ايبنا نوجوان: كتاب 68 صفحهاي «تمدن ايران در دورهي صفويه»، با آوردن سالشمار حوادث مهم حكومت صفويان آغاز ميشود. پس از اين سالشمار، نويسنده در نوشتهاي با عنوان «فراز و فرود صفويان» كه نقش مقدمه را در كتاب بازي ميكند، اهميت اين حكومت و نحوهي شكلگيري و گسترش آن و بالاخره افول و نابودياش را مورد بحث قرار ميدهد.
بقيهي كتاب، در 16 فصل، وضعيت هنر و از جمله معماري، كشاورزي، صنعت، علم و دانش، بازرگاني، ارتباطات، سازمان اداري-سياسي، امور نظامي و امور قضايي كشور را در اين حكومت بيان ميكند و در ضمن آن دستاوردهاي مهم اين تمدن را توضيح ميدهد.
صفويه، دولتي با رنگ و بوي مذهبي بود. اين دولت به محض آغاز كار، مذهب تشيع را مذهب رسمي كشور قرار داد. گرچه قبل از صفويه چند دولت شيعي ديگر بر سر كار آمده بودند، اما هيچكدام، تشيع را مذهب رسمي كشور اعلام نكرده بودند. از اين نظر صفويه نخستين حكومت شيعي در ايران به شمار ميرود.
در بين حاكمان صفوي، شاه عباس اول، بيشك مقتدرترين حاكم بود. او پايتخت را از قزوين به اصفهان منتقل كرد. با تدبير او و به كارگيري افراد شايسته و كارآمد، وضعيت سياسي و اقتصادي كشور رونق يافت و آنگاه فرهنگ و هنر و دانش به شكوفايي رسيد.
خوشبختانه نقاشيها و بناها و ديگر آثار باقيمانده از دورهي صفويان، باعث شده است، كتاب در استفاده از تصوير، خيلي فقير نباشد. گرچه از اين تصاوير، تنها براي تزيين صفحات استفاده شده و از ظرفيت عظيم آموزشي آنها بهرهي خوبي گرفته نشده است.
نكتهي ديگري كه بايد دربارهي كتاب گفت، ساختار بزرگسالانهي آن است. نويسنده همه چيز را به صورت كلي ميگويد و بدون آنكه نمونههاي ملموسي را براي خواننده ذكر كند، از مطلب ميگذرد. اين سبك براي كودكان و نوجوانان روش مناسبي به نظر نميرسد. (براي نمونه اين مطلب را كتاب بخوانيد.)
خوشنويسي
در دورهي صفويه، هنر خطاطي به كمال رسيد. بهخصوص خط نسخ، به خاطر توسعهي علوم ديني بسيار رايج شد. در دورهي شاه عباس، خوشنويسي پيشرفت زيادي كرد. عليرضا عباسي (تبريزي) و ميرعماد از خوشنويسان بزرگ آن زمان بودند.
مثلاً در بخش كشاورزي، ابتدا انواع زمينها را نام ميبرد و هر كدام از آنها را كامل توضيح ميدهد: از جمله زمينهاي خاصه (خالصه)، زمينهاي حكومتي (ممالك)، مالكيتهاي محدود و مشروط (سيورغال، تيول و اقطاع)، زمينهاي وقفي و زمينهاي شخصي را. به جاي اين دستهبنديها و توضيحات مفصل، بهتر بود مطالبي توضيح داده ميشد كه احتمالاً براي بچهها جذابتر بود.
پيش از اين، در ايبنا نوجوان، كتابي را از همين مجموعه و همين ناشر با نام «تمدن ايران باستان» به شما معرفي كردهايم. به نظر ميرسد آن كتاب، به لحاظ ساختار، جذابيت بيشتري براي خوانندگان نوجوان خود داشته باشد و عجيب است كه انتشارات مدرسه، از تجربههاي قبلي خود در سفارش مجموعههاي تازه كمك نميگيرد!
اين كتاب 2850 تومان قيمت دارد.
یکشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۸۸ - ۱۲:۰۹
نظر شما