خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) ـ رضا قنبري: سرگذشت واقعي «سينوهه» كه حكيم و مشاور فرعون مصر «آمنم هات اول» بوده است؛ توسط كاتبان دربار و به دستور «فرعون» به نظم درآمده و به عنوان يك سند تاريخي-ملي در آرشيو كاخ سلطنتي نگهداري ميشده است.
اين شعر يكي از قديميترين شعرهاي جهان است كه يك سند ادبي، اجتماعي و تاريخي مهم به شمار ميآيد و ترجمه شدن آن به زبان فارسي براي اهالي ادبيات و محققان تاريخ اهميت خاصي دارد.
«ضياءالدين ترابي» در مقدمه كتاب مينويسد: «اين متن افسانهاي -تاريخي از همان سال اول دسترسي (سال 1799) اروپاييان و مصرشناسان و مصر پژوهان به اسناد و پاييروسهاي مصر باستان مورد توجه قرار گرفت و ترجمههاي متعددي از آن به عمل آمد.
يكي از جديدترين و جالبترين ترجمهها به زبان انگليسي، ترجمهاي است به شعر (نو) كه توسط مصرشناس معاصر، آر.بي. پاركينسون صورت گرفته است.» (صفحه 9).
«ترابي» كه از شاعران و محققان خوب كشورمان است، ترجمهاي بسيار زيبا و شعرگونه از اين شعر كهن ارايه داده و براي حفظ بيان و فضاي تاريخي اين شعر به سراغ زبان كهن فارسي به ويژه زبان «بيهقي» رفته است و شعر را با لحن و زبان كلاسيك ترجمه كرده است.
شايد اگر تجربه و دانش ادبي مترجم فارسي نبود احتمالا با ترجمهاي سطحي و بدوي از اين شعر مهم روبهرو ميشديم اما ترابي متن حاضر را به زبان شعر ترجمه كرده و براي درك و فهم راحتتر شعر، پانويسهاي زيادي داده است.
براي آشنايي بهتر با اين شعر كهن و ارزشمند نمونهاي از آن را بخوانيد: «به روز هفتم، ماه سوم فصل طغيان نيل/ از سال سيام سلطنت/ خدايگان فرعون در هرم خويش آرميد/ سرور دو سرزمين: / به آسمان پرواز كردن گرفت/ و با قرص خورشيد يگانه شد/ پيكر مقدساش به آفريدگارش پيوست...». (صفحه 31)
منظومه سينوهه جدا از ارزش تاريخي آن، ارزش ادبي ويژهاي دارد چرا كه مخاطب را با شيوه و شكل شعرهاي مصر باستان آشنا ميكند و يكي از نمونههاي درخشان شعرهاي حماسي آن دوران است.
اين شعر به غير از اين كه بيوگرافي «سينوهه» و شرح اتفاقات مهم زندگي او است؛ منبعي قابل تامل درباره آداب و رسوم مصر باستان، كيش و دين آن دوره، روابط ميان حاكم و رعيت و جنگهاي آن دوره است.
نحوه به خاك سپاري بزرگان، دعاهاي هنگام مرگ، شيوههاي نامهنگاي آن دوره، آسيبپذيري زنان و ميزان شناسايي يك فرد به عنوان طبقه بزرگان؛ به خوبي در لابهلاي اين شعر ديده ميشود و به اين واسطه درك مناسبي از فرهنگ و سياست مصر باستان در اختيار مخاطب ميگذارد، مخاطبي كه در جايي از كتاب با اين چند سطر زيبا و منحصر به فرد روبهرو ميشود: «كشتي بيسكان را پشت سر نهادم/ كه بازيچه دست بادهاي غربي بود/ از شرق ايكائو/ و از بانوي جبل احمر گذشتم/ به ديوارهاي خدايگان فرمانرواي مصر رسيدم/ ديوارهايي براي رويارويي با سوريان/ در هراس از نگهبانان/ كه بر ديوارها به ديدهباني فرا ايستاده بودند».
«منظومه سينوهه» به تازگي توسط انتشارات آواي كلار منتشر شده است.
چهارشنبه ۱۵ اسفند ۱۳۸۶ - ۱۶:۲۲
نظر شما