سه‌شنبه ۹ مهر ۱۳۸۷ - ۱۹:۲۹
آخرين معركه سلين

بساري از منتقدان حوزه ادبيات داستاني رمان«معركه»را آخرين سنگ از بناي سه گانه مشهور سلين يعني «سفر به انتهاي شب» و«مرگ قسطي» دانسته اند،يعني اين كه او با دستمايه قرار دادن آخرين گفت و گو هاي «فردينان» و دائي اش«ادوارد» در مورد تصميم شخصيت نخست براي ورود به خدمت نظام كار ديگري را آغاز كرده است._

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)رسول آباديان:لوئي فردينان سلين نويسنده و پزشك اهل كشور فرانسه يك زندگي نسبتا پر فراز و نشيب را پشت سر گذاشت و مي توان گفت در هيچ دوره از زندگي اش روي آرامش نديد.


سلين نويسنده اي جستجو گر است كه با اولين اثرش يعني«سفر به انتهاي شب»توانست مسير گمنامي تا محبوبيت را خيلي سريع طي كند،اين نويسنده به زعم بسياري از بزرگان ادبيات يكي از چهره هاي شاخص نويسندگي در تاريخ است.


آغاز رمان«معركه» ادامه همان پايان بندي «مرگ قسطي» است،زماني كه آن گفت و گوي مشهور بين فردينان وادوارد در مي گيرد:«نه نه دائي ،كشاورزي نه مي خواهم بروم ارتش»
-فكري است كه يك دفعه به كله ات زده؟اي بابا،حرف ها مي زني!بروي ارتش؟كجا؟چه كار؟هنوز خيلي وقت داري جوجه!مشمول شدي برو.چراعجله مي كني؟عشق حرفه نظام داري ؟عجيب است....» و درست در آغاز رمان معركه فردينان را مي بينيم كه به تصميم خود عمل كرده و سر از يك پادگان در نا كجا آباد در آورده است،پادگاني كه در همان ابتدا به يك اصطبل بزرگ تشبيه شده است.


سلين در اين رمان به شكلي غير مستقيم جنگ بيهوده اول جهاني را به تمسخر گرفته و اجزاي مسئول پادگان كه در راس آن ها يك سرجوخه بي منطق و تهي مغز است را به عنوان نمادي از سردرگمي و بي هدفي جنگ معرفي كرده است،سر جوخه اي كه از تنبيه بي دليل سربازان در هواي باراني لذت مي برد.


مي توان گفت كه نويسنده در اين كار هيچ نكته مبهمي براي مخاطب اش باقي نگذاشته و با استفاده از فضاهاي ملموس و شخصيت هاي معمولي به ايجاد رابطه ذهني خود و خواننده اش انديشيد ه است.


فضاي باراني اول رمان،خشونت بي معناي سرجوخه ، زمين پر از لجن و بالاخره فضاي اصطبل همگي نمادهايي از تاثير جنگ بر روان انسان ها هستند،انسان هايي كه در گير و دارزندگي يا بايد طعم تحقير هاي سرجوخه را بچشند يا براي آسايش سر از اصطبل در بياورند.


ادوارد در اين ميانه به عنوان يك ناظر بي طرف مجبور است شبي را در ميان شخصيت هاي متناقض بگذراند،آدم هايي كه فقط حرف زدن برايشان مانده و گوئي از ازل هيچ تعقلي را دارا نبوده اند.


رمان«معركه»در يك پرده نوشته شده و كل ماجراي آن از سر شب تا صبح تنظيم شده است، شبي آكنده از عصبيت هاي بي مورد و آزار دادن همديگر با استفاده از حربه هاي پيش پا افتاده.


لوئي فردينان سلين در اين كار همه اجزاي تشكيل دهنده رمان اش را بزرگ نمائي كرده به گونه اي كه هويت سربازان به عنوان بخشي از جامعه درگير جنگ را با فراموش كردن اسم شب به عنوان جمعيتي بي حافظه و لاقيد معرفي كرده است،جامعه اي كه يا بايد در ميان پادگاني كه از شدت كهنگي سنگ فرش هايش هم در حال اضمحلال است تحقير شود يا در اصطبلي متعفن شب را به صبح برساند.


همان گونه كه فردينان در آخر رمان«مرگ قسطي» با يك بي هدفي كامل تصميم ورود به ارتش رامي گيرد مابقي شخصيت ها هم در يك سردر گمي مفرط به سر مي برند،شخصيت هايي كه ديگر نمي دانند به چه علت بايد جنگيد و چگونه بايد يك سرجوخه مست را تحمل كرد.


آن گونه كه در باره زندگي سلين و رمان اش مي دانيم نسخه اوليه اين رمان در زمان آغاز جنگ جهاني دوم مفقود شده و فقط بخشي از آن پيدا شده اما خواننده در مواجهه اوليه با اين اثر هيچ نكته نامفهومي كه بر تكميل نبودن آن دلالت داشته باشد حس نمي كند.


يكي از نكات قابل توجه در اين رمان نوع گفت و گو نويسي منحصر به فرد است كه به روند رشد ماجرا كمك فراواني كرده است،به تعبير ديگر مي توان گفت كه«معركه»ساده ترين كار سلين است كه در آن از عنصر گفت و گو بيش از عناصر ديگر استفاده شده است.


در خلال اغلب آثار سلين جنگ به عنوان يك ناخودآگاه جمعي حضوري فعال دارد،شخصيت نخست اوكه نمائي دقيق از خود اوست دررمان«سفر به انتهاي شب»در كسوت يك پزشك ظاهر مي شود كه در جبهه هاي جنگ مشغول خدمت است و در« مرگ قسطي» با پزشكي مواجهيم كه مرزهاي كودكي و بزرگسالي خود را گم كرده و به دنبال يك سردرگمي سر از ارتش در مي آورد.


سلين در رمان «معركه»تا حدودي از محور قرار دادن شخصيت خود فاصله گرفته،گرچه او در اين رمان هم شخصيت نخست را با نام كوچك خود پيوند داده اما فردينان كار آخر تا حد زيادي با فردينان هاي پيشين متفاوت است.


زبان و نوع پرداخت كلي «معركه»ممكن است به مذاق خواننده جدي ادبيات داستاني امروزخوش نيايد چون نويسنده همان گونه كه گفته شد با واضح ترين شكل ممكن درونيات خود را نوشته است،تشبيه جنگ به يك گردباد شديد،اسب هاي عجيب و عصبي كه گوئي قصد نابود كردن همه چيز را دارند،اجزاي پاره پاره پادگان كه بر اثر صاعقه و باد شديد در حال نابودي هستند به همراه نبود عقل سليم درهمه شخصيت ها و.....همگي نمادهايي مستعمل در ادبيات داستاني هستند اما بايد كار سلين را با در نظر گرفتن زمان نوشته شدن آن مورد ارزيابي قرار داد.


سلين البته در جاهايي از كارش وجوه نمادين را به شكلي هنرمندانه ساخته و پرداخته كه از آن ميان مي توان به سنگيني عنصر جنگ بر گرده آدم ها در آويختن ادوات مختلف جنگي به لباس سربازان اشاره كرد.

.
رمان «معركه»رماني است كه در يك نشست مي توان آن را خواند و لذت برد،رماني كه حامل نگاه جستجوگر سلين در ارائه ناكامي هاي بشردر گير جنگ است و به گفته يكي از منتقدان بزرگ:«نگاه او در اين كار نگاهي عميق وكالبد شكافانه است كه با شجاعتي مثال زدني پليدي هاي بعضي از انسان هاي عصر جديد را بر ملا ساخته است....»


رمان«معركه» سال 1387درشمارگان 2000نسخه و قيمت 2000تومان توسط نشر چشمه عرضه شده است.


نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

پربازدیدترین

تازه‌ها

پربازدیدها