حمیدرضا طاهری آشتیانی، فعال حوزه چاپ در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با ارزیابی از مزیتهای صنعت چاپ ایران در منطقه، بیان کرد: در حوزه فناوری، متأسفانه مزیت و برتری خاصی در منطقه نداریم، تحریمها موجب محدودیت در واردات ماشینآلات و توسعه زیرساختهای مرتبط با ادوات چاپ شده است. اما در حوزه مواد اولیه، بهویژه فیلمهای پلیمری، توان بالقوه و نسبتاً بالفعل قابل توجهی داریم.
وی ادامه داد: ظرفیت پتروشیمیها و مراکز تولید فیلم در کشور، نقطه قوت مهمی برای صنعت چاپ محسوب میشود.
طاهری آشتیانی، با اشاره به وضعیت صادرات صنعت چاپ در کشور، عنوان کرد: با وجود تحریمها، وضعیت صادرات را مطلوب ارزیابی میکنم، هرچند دوگانگی نرخ ارز و محدودیتهای اقتصادی همواره مانع برنامهریزی صحیح صادراتی بوده، اما در بخش چاپ انعطافپذیر، تولید انواع فیلمها، لفافها، استیکرها و حتی تتراپک، صادرات وضعیت خوبی دارد؛ بهطوری که حجم صادرات این محصولات چندین برابر واردات آنهاست.
به گفته وی، در حوزه بستهبندی نیز باید توجه داشت که صادرات مستقل محصولات چاپی مطرح نیست؛ بلکه بخش عمده صادرات سایر صنایع کشور نیز مرهون صنعت بستهبندی است.
این فعال صنعت چاپ در ادامه به مبحث زیرساختهای صادراتی صنعت چاپ اشاره کرد و گفت: اصلیترین زیرساخت صادرات، روابط سیاسی و اقتصادی منطقی با کشورهای جهان است که متأسفانه به دلیل شرایط کشور، در این حوزه با محدودیت مواجه هستیم. همچنین زیرساختهای فناوری در بخش دولتی و خصوصی برای تأمین تجهیزات چاپی بهدلیل محدودیت واردات ماشینآلات دچار مشکل است.
پیچیدگی قوانین دستوپاگیر است
طاهری آشتیانی با بیان اینکه با این حال، یک زیرساخت بسیار مهم و قابل اتکا داریم و آن همت و اراده بخش خصوصی است، افزود: بخش خصوصی همواره با وجود محدودیتها مسیر خود را پیدا کرده و توانسته به اهدافش برسد. این تلاشها قابل تقدیر است و آینده صنعت را امیدوارکننده میکند.
وی درباره مهمترین موانع زیرساختی و اقتصادی صادرات در این حوزه نیز گفت: نبود روابط مالی بینالمللی، محدودیت در انتقال ارز، مشکلات مرتبط با رفع تعهد ارزی، دوگانگی نرخ ارز و نبود حمایتهای دقیق از صادرات از مهمترین چالشها هستند، بهعنوان نمونه، اگر تولیدکنندگان بستهبندی که به صادرکنندگان خدمات میدهند از معافیتهای مالیاتی برخوردار شوند، هم واحدهای تولیدی فعالتر میشوند و هم صادرات افزایش پیدا میکند.
طاهری آشتیانی با اشاره به وضعیت بازارهای منطقه در این حوزه نیز توضیح داد: دسترسی فیزیکی به بازارهای همسایه دشوار نیست، اما دسترسی اقتصادی اهمیت بیشتری دارد، اکنون کشورهای روسیه و حوزه کشورهای مستقل مشترکالمنافع از مخاطبان اصلی محصولات بستهبندی ایران هستند. افغانستان نیز اخیراً بهدلیل تحولات سیاسی منطقه رویکرد مثبتی نسبت به همکاری با ایران پیدا کرده است، عراق نیز همچنان بازار مهمی محسوب میشود، هرچند شرایط آن نسبت به گذشته تغییر کرده است.
پیچیدگی قوانین همواره دستوپاگیر بوده است، طاهری آشتیانی این جمله را گفت و ادامه داد: برای مثال، یک کالای ثابت مانند فیلم شیرینگ چاپی در گمرکات مختلف با ارزشهای متفاوت ارزیابی میشود که این عدم وحدت رویه آسیب جدی به صادرات وارد میکند و باعث توقف یا کندی فرآیندها میشود.
وی با ارائه پیشنهادهایی برای بهبود وضعیت کسب و کار در این حوزه و تجربه ۲۵ ساله خود در حوزه صنعت چاپ و بستهبندی گفت: با توجه به شرایط دشوار اقتصادی حاکم بر کشور، مشکلات معیشتی جامعه موجب کوچکتر شدن سفرهها و محدود شدن سبد خرید خانوارها شده است و در چنین شرایطی بنگاههای اقتصادی فعال در حوزه تولید محصولات چاپی راهی جز توجه جدی به صادرات ندارند.
تمرکز بر صادرات را جدی بگیریم
طاهری آشتیانی با بیان اینکه اکنون صادرات در حال حاضر بهترین و تنها مسیر برای حیات، دوام و بقای صنعت چاپ و بستهبندی و حتی بسیاری از صنایع دیگر است، گفت: میتوان پیشنهاد کرد مسئولان و فعالان این حوزه، موضوع صادرات را با جدیت بیشتری دنبال کنند، صنعت چاپ و بستهبندی ابزار توسعه سایر صنایع است؛ چه در بازار داخلی و چه در ایجاد بازارهای جدید و تغییر روشهای عرضه و تمرکز بر صادرات از مهمترین عوامل توسعه این صنعت به شمار میرود.
به گفته این فعال حوزه چاپ، مهمترین عامل انطباق کالاهای تولید داخل با بازارهای هدف صادراتی، چاپ و بستهبندی مناسب است و هرچه این حوزه بیشتر مورد توجه و حمایت قرار گیرد، زمینه توسعه سایر صنایع نیز فراهمتر خواهد شد.
طاهری آشتیانی با بیان اینکه منظور از حمایت، حمایت مالی مستقیم نیست، گفت: منظور هدایت فعالیتهای اقتصادی، حذف دغدغهها، کاهش قوانین دستوپاگیر، رفع مشکلات تأمین مواد اولیه، تسهیل واردات و حل مسائل مربوط به تخصیص ارز از مهمترین نیازهای این صنعت است که در حال حاضر از اصلیترین دغدغههای فعالان اقتصادی محسوب میشود، صنعت چاپ و بستهبندی صنعتی اثرگذار بر تمامی بخشهای تولیدی است و به عنوان نمونه اظهار داشت در حوزه تأمین لفافههای دارویی و برخی اقلام خاص بستهبندی دارو، تولید به صورت انحصاری انجام میشود و این موضوع مطلوب نیست و بهتر است تولیدکنندگان بیشتری در این حوزه فعال باشند تا دغدغههای صنعت تنها بر دوش یک واحد نباشد.
وی همچنین یادآور شد: چرا واحدهای تولیدی که تمامی فعالیتهای خود را بهطور رسمی انجام دادهاند، در سامانههای مالیاتی ثبت شدهاند، در بهینیاب فعالیت دارند، دفاتر مالی و حقوقی شفافی ارائه کردهاند و تمامی تکالیف قانونی خود را بدون هیچگونه تخلف اجرا کردهاند، همچنان با محدودیتهای سهمیه ارزی مواجه میشوند.
طاهری آشتیانی، ادامه داد: معتقدم واحدهایی که با تمکین کامل به قوانین فعالیت میکنند نباید با چنین محدودیتهایی روبهرو شوند و ضروری است موانع پیشروی این واحدها برطرف شود تا زمینه رشد و توسعه صنعت فراهم شود.
نظر شما