انقلاب مشروطه
-
نگاهی به کتاب «روزگار بی‌پناهی» نوشته مصطفی نوری؛
روزگار پس از اشغال ارتش سرخ
کتاب «روزگار بی‌پناهی» تصویری کم‌وبیش روشن از جنبه‌های مختلف زندگی مردم مازندران، گرگان و دشت در نیمۀ دوم دهۀ بیست و دوران نهضت ملی نفت، یعنی سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۲، ارائه شده است. ارتش سرخ در بهار ۱۳۲۵ نواحی شمال را ترک کرد، اما این به آن معنی نبوده که زندگی مردم به راحتی به دوران قبل از اشغال برگردد.
-
الهام ملک‌زاده در گفت‌وگو با ایبنا از عبدالحسین نوایی گفت؛
او تاریخ را ادیبانه می‌خواند
الهام ملک‌زاده، پژوهشگر تاریخ گفت: عبدالحسین نوایی مورخی بود که با چشم یک ادیب می‌دید و ادیبی بود که با متد یک مورخ می‌نوشت. این یعنی او می‌توانست تفاوت میان یک نسخه تحریف شده و یک نسخه اصیل را تنها از روی ذائقه ادبی تشخیص دهد، مهارتی که در مورخانِ صرفِ امروزی کمتر دیده می‌شود.
-
گفت‌وگوهایی با فریدون مجلسی در قالب کتاب منتشر شد؛
جنبش مشروطه نیازمند آموزش و بلوغ فرهنگی
درباره‌یِ اعضایِ مجلسِ دوم، بعد از جنبش مشروطه، نیز می‌گوید: «در جامعه‌ای بکلّی فارغ از درکِ دموکراتیک خواستند ادایِ دموکراسی را درآورند.» و، خلاصه، بر این باور است که «آموزش و بلوغِ فرهنگی لازم است تا مردم بر حاکمیّت اثرگذار باشند.»
-
محمود مقدس در گفت‌وگو با ایبنا از «نفت ایرانی» گفت؛
داستان پیچیده نفت در ایران
محمود مقدس، پژوهشگر تاریخ گفت: اهمیت خوانش داوودی در کتاب «نفت ایرانی» این است که تاریخ نفت ایران را به روایت ساده «ورود بریتانیا و تصاحب نفت ایران» تقلیل نمی‌دهد، بلکه نشان می‌دهد حضور بریتانیا حاصل برهم‌کنش پیچیده سرمایه، واسطه‌گری، مناسبات سیاسی، رقابت‌های امپراتوری و نیازهای راهبردی بود.
-
نگاهی به «روایت و تجدد در ایران معاصر» نوشته سیدرضا حسینی؛
روایت‌هایی که مشروطه را ساختند
روایت و تجدد در ایران معاصر در نهایت، مخاطب را به تأمل در پرسش‌هایی فراتر از دوره مشروطه دعوت می‌کند: آیا سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌های سیاسی همواره عقلانی‌اند؟ روایت‌ها چگونه شهروندان را اقناع می‌کنند؟ و حاکمان و کنشگران سیاسی چگونه با ساختن یا تکیه‌کردن بر روایت‌ها، واقعیت اجتماعی را توضیح می‌دهند؟
-
گزارش اختصاصی ایبنا از نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»؛
ناصرالملک؛ «دولتمرد وفاق‌ساز» و «اعتمادساز ملی»
علیرضا ملایی‌توانی گفت: آیا می‌توان زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالملک را در یک چارچوب مفهومی توضیح داد؟ یکی از مفاهیم مفهوم «دولتمرد میانجی» است. آیا می‌توان ناصرالملک را دولتمردی میانجی دانست؟ آیا می‌توان با تکیه بر این مفهوم، همه فرازهای مهم زندگی و نقش‌آفرینی او را توضیح داد؟ من فکر می‌کنم این تعبیر، تعبیر درستی است. پیشنهاد من این است که ناصرالملک را به‌عنوان یک «دولتمرد وفاق‌ساز»، «دولتمرد اجماع‌ساز»، «دولتمرد وحدت‌ساز» و «اعتمادساز ملی» نیز ببینیم.
-
با هدف بازخوانی یکی از چهره‌های سیاسی دوره مشروطه؛
نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»
نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد» با هدف بازخوانی زندگی و جایگاه ناصرالملک، از چهره‌های سیاسی و فرهنگی دوره مشروطه برگزار می‌شود.
-
۱۲۰ سال مشروطه ایرانی در گفت‌وگو با مهدی روزخوش؛
چگونه می‌توان «ایران» را به یک سوژه سیاسی و حقوقی جدید تبدیل کرد؟
مهدی روزخوش گفت: شاید بتوان گفت مشروطیت در ایران نخستین لحظه‌ای بود که این پرسش به‌صورت سیاسی و نهادی آشکار شد: چگونه می‌توان «ایران» را از یک موضوع تاریخی به یک سوژه سیاسی و حقوقی جدید تبدیل کرد؟ و به نظر من، هنوز مسئله اصلی ما همین است؛ نه بازگشت به یک گذشته آرمانی و نه گسست کامل از آن، بلکه پیدا کردن صورتی از دولت، جامعه و آزادی که بتواند هم با تجربه تاریخی ایران نسبت داشته باشد و هم با الزامات جهان جدید.
-
یادداشتی درباره کتاب «پنجاه سال نفت» اثر مصطفی فاتح؛
آرمان‌های زمین‌مانده مشروطه‌خواهی ملت ایران
مهم‌ترین موضوع این اثر تحلیل و توصیف همزمانِ شیوه‌ی تشکیل نهضت ملی بر پایه‌ی آرمان‌های پنجاه ساله‌ی زمین مانده‌ی مشروطه‌خواهی ملت ایران است که در آن به برقراری قانون، تشکیل بانکداری نوین و اقتصاد در گردش و توسعه‌ی راه و ترابری تأکید شده و همچنین در طول جنگ جهانی دوم به دنبال احقاق آن بوده‌اند که بالاخره پس از حدود چهار سال از خاتمه‌ی این جنگ جانسوز شکل تحقق به خود گرفته است.
-
بررسی نقش مطبوعات و نسیم شمال در گسترش اندیشه مشروطه‌خواهی؛
مشروطه آزادی، عدالت و وطن‌دوستی را به شعر و روزنامه‌نگاری آورد
مهدی نورمحمدی انقلاب مشروطه را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران دانست و گفت: این انقلاب افزون بر ایجاد تحول در ساختار سیاسی کشور، ادبیات فارسی را نیز وارد مرحله‌ای تازه کرد و موضوعاتی چون آزادی، عدالت، وطن‌دوستی و مسائل اجتماعی را به متن شعر و روزنامه‌نگاری آورد.
-
نگاهی به مجموعه دوجلدی «کتاب نارنجی»؛
مشروطه از پشت میز دیپلمات‌های روس
مجموعه دوجلدی «کتاب نارنجی» گزارش‌هایی را گرد آورده که وزارت خارجه روسیه تزاری درباره تحولات ایران در سال‌های انقلاب مشروطه تهیه کرده است. گزارش‌ها از زمان امضای فرمان مشروطیت در سال ۱۲۸۵ آغاز می‌شوند و تا پنج سال بعد، یعنی ۱۲۹۰، ادامه پیدا می‌کنند.
-
بازخوانی ابعاد کمتر دیده‌شده مشروطه بر پایه اسناد آرشیوی نویافته؛
انقلاب مشروطه؛ نخستین انقلاب دموکراسی‌خواه در جهان اسلام
«انقلاب مشروطه دومین انقلاب مشروطه‌خواهانه در قاره کهن و نخستین انقلاب دموکراسی‌خواه در جهان اسلام بود. ازاین‌رو، رخدادی غرورآفرین، باشکوه و افتخارآمیز برای ایرانیان به شمار می‌آید و باید آن را گرامی بداریم و درباره آن گفت‌وگوهای دقیق و عمیقی داشته باشیم.»
-
محقق داماد در نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران»؛
مشروطه در تفکر اسلامی ریشه دارد
رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم ایران در این نشست گفت: مسئله مشروطه ریشه در تفکر اسلامی ما دارد. قرآن مجید به مشخصه جامعه مومنین اشاره می‌کند. مشخصه این جامعه این است که مردم با مشورت و عقل جمعی تصمیم بگیرند.
-
با حضور استادان و پژوهشگران تاریخ معاصر؛
ایران هنوز میان رعیت‌بودگی و شهروندبودگی در تعلیق است
هاشم آقاجری گفت:«تا زمانی که مسئله تاریخی مشروطیت بلاموضوع نشده باشد، بحث درباره آن نه‌تنها موضوعیت دارد، بلکه حیاتی است. واقعیت این است که پس از ۱۲۰ سال هنوز از ایده شهروند به واقعیت شهروند عبور نکرده‌ایم و به لحاظ تاریخی، میان رعیت‌بودگی و شهروندبودگی در تعلیق قرار داریم.»
-
در مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی؛
نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران»
نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران» به‌مناسبت یک‌وصدوبیستمین سال امضای فرمان مشروطیت برگزار می‌شود.
-
بازخوانی مستند یک تحول تاریخی؛
«انقلاب مشروطه؛ از تولد تا مرگ» منتشر شد
قم - کتاب «انقلاب مشروطه؛ از تولد تا مرگ» اثر پژوهشی تازه‌ای از مرتضی آقاحسینی توسط انتشارات کتاب جمکران روانه بازار نشر شد.
-
در اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی؛
بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز
«بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» از سوی گروه تاریخ خانه اندیشمندان علوم انسانی با همکاری انجمن ایرانی تاریخ در اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی برگزار می‌شود.
-
نگاهی به کتاب «نامه‌هایی از تبریز»؛
نامه‌هایی در روزهای تاریک اشغال ایران
«نامه‌هایی از تبریز» مدت زیادی از تاریخ مشروطیت را دربرنمی‌گیرد، ولی بادقت زیاد به ذکر جزئیات وقایع یکی از بحرانی‌ترین ادوار مشروطیت در تبریز می‌پردازد. این نامه‌ها در بحبوحه یاس و ناامیدی و در روزهای تاریک اشغال روس‌ها نوشته شده است، به بهترین وجهی احساسات نویسنده و محیط آزادیخواه تبریز را برای ما مجسم می‌سازد. همچنین سند جالبی از همکاری تقی‌زاده و براون در پیشرفت مشروطیت ایران است.
-
پنجاه‌وششمین شماره «در قاب یک سند»؛
انتشار متمم قانون اساسی مشروطه با توشیح و دستخط محمدعلی‌شاه
به مناسبت ۱۴ مرداد، بخشی از سند ۱۶ صفحه‌ای متمم قانون اساسی مشروطه مشتمل بر ۱۰۷ اصل که در سال ۱۳۲۵ قمری به توشیح محمدعلی‌شاه رسید، از گنجینه آرشیو ملی ایران معرفی می‌شود.
-
خانه اردیبهشت اودلاجان؛
«آهنگ پیوستن» در گرامیداشت سالگرد انقلاب مشروطه
کنسرت‌پژوهشی «در گرامیداشت صدوبیستمین سالگرد انقلاب مشروطه» با محوریت سالگرد انقلاب مشروطه برگزار می‌شود.
-
نشست خانه ملی قانون اساسی؛
مشروطیت به‌مثابه میراث ایرانیان و جنبشی ناتمام
یازدهمین نشست خانه ملی قانون اساسی با عنوان «مشروطیت به‌مثابه میراث ایرانیان و جنبشی ناتمام» برگزار می‌شود.
-
تأملی در تجربه « مشروطه ایرانی» در گفتاری از مهدی روزخوش؛
شور آزادی و عسرت دولت
مشروطه ایران صرفاً تقلیدی صوری از غرب نبود. هیچ تجربه تاریخی رونوشتی از تجربه‌ای دیگر نیست. همان‌گونه که مشروطه انگلستان بر بستر تاریخ انگلستان شکل گرفت، مشروطه ایرانی نیز برآمده از امکانات و نیروهای اجتماعی موجود در جامعه ایران بود.
-
یادداشت بوذرجمهر پرخیده درباره زرتشتیان در جنبش مشروطیت؛
هم‌صدا با مجاهدان مشروطه
عشق به ایران و سربلندی و عظمت آن از دیگر انگیزه‌های زرتشتیان در مبارزه با استبداد و تحجر بوده است. عامل دیگر را می‌توان شرایط سخت و طاقت فرسای زندگی زرتشتیان در آن دوران ذکر کرد... و دلایل دیگر. زرتشتیان امیدوار بودند با از بین رفتن استبداد و استقرار مشروطیت بتوانند به حقوق فطری و انسانی خود دست یابند و به همین دلیل با مجاهدان مشروطه هم‌صدا شده و با استبداد تا پای جان جنگیدند.
-
۱۴ مرداد؛ سالروز صدور فرمان مشروطیت؛
درسی از مشروطه
رضا مختاری اصفهانی، دانش‌آموخته تاریخ و سندپژوه نوشت: داستان مشروطه تجربه‌ای گرانبها در تاریخ معاصر ایران است؛ هرگاه انسجام و اتحاد شکل گرفت، اکثریت فعال توانست اراده خود را حاکم کند، اما با اختلاف و انشقاق، ناکامی و انفعال جایگزین آن شد.
-
با حضور جمعی از پژوهشگران تاریخ معاصر؛
بازخوانی انقلاب مشروطه بر اساس اسناد آرشیوی نویافته
نشست علمی «انقلاب مشروطه ایران بر پایه اسناد آرشیوی نویافته» به همت پژوهشکده اسناد سازمان در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار می‌شود.
-
به مناسبت سالگرد مشروطه؛
نمایش مستندهای «شاه‌جهان» و «دبستان پارسی»
یکصدوبیست‌وسومین نشست دوشنبه‌های ایکوم به نمایش مستندهای «شاه‌جهان» و «دبستان پارسی» اختصاص دارد. این دو مستند بر پایه اسناد تاریخی مشروطه ساخته شده است.
-
مرکز نشر دانشگاه گیلان منتشر کرد؛
مدرنیته در آیینه روزنامه‌های گیلان
گیلان –کتاب «مفاهیم مدرنیته در روزنامه‌های عصر مشروطه گیلان» کوشیده است با بررسی گزارش‌ها و محتوای روزنامه‌های گیلان در دوران جنبش مشروطه‌خواهی، بسط و توسعه مفاهیم جدید و آشنایی مردم با آنها را توضیح دهد.
-
نگاهی دیگر به جنبش مشروطه در گفتاری از فریدون مجلسی؛
بازگرداندن عزت و اعتماد به ملتی از پای افتاده
رسالت اصلی نهضت روشنفکرانه، که هرگز مشابه تاریخی دیگری نداشته و نخواهد داشت بازگرداندن عزت و اعتماد به نفس پایمال شده و برخیزاندن ملتی از پای افتاده و حتی دیگرملت‌هایی بود که با نگرانی چشم امید خود را به آن دوخته بودند. نهصتی که در ملی کردن پیروز شد، اما در اجرایی کردن آن شکست خورد. با این حال در مرحله بعدی نیز به بهره‌مندی از همین ملی کردن بود که ایران سامانی گرفت و در عرصه توسعه اقتصادی و صنعتی پیشتاز شد.
-
گفت‌وگو با شهریار خواجیان درباره کتاب «جنبش‌های نافرجام»؛
کودتای ۲۸ مرداد مُهر پایانی بر جنبشی چند ساله
شهریار خواجیان گفت: کودتای ۲۸ مرداد مُهر پایانی بر جنبشی چند ساله زد که یک پای اصلی آن یک قدرت خارجی استعماری بود و با دخالت همین قدرت استعماری و یار قدرتمند تازه نفسش (آمریکا) شکست خورد ضمن آن که کودتای ۱۳۳۲ در آستانه شروع جنگ سرد (حدود ۷۰ سال پیش) صورت گرفت که شرایط بین‌الملی حاکم بر آن کاملاً با امروز متفاوت بود.
-
زندگی و کارنامه مهندس فضل‌الله رهنما، بنیانگذار شرکت صنعتی پُلار؛
فرزند ترقی‌خواه مشروطه ایرانی
فضل‌الله رهنما پیش از هر چیز فرزند انقلاب مشروطه بود. یعنی نسل کسانی که معتقد بودند برای راه انداختن چرخ لنگ صنعت مملکت باید خود به جد کار کنیم و گرنه کسی از خارج برای ما کار نخواهد کرد. مهندس رهنما کارآفرینی بود صنعتگر که نوآوری محور فعالیتش بود اما می‌توان او را فرزند انقلاب مشروطه و شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره دانست که ترقی‌خواهی و پیشرفت مملکت در چشم‌اندازشان قرار داشت.