاربردهای هر یک از این دو شیوه میپردازد.
فراتحلیلی از ۴۶ مطالعه (۱۹۵۵ تا ۲۰۲۰) نشان میدهد که تفاوت معناداری در درک مطلب کلی بین گروههای خواننده و شنونده وجود ندارد. همچنین مطالعات تصویربرداری مغز تایید کردهاند که کودکان و بزرگسالان، مناطق مشترکی از جمله «قشر درک مطلب» (شامل شبکه پیشانی-گیجگاهی) را هنگام خواندن و گوش دادن فعال میکنند.
۲. برتری خواندن برای درک عمیق و استنتاجی
- خواندن امکان کنترل سرعت، بازگشت به بخشهای دشوار و مرور اطلاعات را فراهم میکند. این «کنترل شناختی» در گوش دادن وجود ندارد.
- خواندن در ارزیابی درک استنتاجی (نتیجهگیری مبتنی بر شواهد و ارتباط با دانش پیشین) به طور معناداری مؤثرتر از گوش دادن است، اما در درک لفظی تفاوتی بین دو روش دیده نمیشود.
۳. مزایای منحصربهفرد گوش دادن
- بعد عاطفی مستقیمتر: درک صدا، لحن و آهنگ، تجربهای عاطفی و غوطهوری روایی ایجاد میکند.
- دسترسیپذیری بیشتر: برای افراد دارای مشکلات خواندن (مانند نارساخوانی)، گوش دادن فشار بصری را کاهش و تداوم توجه را افزایش میدهد.
۴. چالشهای گوش دادن
نیاز به تداوم هوشیاری شنیداری و مواجهه با جریان کلامی پیوسته، برای دانشآموزان با مشکلات تمرکز یا پردازش شنیداری دشوار است. همچنین عدم امکان بازگشت طبیعی به بخشهای قبلی، مانعی برای تحلیل عمیق است.
نظر شما