به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، دکتر مجید نجف‌پور، پژوهشگر و استاد تاریخ، دکتر حسین خزایی، آینده‌پژوه و نویسنده کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» و خدیجه معصومی، دبیر نشست در این جلسه حضور داشتند.

نجف‌پور که به عنوان منتقد در این جلسه حاضر بود، ابتدا به بیان برخی ویژگی‌های مثبت کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» پرداخت و گفت: نویسنده به خوبی به زندگی و شخصیت اردشیر جی ریپورتر به عنوان یکی از شخصیت‌های تاثیرگذار در تاریخ معاصر پرداخته است. به عنوان مثال توضیح می‌دهد که «جی» پسوندی است که نشانگر امید به پیروزی و پیروزمندی در خاندان زرتشتیان بوده است.

وی ادامه داد: در این کتاب به وجود وصیت‌نامه‌ای از اردشیر جی ریپوتر اشاره شده است که اردشیر در آن اعتراف می‌کند که وی رضاخان را در ایران به قدرت رسانده است. در این وصیت‌نامه به نحوه ملاقات اردشیر جی ریپورتر با رضاخان اشاره شده و نویسنده از زبان اردشیر جی ریپورتر بیان می‌کند که وی در نشست‌های متعددی که با رضاخان داشته مرجعیت را به عنوان مانعی برای پیشرفت به رضاخان معرفی کرده است.

نجف‌پور افزود: برخی از این اشاره‌ها برای نخستین بار در این کتاب مشاهده می‌شود. همچنین نویسنده توضیحات خوبی در حاشیه وصیت‌نامه اردشیر جی ریپورتر نگاشته است. نویسنده به خوبی نقش شاپور جی ریپوتر (پسر اردشیر) را در سال‌های پس از 1325 و به‌ویژه در نهضیت ملی شدن نفت نشان می‌دهد. همچنین اشاره‌های خوبی به نقش و نفوذ شاپور جی ریپوتر در طبقه روشنفکران، نویسندگان و فیلمسازان بعد از انقلاب دارد و درباره تاثیر این شخصیت در حفظ قدرت محمدرضا شاه پهلوی با همکاری انگلیس و آمریکا به خوبی توضیح می‌دهد.
این مدرس تاریخ در بخش دوم سخنان خود به بیان برخی نقاط ضعف کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» پرداخت و گفت: نویسنده در جایی از کتاب بیان می‌کند که لژ فراموشخانه در ایران توسط میرزا ملکم خان و پس از بازگشت او از فرانسه شکل می‌گیرد اما در صفحه بعد، هرگونه ارتباط میان لژ فراموشخانه در ایران با انجمن فراماسونری فرانسه را نفی می‌کند.

نجف‌پور ادامه داد: نویسنده از قول اردشیر جی ریپورتر، وی را عامل به قدرت رسیدن رضاخان می‌داند. از سوی دیگر در بخش‌های دیگری از کتاب، «عین‌الملوک» و «آیرون‌ساید» را عامل به قدرت رسیدن رضاخان معرفی می‌کند. وی در نهایت مشخص نمی‌کند که از نظر او چه کسی نقش اصلی یا مهم‌تر را در این مساله داشته است.

وی با انتقاد از حاشیه‌روی‌های متعدد و بی‌دلیل مولف کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» گفت: این ورود به حاشیه‌ها شاید برای متخصص حوزه تاریخ جذاب باشد اما خواننده غیر متخصص را خسته می‌کند و نشان‌دهنده ضعف مولف در پرداختن به موضوع اصلی است.

نجف‌پور افزود: اگرچه عنوان این کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» است اما تنها فصل ششم کتاب به این شخصیت اختصاص یافته است در حالی که به نظر می‌رسد با توجه به نام کتاب، نویسنده باید بیشتر به این شخصیت می‌پرداخت.

وی همچنین درباره وصیت‌نامه اردشیر جی ریپورتر که در کتاب به آن استناد شده است گفت: نویسنده باید در پاورقی کتاب، نحوه دسترسی به این وصیت‌نامه را توضیح می‌داد تا روشن شود که آیا این وصیت‌نامه را فقط او دیده است یا پیش از این نیز دیگران به آن دسترسی داشته‌اند.

در ادامه این جلسه، خزایی، نویسنده کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» وی را شخصیت ناشناخته‌ای در تاریخ ایران عنوان کرد و گفت: این شخصیت یک جاسوس حرفه‌ای بود که در انگلستان جاسوسی را تعلیم دیده بود. چنین جاسوس آموزش‌دیده‌ای نباید سندی از خود باقی می‌گذاشت اما تحقیقات نشان می‌دهد که وی در زمان انقلاب اسلامی ایران، وقتی عرصه را بر خود تنگ دید، خانه و زندگی خود در تهران را رها کرد و از کشور خارج شد و این وصیت‌نامه در خانه او باقی ماند.

نویسنده کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» ادامه داد: دسترسی به بخش عمده‌ای از منابع نگارش این کتاب با همکاری مرکز اسناد انقلاب اسلامی و مرکز تاریخ معاصر ایران صورت گرفته است.

وی گفت: اردشیر جی ریپورتر تاثیرگذاری بالایی در تاریخ معاصر ایران داشته اما متاسفانه کمتر در تحقیقات به او پرداخته شده است و در حقیقت وی شخصیتی است که در تاریخ نسبت به وی غفلت شده است و یکی از انگیزه‌های من در نگارش این کتاب، معرفی این شخصیت بوده است.

این آینده‌پژوه توضیح داد: مطابق رویکرد گذشته‌نگر در آینده‌پژوهی، روندهای گذشته ممکن است در طول چندین نسل وجود داشته و قابل پیگیری باشند بنابراین از نظر تاریخی، بحث گذشته‌نگری و تحلیل روند در آینده‌پژوهی مطرح است. این کتاب نیز به دنبال روند‌ها بوده‌‌ است.

این پژوهشگر در بیان علت حاشیه‌روی‌های متعدد خود در این کتاب گفت: برخی از موضوعات بیان شده در این کتاب در کتاب‌های دیگر مغفول مانده بود و به همین دلیل بیشتر به آن‌ها پرداخته‌ام. علاوه بر این در این کتاب به دنبال روندها بوده‌ام؛ روندهایی که ممکن است در جایی که به ذهن نمی‌رسند سر برآورند.

وی در پاسخ به این سوال معصومی که «با توجه به برخی مطالب کتاب که به استناد وصیتنامه اردشیر جی ریپورتر نوشته شده‌ اما شک‌برانگیزند، آیا ممکن است این وصیتنامه جعلی باشد؟» گفت: کارشناسان صحت این وصیت‌نامه را تایید کرده‌اند و من نیز به اعتبار این تایید به این وصیت‌نامه استناد کرده‌ام.

همچنین در ابتدای این جلسه معصومی، دبیر نشست، به معرفی کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» پرداخت و گفت: این کتاب سعی در ارایه اطلاعات یکی از مهره‌های انگلستان در ایران و همچنین برملا ساختن بسیاری از شگردها و عملکردهای دستگاه‌های امنیتی آنان دارد.

وی ادامه داد: اردشیر جی ریپورتر، دو سال قبل از ترور ناصرالدین شاه قاجار یعنی در سال 1311 هجری قمری به ایران آمد. او طی سال‌های حضور در ایران در بسیاری از تغییرات و وقایع سرنوشت‌ساز ایران حضور فعال داشت.

کتاب «زندگی سیاسی اردشیر جی ریپورتر» را انتشارات امیرکبیر با شمارگان یک هزار نسخه، 200 صفحه و به بهای سه هزار و 500 تومان منتشر کرده است.