سرویس ادبیات خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – مرضیه نگهبان مروی: در نگاه نخست، مطب دندانپزشکی با آن صدای یکنواخت توربین و بوی تند مواد شیمیایی، آخرین جایی است که میتوان برای خلق یک اثر هنری تصور کرد. با این حال، روانشناسان هنر معتقدند که «درد» و «مواجههی مستقیم با انسان»، دو محرک اصلی برای نوشتن هستند. دندانپزشک در فاصلهای چند سانتیمتری با بیمار، شاهد عریانترین لحظات اضطراب و آرامش اوست.
از سوی دیگر، نباید از یاد برد که ساختار آموزشی در ایران، بسیاری از صاحبان هوشهای برتر را به سمت رشتههای پزشکی سوق داده است. این افراد که غالباً از دوران نوجوانی با کتاب و کلمه مانوس بودهاند، پس از فراغت از تحصیل و تسلط بر حرفه خود، دوباره به سوی علایق ریشهدار خود بازمیگردند. نتیجهی این بازگشت، تولد آثاری است که دقت علمی جراح را با لطافت روح هنرمند درآمیخته است.
محمدابراهیم ذاکر؛ جراحی در کالبد تاریخ علم
یکی از چهرههای ماندگار که نامش با تاریخ پزشکی ایران گره خورده، محمدابراهیم ذاکر است. او که خود در حرفه دندانپزشکی استخوان خرد کرده، با چیره دستی یک جراح، به سراغ متون کهن و غبارگرفته رفته است. ترجمههای او از آثاری همچون «الحاوی» زکریای رازی، فراتر از یک برگردان زبانی، یک بازسازی علمی و تاریخی است. ذاکر نشان داد که برای شناخت ریشههای تمدن، گاهی باید از صندلی مطب برخاست و در کتابخانههای خطی به دنبال عصبهای قطعشده تاریخ گشت. او ثابت کرد که زبان تخصصی دندانپزشکی میتواند پلی باشد برای درک بهتر میراث حکیمان سلف.
زاگرس زند؛ پاسداری از هویت ملی در میانه طبابت
در حوزه پژوهشهای شاهنامه شناسی و تاریخی و ایرانشناسی، زاگرس زند نامی آشناست. او دندانپزشکی است که دغدغههایش از مرزهای بهداشت دهان و دندان فراتر رفته و به اعماق اساطیر و تاریخ باستان ایران نفوذ کرده است. زند با بررسی متون پهلوی و اوستایی، نشان داده است که میتوان همزمان هم به سلامت جامعه اندیشید و هم برای حفظ هویت ملی و تاریخی قلم زد. حضور او در نشستهای تخصصی و نگارش مقالات پژوهشی، گواهی است بر این ادعا که دقت نظر در جراحی، میتواند به دقت نظر در تحلیلهای تاریخی منجر شود.
سلمان ساکت؛ پیوند ریشه دندان و ریشههای بیهقی
در مشهد، قطب ادبی ایران، سلمان ساکت چهرهای دووجهی و مورد احترام است. او که متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) و عضو هیئت علمی دانشگاه است، در دنیای ادبیات به عنوان یک نسخه پژوه و بیهقیپژوه تراز اول شناخته میشود. ساکت سالها مدیریت مرکز آثار مفاخر دانشگاه فردوسی را بر عهده داشت و با همان وسواسی که یک کانال فرعی دندان را درمان میکند، به تصحیح و بازخوانی اسناد تاریخی پرداخت. او نمونه بارز نخبگانی است که معتقدند حرفه پزشکی، مانعی برای تبدیل شدن به یک ادیب آکادمیک نیست.
حسن شهابینژاد؛ وقتی مطب به محراب شعر تبدیل میشود
اگر بخواهیم از شاعری نام ببریم که نبض شعرش در راهروهای کلینیک میزند، باید به حسن شهابینژاد اشاره کنیم. این متخصص درمان ریشه که در کرمان به تدریس و طبابت مشغول است، اشعار بسیاری را در همان دقایق کوتاه استراحت میان دو بیمار سروده است. او معتقد است که محیط مطب، به دلیل مواجهه با رنج انسان، اتفاقاً فضایی بسیار شاعرانه دارد. شهابینژاد در اشعارش از پنجره مطب به شهر مینگرد و درد دندان را به دردهای عمیقتر اجتماعی پیوند میزند. برای او، شعر نوعی درمان مکمل است؛ هم برای خودش و هم برای مخاطبی که میان هیاهوی زندگی، به دنبال آرامش میگردد.
افشین قناد و سیامک شایان؛ روایتگران زیست صنفی
در حوزه طنز و روایتنویسی، افشین قناد با نگاهی تیزبین و زبانی شیرین، چالشهای زندگی یک دندانپزشک را مکتوب کرده است. یادداشتهای او که گاه با نامهای مستعار در نشریات تخصصی منتشر شده، آینه تمامنمای روابط پزشک و بیمار در ایران است. در کنار او، سیامک شایان (سیامک شایانامین) به عنوان یک دندانپزشک-روزنامهنگار، نقش مهمی در مستندسازی خاطرات این صنف داشته است. او با راهاندازی مجموعههایی چون «دنداننگار»، فضایی را فراهم کرد تا دندانپزشکان دیگر نیز جرات قلم زدن پیدا کنند و قصههای نشنیده مطبهای خود را بازگو نمایند.
مهدی کدخدازاده و طنین غزل در جراحی
مهدی کدخدازاده، متخصص جراحی لثه، از دیگر چهرههایی است که میان مسئولیتهای سنگین اجرایی و دنیای لطیف غزل، توازن برقرار کرده است. او نشان داده است که حتی در شلوغترین روزهای کاری و درگیری با پروندههای پیچیده جراحی، میتوان به افقهای روشن ادبیات چشم دوخت. قلم او، ابزاری است برای تلطیف فضای خشک درمان و پیوند زدن سلامت تن به سلامت روح.
صدای زنان؛ از فرناز فرازمند تا مریم جمشیدی
بخش بزرگی از غنای ادبی جامعه دندانپزشکی مدیون حضور زنانی است که با ظرافت نگاه خود، ابعاد نادیدهای از این حرفه را روایت کردهاند. نامهایی چون فرناز فرازمند، بهار خامنهپور، مریم جمشیدی، الهیار نزادی و رباب نجفی، لرزهنگاران روح انسانی در محیطهای درمانی هستند. این هنرمندان که آثارشان در پادکستها و محافل ادبی مورد توجه قرار گرفته، ثابت کردهاند که دندانپزشکی نه یک شغل، بلکه یک «موقعیت انسانی» برای درک بهتر جهان است.
فهرستی که تمام نمیشود
آنچه در این گزارش آمد، تنها نگاهی به چهرههای شناختهشدهتری بود که ما در حد بضاعت اطلاعاتی خود می شناختهایم که قطعا دیگرانی از این قلم افتاده اند. بیستوسوم فروردین، روز دندانپزشک، بهانهای است برای بزرگداشت تمامی کسانی که در خلوت خود، میان نسخهنویسی و جراحی، به خلق زیبایی مشغولند. روز دندانپزشک بر تمامی این هنرمندان سپیدپوش مبارک باد.
نظر شما