به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، کتاب طبسپژوهی به قلم محمد باقری برای نخستین بار تصویری مستند و جامع ازتاریخ، فرهنگ و تمدن طبس ارائه میدهد که نه تنها یک تحقیق تاریخی است بلکه باز خوانی وجدان علمی در برابر تاریخ است.
محمد باقری، دکتری تاریخ اسلام و مدرس دانشگاه خراسانی است که ریشه خانوادگیاش به شهرستان عشقآباد برمیگردد، عشقآبادی که به گفته باقری امروز خودش شهرستان شده، پیشتر از توابع شهرستان طبس بود. وی اصالتاً اهل روستای «دهنو ون» از توابع عشقآباد است، شهرستان عشقآباد در حدود ۱۲۰ کیلومتری شهرستان طبس قرار دارد که تا چند سال پیش زیرمجموعه طبس محسوب میشد و طبس نیز از نظر وسعت جغرافیایی از بزرگترین شهرستانهای خاورمیانه به شمار میرفت که به سه بخش تقسیم میشد طبس، دیهوک و عشقآباد.
«طبسپژوهی» یک کتاب پویاست
او در سالهای اخیر با پژوهش دقیق و نوآورانه خود در باره شهر طبس افق تازهای در حوزه تاریخ این شهر گشود. کتاب جدید او با عنوان «طبسپژوهی» یک کتاب پویاست که توسط انتشارات «کتیبه میراث شیعه» منتشر شده است. باقری در گفتوگو با خبرنگار ایبنا آغاز شکلگیری کتاب «طبسپژوهی» را علاقهاش به تاریخ از دوران کودکی با خواندن کتابهای تاریخی، نحوه زندگی پیشینیان و حوادثی که در این سرزمین رخ داده است. دانست و تاکید کرد: وقتی به ریشه خانوادگی و زادگاه نیاکانم فکر میکردم، طبیعی بود به سمت تاریخ منطقه طبس کشیده شوم. عشق و کنجکاوی نسبت به سرگذشت این دیار باعث شد نخستین یادداشتها و نوشتههایم را درباره تاریخ طبس بنویسم، و رفتهرفته این مسیر تبدیل شد به یکی از دغدغههایم.
وی افزود: امروز با اطمینان میتوانم بگویم در زمینه تاریخ طبس از نظر گستره پژوهشی، حجم آثار و تنوع مطالب هیچ فردی به اندازه من در این حوزه بهطور مداوم و مستند نبوده است.
این پژوهشگر تاریخ ادامه داد: در سال ۱۳۹۴ تصمیم گرفتم آثار علمی و پژوهشی مربوط به تاریخ، فرهنگ و تمدن طبس را که هر کدام در گوشه ای پراکنده بود در یک اثر تدوین کنم مقالات متعددی خواندم و بهترینشان را تایپ و تنظیم کردم. نتیجه تلاش اولیه کتابی حدود ۲۰۵ صفحهای بود، شامل چند فصل درباره امامزادگان طبس، جستارهای تاریخی، طبس در سفرنامهها، اشعار و لهجه طبسی، روستاهای طبس و در بخش ضمیمه، «طبس در لغتنامهها و دانشنامهها» بود.
وی در خصوص چاپ بعدی کتاب اظهار داشت: در چاپ بعدی نقشههای تاریخی طبس نیز افزوده شد و جلوهای تصویری به اثر داد. در سال ۱۳۹۸ وقتی مجوز رسمی انتشارات خودم یعنی «کتیبه میراث شیعه» را گرفتم، تصمیم گرفتم امتیاز نشر کتابهایم را بهصورت کامل به انتشارات خودم منتقل کنم. در این فاصله بیکار ننشستم؛ از ۹۴ تا ۹۸ مقالات جدیدی درباره طبس یافتم چه آثار قدیمی و چه پژوهشهای تازه منتشر شده.
باقری ادامه داد: هدفم این بود تا هر مطلب علمی با ارزش درباره طبس در نسخه جدید کتاب ثبت شود. در نتیجه، حجم کتاب از ۲۰۵ صفحه رسید به ۶۶۵ صفحه، یعنی چند برابر گستردهتر و غنیتر شد.
وی در پاسخ به افزایش حجم مطالب و فصلهای تازه پژوهش خود گفت: در ویراست دوم، فصلهای کاملاً جدیدی مانند «طبس در وقفنامهها» به اثر افزوده شد که در چاپ نخست وجود نداشت. همچنین توانستم به قدیمیترین مقالات تاریخی ارزشمند در زمینه تاریخ طبس از پژوهشگر قدیمی، غلامرضا ریاضی دست یابم که مربوط به سالهای ۱۳۱۴ و ۱۳۱۶ بود.
فصلهای کتاب
وی با اشاره به فصلهای کنونی کتاب بیان کرد: مزارات طبس، جستارهای تاریخنگاری، طبس در وقفنامههای تاریخی، طبس در سفرنامهها، اشعار درباره طبس، گویش، فرهنگ و عامه طبس، مشاهیر طبس و ضمیمهها بخشهای مختلف کتاب «طبسپژوهی» است.
محمد باقری بخشِ ضمیمهها را دارای سه بخش دانست، تصریح کرد: طبس در لغتنامهها و دانشنامهها، مشاهیر طبس در لغتنامهها و دانشنامهها و طبس در نقشههای تاریخی عناوینفصل «ضمیمه» کتاب است.
ویراست سوم کتاب
این استاد دانشگاه ادامه داد: با گذشت چند سال، از زمان چاپ ویراست دوم (سال ۹۸) تا امروز، مقالات دیگری درباره طبس منتشر شدهاند، خودم هم چند اثر تازه نوشتهام. مقالات قدیمی دیگری نظیر تاریخچه طبس از امرالله ظهیری تالیف سال ۱۳۵۲ به دستم رسیده است.
باقری گفت: هنوز فرصت نکردهام ویراست سوم را آماده کنم، اما انشاءالله در سالهای آینده که فراغت بیشتری داشته باشم، بازنویسی را شروع خواهم کرد. ویراست سوم احتمالاً کتابی دو یا سه جلدی و بسیار مفصلتر خواهد شد.
او با اشاره به نکتههای تازه کشف کردهاش، بیان داشت: در نظر دارم در ویراست سوم، مجموعه مقالات مربوط به شهرستان عشقآباد را هم ضمیمه کتاب کنم چون این منطقه تازه شهرستان شده و شایسته است تاریخ و تمدن آن بهصورت مستقل بررسی شود. مسئولان شهرستان هم بارها خواستار نگارش کتابی در این زمینه بودهاند، من هم علاقهمندم.
این نویسنده، کتاب «طبسپژوهی» را یک پروژه زنده و در حال تکامل ذکر کرد که آثار ارزشمند قدیمی درباره طبس را داراست و تصریح کرد: سالها دنبال آثار ارزشمند قدیمی درباره طبس بودم. خوشبختانه در ماههای اخیر آثار خوبی را پیدا کردم و قصد دارم در ویراست سوم کتاب، حتماً این نکات را به کتاب اضافه کنم. اینگونه «طبسپژوهی» مستمرا در حال تکامل خواهد بود.
محمد باقری گفت: «طبس پژوهی» هر چند سال یکبار بهروزرسانی میشود تا تازهترین و علمیترین مقالات درباره تاریخ، فرهنگ و تمدن طبس را در برگیرد. تا زمانی که زندهام و توان دارم، این مسیر ادامه خواهد داشت و این اثر همیشه در مسیر تکامل خواهد بود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هدف اصلی من از تألیف کتاب این بود که تاریخ و میراث معنوی طبس و مناطق پیرامون آن، از جمله عشقآباد، دیهوک و روستاهای کوچکتر مانند دهنو ون، به فراموشی سپرده نشود. این مناطق نه فقط در گذشته، بلکه در هویت امروز ایران نیز سهمی ارزشمند دارند. امیدوارم نسل جوان با خواندن این آثار، به اصالت و گذشته خود افتخار کند و در شناساندن آن به دیگران بکوشد.
نظر شما